نورنیوز گروه بین الملل: مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، اعلام کرده است که «روابط نزدیک این کشور با آمریکا که زمانی یک مزیت محسوب میشد، اکنون به یک نقطه ضعف تبدیل شده و باید اصلاح شود». این بیان، بیانگر تغییر نگاه در سطح عالی سیاسی یکی از متحدان اصلی واشنگتن است. در امارات متحده عربی نیز، عبدالله خالق عبدالله، مشاور پیشین رئیس این کشور، گفته است که «پایگاههای آمریکا به باری برای امارات تبدیل شدهاند و زمان بررسی تعطیلی آنها رسیده است». این اظهارنظر، بیانگر طرح مجدد نقش و هزینه حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس است. همچنین «وال استریت ژورنال» گزارش داده است که امارات متحده عربی به واشنگتن اطلاع داده در صورت عدم دسترسی به ذخایر کافی دلار، ممکن است بخشی از نفت خود را با ارزهای دیگر از جمله یوان چین معامله کند. این موضوع به معنای ورود تدریجی عنصر ارزهای جایگزین در تجارت انرژی است.
فشارهای اقتصادی، دلار و شاخصهای داخلی آمریکا
بر اساس نظرسنجیهای منتشرشده، میزان رضایت از عملکرد رئیسجمهور آمریکا به ۳۷ درصد رسیده است. همچنین تنها ۳۲ درصد از شهروندان آمریکایی از مدیریت تورم و هزینههای زندگی رضایت دارند و حدود نیمی از مردم اعلام کردهاند که بهشدت از وضعیت اقتصادی ناراضی هستند. این ارقام نشاندهنده افزایش فشارهای معیشتی و کاهش اعتماد عمومی به سیاستهای اقتصادی دولت است؛ موضوعی که در بسیاری از نظامهای سیاسی میتواند بر ظرفیت سیاست خارجی اثرگذار باشد. در کنار این دادهها، موضوع وابستگی به دلار نیز در روابط اقتصادی برخی کشورها مورد بازنگری قرار گرفته است. استفاده احتمالی از ارزهایی مانند یوان در مبادلات نفتی، نشانهای از تلاش برای کاهش تمرکز بر دلار در تجارت بینالملل است.
اولویتهای سیاست خارجی آمریکا و تنشهای ادراکی
در بخش سیاست خارجی، در متن به تمرکز آمریکا بر حمایت از رژیم صهیونیستی اشاره شده است. دونالد ترامپ اعلام کرده است که «اسرائیل بهترین دوست برای اوست» و حتی مخالفت افکار عمومی آمریکا با برخی سیاستها را بیاهمیت دانسته است. در مقابل، کامالا هریس گفته است که ترامپ «به خاطر اسرائیل آمریکا را وارد جنگی بیحاصل و ویرانگر کرده است». همچنین آوی دیختر، وزیر کشاورزی رژیم صهیونیستی، در گفتوگو با رادیوی عبریزبان «ریشت بیت» اظهار داشته است که «اسرائیل ایالات متحده آمریکا را به جنگ با ایران کشانده است». این اظهارات، چه در سطح رسمی و چه رسانهای، بیانگر افزایش بحث درباره میزان استقلال تصمیمگیری آمریکا در سیاست خارجی و نسبت آن با متحدان منطقهای است.
بازتابهای ژئوپلیتیکی و تغییر الگوهای وابستگی
مجموعه تحولات یادشده نشان میدهد برخی کشورها در حال بازنگری در الگوی وابستگی امنیتی و اقتصادی خود هستند. طرح موضوعاتی مانند بررسی تعطیلی پایگاههای نظامی، تغییر در ارزهای مورد استفاده در تجارت انرژی و انتقاد از هزینههای همکاری با آمریکا، نشانههایی از این بازنگری است. در سطح منطقهای، برخی کشورها به سمت تنوعبخشی در روابط سیاسی و اقتصادی حرکت کردهاند تا از تمرکز وابستگی به یک قدرت واحد فاصله بگیرند. این روند بیشتر در قالب افزایش گزینههای همکاری و کاهش ریسکهای سیاسی و امنیتی قابل مشاهده است. همچنین مدیریت تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، در این چارچوب بهعنوان اهرمی اثرگذار در موازنههای ژئوپلیتیکی مطرح شده است. از این منظر، حضور و کنشگری ایران در این آبراه راهبردی، بخشی از رقابت قدرتها بر سر امنیت انرژی و مسیرهای تجاری تلقی میشود که میتواند بر رفتار سایر بازیگران منطقهای و فرامنطقهای اثرگذار باشد.