نورنیوز-گروه ورزشی: پس از حمله دشمن صهیونیستی آمریکایی در 9 اسفندماه سال گذشته و آغاز جنگ 40 روزه که به آتش بس شکننده ای ختم شده است تعویق مسابقات لیگ برتر فوتبال ایران تصمیمی بود که در نگاه نخست با هدف حفظ سلامت بازیکنان و مدیریت شرایط کشور اتخاذ شد؛ تصمیمی که با حمایت اکثریت باشگاهها نیز همراه بود. اما این توقف، بهتدریج ابعاد پیچیدهتری پیدا کرد و حالا به یکی از چالشبرانگیزترین پروندههای فوتبال ایران تبدیل شده است.
سازمان لیگ اعلام کرده ادامه رقابتهای لیگ برتر بیستوپنجم پس از پایان بازیهای تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد؛ تصمیمی که عملاً فصل را در هفته بیستودوم متوقف کرده و هشت هفته پایانی را به زمانی نامشخص در آینده موکول کرده است. این در حالی است که مطابق الزامات کنفدراسیون فوتبال آسیا، فدراسیون فوتبال ایران باید تا دهم خرداد نمایندگان خود را برای حضور در رقابتهای آسیایی معرفی کند.
همین تضاد زمانی، نقطه آغاز بحران است؛ جایی که یک لیگ ناتمام باید نمایندگان خود را به مهمترین رقابت باشگاهی قاره معرفی کند، بدون آنکه سرنوشت قهرمانی، سهمیهها و حتی تیمهای سقوطکننده در زمین مسابقه مشخص شده باشد.
اصل «شایستگی ورزشی»؛ خط قرمز فوتبال حرفهای
در فوتبال حرفهای جهان، یک اصل بنیادین وجود دارد: «شایستگی ورزشی». بر اساس این اصل که در مقررات فیفا و AFC نیز به رسمیت شناخته شده، تمام جایگاهها باید در زمین مسابقه تعیین شوند، نه پشت میزهای اداری. نگاهی به جدول فعلی لیگ برتر ایران نشان میدهد که رقابت هنوز کاملاً باز است. استقلال با ۴۱ امتیاز صدرنشین است، اما تراکتور و سپاهان تنها دو امتیاز با آن فاصله دارند. در ادامه، تیمهایی مانند گلگهر، چادرملو و پرسپولیس نیز با اختلافی اندک همچنان شانس حضور در جمع مدعیان را دارند. فاصله تیم اول تا ششم تنها هفت امتیاز است؛ فاصلهای که در هشت هفته پایانی بهراحتی قابل جبران است.
در پایین جدول نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. تیمهای در خطر سقوط با اختلاف امتیازی اندک رقابت میکنند و هر نتیجهای میتواند معادلات را تغییر دهد.
تجربه جهانی نیز این موضوع را تأیید میکند. حتی در بحرانهایی مانند همهگیری کرونا، لیگهای معتبر اروپایی تلاش کردند مسابقات را به پایان برسانند. در مواردی که این امکان وجود نداشت، تصمیمات با اعتراضهای گسترده حقوقی و رسانهای مواجه شد. این تجربه نشان میدهد که پایان دادن به یک فصل بدون تکمیل مسابقات، گزینهای پرهزینه و پرریسک است.
اعتراض باشگاهها؛ از پرسپولیس تا گلگهر
تصمیم احتمالی برای معرفی تیمهای بالای جدول بهعنوان نمایندگان ایران در آسیا، موجی از اعتراض را در میان باشگاهها ایجاد کرده است؛ اعتراضهایی که در رأس آن، باشگاه پرسپولیس قرار دارد.پرسپولیس در بیانیهای رسمی، این تصمیم را «ناعادلانه» توصیف کرده و خواستار شفافسازی درباره روند انتخاب نمایندگان شده است. در این بیانیه تأکید شده که بهترین راه، ادامه مسابقات و تعیین نتایج در زمین است. مدیرعامل این باشگاه نیز اعلام کرده که پیشنهادهای مشخصی برای ادامه لیگ ارائه شده و نادیده گرفتن آنها قابل قبول نیست. پیمان حدادی، مدیرعامل باشگاه پرسپولیس در آخرین جلسه تمرین این تیم گفت: ما مصر هستیم لیگ ادامه پیدا کند و انتخاب نمایندگان ایران بر اساس یک روند کامل فوتبالی و بر اساس مسابقه انجام شود، اما به هر حال پیشنهادهای شفاف و عادلانهای هم ارائه کردهایم تا در صورتی که امکان برگزاری ادامه لیگ نبود، نمایندگان ایران در آسیا بر اساس یک راهکار منصفانه و عادلانه انتخاب شوند.
این اعتراضها تنها به پرسپولیس محدود نمیشود. گلگهر سیرجان نیز که در رتبه چهارم جدول قرار دارد، خود را از مدعیان سهمیه میداند. مهدی تارتار، سرمربی این تیم، به صراحت اعلام کرده که «نتیجه باید در زمین مسابقه مشخص شود» و هر تصمیمی غیر از این، تضییع حق تیمهاست. محمد اسفندیارپور مدیرعامل گل گهر نیز با اعتراض شدید به فدراسیون فوتبال اعلام کرد : باشگاهها هزینه کردهاند، باشگاهی مثل ما که در مسیر رشد قرار داشت و با برنامهریزی 4 ساله به اینجا رسیده است، انتظار دارد دیده شده و به آن توجه شود. جام جهانی 28 تیرماه به پایان میرسد و اگر قرار باشد پس از آن لیگ برگزار شد، به تبعات آن فکر کردهاند؟ شنیدهام گفتهاند تیمی قهرمان شد یا سهمیه گرفت، برای فصل بعد راهی آسیا میشود، با این شرایط تکلیف لیگ بیستوششم چه خواهد شد؟ آیا تیمی انگیزه دارد که در مسابقات شرکت کند و برای گرفتن سهمیه بجنگد؟ این مسئله دور از منطق و عدالت است.
حتی در میان حامیان تصمیم فدراسیون نیز نوعی پذیرش این اعتراضها دیده میشود. علی تاجرنیا، رئیس هیأتمدیره استقلال، ضمن دفاع از تصمیم اتخاذشده، اذعان کرده که به پرسپولیس و سایر تیمهای معترض «حق میدهد»؛ موضوعی که نشان میدهد اجماع کاملی درباره این تصمیم وجود ندارد.
در کنار مسائل حقوقی و رقابتی، چالشهای اجرایی نیز بر پیچیدگی وضعیت افزوده است. با آغاز جنگ، بسیاری از بازیکنان خارجی لیگ ایران کشور را ترک کردند. بازیکنانی که نقش کلیدی در ترکیب تیمها داشتند و غیبت آنها میتواند توازن رقابت را بهطور جدی بر هم بزند.
بازگشت این بازیکنان، نهتنها از نظر فنی بلکه از نظر قراردادی و لجستیکی نیز با ابهاماتی مواجه است. در صورتی که لیگ بدون حضور آنها ادامه یابد، عملاً شاهد رقابتی متفاوت با نیمفصل اول خواهیم بود؛ موضوعی که میتواند اعتبار نتایج را زیر سؤال ببرد.
تجربه روسیه و اوکراین در برگزاری لیگ در شرایط جنگی
نگاهی به وضعیت فوتبال در کشورهای درگیر جنگ مانند روسیه و اوکراین، میتواند تصویر روشنتری از مسیرهای ممکن ارائه دهد. در اوکراین، لیگ فوتبال با وجود شرایط جنگی ادامه پیدا کرد، اما با تدابیر امنیتی شدید و در برخی موارد بدون حضور تماشاگران. هدف اصلی، حفظ ساختار رقابت و جلوگیری از بیاعتبار شدن نتایج بود.
در روسیه نیز اگرچه با تحریمهای بینالمللی مواجه شدند، اما مسابقات داخلی ادامه یافت و تلاش شد تا ساختار رقابتی حفظ شود. این تجربهها نشان میدهد که حتی در شرایط بحرانی، اولویت فوتبال حرفهای حفظ «زمین مسابقه» بهعنوان مرجع تعیین نتایج است.
در ایران اما مسیر متفاوتی انتخاب شده است؛ مسیری که بهجای تطبیق با شرایط، به تعلیق کامل رقابتها انجامیده و حالا پیامدهای آن در قالب بحران سهمیههای آسیایی خود را نشان میدهد.
سناریوهای پیشرو؛ از تصمیم اداری تا راهحلهای ترکیبی
در شرایط فعلی، چند سناریو برای حل این بحران مطرح است. نخست، تثبیت جدول فعلی و معرفی تیمهای بالای جدول بهعنوان نمایندگان آسیایی؛ گزینهای که سادهترین راه از نظر اجرایی است، اما بیشترین اعتراض را به همراه دارد.
سناریوی دوم، تکمیل مسابقات در زمانی مناسب و تعیین نمایندگان بر اساس نتایج نهایی است؛ گزینهای که از نظر ورزشی و حقوقی بهترین راه محسوب میشود، اما با محدودیتهای زمانی مواجه است.
سناریوی سوم، استفاده از راهحلهای ترکیبی مانند برگزاری مسابقات پلیآف میان تیمهای مدعی یا ثبت موقت نمایندگان و تعیین نهایی پس از پایان فصل است؛ راهکاری که میتواند بخشی از نگرانیها را کاهش دهد، اما نیازمند اجماع باشگاهها و تأیید AFC است.
فوتبال ایران در آزمون بزرگ اعتماد
آنچه امروز در فوتبال ایران در جریان است، تنها یک اختلاف بر سر سهمیههای آسیایی نیست؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان پایبندی به اصول حرفهای است. تصمیمی که در نهایت اتخاذ میشود، نهتنها سرنوشت این فصل، بلکه اعتبار کلی لیگ برتر را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
هواداران، باشگاهها و حتی نهادهای بینالمللی، تنها نتیجهای را معتبر میدانند که در زمین مسابقه به دست آمده باشد. هر تصمیمی خارج از این چارچوب، هرچند ممکن است در کوتاهمدت بحران را مدیریت کند، اما در بلندمدت اعتماد به ساختار رقابت را تضعیف خواهد کرد.
در نهایت، فوتبال ایران در یک دو راهی قرار دارد: انتخاب میان «تصمیم اداری» و «عدالت ورزشی». انتخابی که پیامدهای آن فراتر از یک فصل و حتی فراتر از یک سهمیه آسیایی خواهد بود.
نورنیوز