نوزنیوز-گروه سیاسی: کاظم جلالی، سفیر فوقالعاده و تامالاختیار جمهوری اسلامی ایران در مسکو، در گفتوگو با روزنامه «ودوموستی» در مورد ارزیابی تهران از علل و چشماندازهای جنگ و همچنین احتمال پایان دادن به آن از طریق دیپلماتیک گفت: ترامپ و [بنیامین] نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در طول عملیات علیه ایران برای اهداف خاصی با هم متحد شدند. آنها ادعا کردند که میتوانند تمام ایران را در عرض چند روز فتح کنند و تغییر حکومت را انجام دهند و حتی بعداً گفتند که باید در روند انتخاب رهبر جدید نیز مشارکت داشته باشند.
سفیر ایران افزود: در کدام یک از اهدافشان موفق شدند؟ حتی یک مورد هم نتوانستند. اقدامات آنها منجر به اتحاد و تجمع بیشتر مردم ایران شده است و ارتش ما با روحیه بیشتری به اقدامات تهاجمی آنها پاسخ داده است. شما بدانید که آنها در محاصره دریایی نیز موفق نخواهند شد. علاوه بر این، آنها در ابتدا میخواستند تغییر حکومت را انجام دهند، اما اکنون به نقطهای رسیدهاند که [صرفاً] میخواهند تنگه هرمز را باز کنند. این کار جواب نمیدهد. اکنون از ترامپ میپرسند که هدف حمله به ایران چه بود؟ او میگوید: «باز کردن تنگه هرمز». پنجاه روز پیش، این تنگه تا حد امکان باز و آزاد بود. چرا او تصمیم به حمله به ایران گرفت تا تنها هدف امروزش باز کردن تنگه هرمز باشد؟ مسخره است و محاصره دریایی که او اعلام کرد کاملاً بیمعنی است، زیرا ما اراده آهنینی برای ادامه داریم.
او درباره عبور کشتیهای کشورهای دوست از تنگه و احتمال دریافت هزینه گفت: ما از قبل اعلام کردیم که رژیم حقوقی جدید برای این تنگه اعمال خواهد شد. در طول 50 روز گذشته، رهبران و مقامات ما به وضوح تمام وظایف و مسائل خود را مشخص کردهاند. بر اساس رژیم حقوقی جدیدی که برای تنگه اعمال میشود، ما امنیت را تضمین خواهیم کرد، سپس، کشتیها میتوانند آزادانه از این تنگه عبور کنند. ایران عبور ایمن را تضمین میکند. بر اساس این امنیت و مطابق با رژیم حقوقی تنگه هرمز، کشتیها و شناورها میتوانند عبور کنند.
جلالی درباره دریافت هزینه برای عبور کشتیها گفت: من نمیتوانم جزئیات را فاش کنم. این هنوز به تصمیم داخلی ما بستگی دارد. مجلس ایران در حال بررسی گزینههای مختلفی برای حل این موضوع است.
چشمانداز مذاکرات به آمریکاییها بستگی دارد
سفیر ایران درباره دور اول مذاکرات در اسلامآباد میان آمریکا و ایران و نقش رهبر ایران گفت: طبیعتاً، وقتی رئیس مجلس، آقای محمدباقر قالیباف، در جلسه ۱۱ آوریل به عنوان مذاکرهکننده ارشد انتخاب شد، این نشان میدهد که تلاش برای مذاکره یک تصمیم مردمی و حاکمیتی بوده که در بالاترین سطح کشور ما گرفته شده است، که مهمترین سطح آن رهبر معظم مجتبی خامنهای است.
او افزود: پس از آنکه آمریکاییها به دلیل سطح بیسابقه مقاومت مردم ایران و ارتش ما در دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده خود شکست خوردند، واسطههای خود را برای اطمینان از انجام مذاکرات مستقر کردند. ما همیشه اعلام کردهایم که آماده مذاکره هستیم. اما نه مذاکره از موضع قدرت و تهدید. نه مذاکره تحت فشار. آمریکاییها [در ابتدا] یک طرح ۱۵ مادهای برای مذاکره ارائه کردند. دقیقاً زمانی بود که ما به دفع حملات آنها ادامه دادیم و ما بلافاصله طرح ۱۵ مادهای آنها را رد کردیم. ما نمیتوانستیم با آن موافقت کنیم. سپس خود آمریکاییها، از طریق واسطهها، پیشنهاد دادند که ایران یک طرح جدید تهیه کند. ما یک طرح ۱۰ مادهای تهیه کردیم. واسطهها پاسخ دادند که آمریکاییها با آن موافقند و این طرح میتواند مبنای مذاکرات باشد. بنابراین بر اساس طرح ما، مذاکرات را شروع و وارد آن شدیم. البته پاکستان در اینجا نقش کلیدی ایفا کرد. به عنوان کشوری دوست با ما و با حسن نیت، به برگزاری مذاکرات کمک کرد.
شکست مذاکرات اول در اسلام آباد
جلالی گفت: آمریکاییها با مواضع و شرایط ما آشنا شدهاند. آنها متقاعد شدهاند که نمیتوانند ما را از طریق اقدام نظامی بشکنند. ما خطوط قرمز مشخصی داریم که هرگز از آنها عقب نشینی نخواهیم کرد. به عنوان اعضای کامل پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، ما باید تمام حقوق خود را تحت این پیمان، به ویژه در مورد انرژی هستهای صلحآمیز، اعمال کنیم. این یک واقعیت است. روند آینده رویدادها، چشمانداز مذاکرات و رسیدن به یک توافق به اراده آمریکاییها بستگی دارد. اگر آنها بخواهند سناریویی را که ترامپ در مورد آن صحبت میکند، یعنی محاصره، اجرا کنند، بعداً خواهند فهمید که با چه چیزی روبرو هستند. ترامپ گفت که باید ۱۰۰٪ خواستههای آمریکا در طول مذاکرات برآورده شود اما او حتی به سطح ۹۵٪ هم راضی نیست. این کارساز نخواهد بود.
او تصریح کرد: ترامپ میگوید که ما باید با آنچه او از طریق مذاکره دیکته میکند، موافقت کنیم. این «مذاکره» نیست؛ مذاکره به این معنی است که بر اساس رویکرد برد ـ برد به یک مصالحه منصفانه برسند. آنچه ترامپ در جنگ به دست نیاورد، دیگر نمیتواند از طریق مذاکره به دست آورد.
حل مناقشه با واسطههای دیگر
سفیر ایران درباره نقش کشورهای دیگر در واسطه گری برای مذاکرات ایران و آمریکا از جمله روسیه گفت: روسیه کشوری دوست است. میدانید که ما دائماً با مقامات روسیه مشورت میکنیم. تماسهای ما در بالاترین سطوح ادامه دارد. ما آمادهایم تا به ابتکارات آنها گوش دهیم و البته، ابتکارات مختلف همکاران روسی خود را در نظر خواهیم گرفت. ما از فدراسیون روسیه به خاطر نقشی که تاکنون ایفا کرده سپاسگزاریم.
اروپا و امتناع از همراهی با ترامپ علیه ایران
جلالی درباره اروپا گفت: ما واقعاً متقاعد شدهایم که اروپا در حال حاضر نقشی را که شایسته آن است در این ماجراها ندارد، آنها واقعاً کار خود را با برجام به درستی انجام ندادهاند. به یاد داشته باشید، ما حتی گفتیم که آماده تمدید توافق با اروپاییها هستیم. آنها گفتند که ایرانیها باید به تعهدات خود در چارچوب این توافق پایبند باشند. ما گفتیم: «بسیار خب، ما به تعهدات خود عمل خواهیم کرد. اما شما چه خواهید کرد؟ چرا نمیتوانید تحریمها را لغو کنید؟» آنها پاسخ دادند که واقعاً هیچ نقشی در لغو تحریمها ندارند. ظاهراً ایران مجبور بود این موضوع را با آمریکاییها هماهنگ کند. بنابراین ما معتقدیم که اروپاییها نقش زیادی در این درگیری ندارند. صادقانه بگویم، ما همیشه میخواستیم که اروپا به طور کلی در مورد این مسائل موضع قوی و مستقلی داشته باشد. زیرا عمیقاً معتقدیم که یک سیستم کثرتگرا باید در سطح جهانی عمل کند. ما همیشه میخواستیم اروپا نقش مستقل خود را ایفا کند. ما در حال حاضر شاهد نوعی خودمختاری در اروپا در مورد جنگ هستیم. امیدواریم که آنها بتوانند سطح حداقلی از استقلال را تقویت کنند تا مانند گذشته توسط آمریکاییها هدایت نشوند.
اخبار درباره کمکهای اطلاعاتی و نظامی روسیه به ایران
سفیر ایران در ادامه درباره ادعای کمکهای اطلاعاتی و نظامی روسیه به ایران گفت: این درست نیست. غرب نیز این را تصدیق کرده است اما این درست نیست. ما قراردادهای مشخصی را از قبل با همکاران روسی خود تنظیم کرده بودیم. این قراردادها که مدتها قبل از این جنگ امضا شده بودند، به هیچ وجه به این جنگ مرتبط نیستند. آنها اکنون در حال اجرا و عملیاتی شدن هستند. اما این ایده که روسیه به طور خاص در این جنگ حمایت نظامی ارائه میدهد، درست نیست.
سفر زلنسکی به کشورهای عربی و ارائه محصولات مجتمع نظامی-صنعتی اوکراین به کشورهای عربی
دیپلمات ارشد ایران در روسیه درباره ادامه مناقشه مسکو و کیف و سفرهای زلنسکی به منطقه گفت: مانند گذشته، اعلام میکنیم که خواهان درگیری بین هیچ طرفی نیستیم. ما از صلح پایدار در سراسر جهان حمایت میکنیم. اما درک میکنیم که زلنسکی دائماً سعی میکند تقصیر ضعفهای خود را به گردن شخص دیگری بیندازد. چنین سفرهایی به هیچ وجه بر اراده ما تأثیری نخواهد گذاشت.
زمان آن رسیده است نیروهای فرامنطقهای منطقه را ترک کنند
جلالی درباره اعتراض کشورهای منطقه به حملات ایران به این کشورها در جریان جنگ اخیر گفت: رهبر معظم انقلاب در آخرین پیام خود به وضوح اظهار داشتند: «ما طرفدار روابط خوب و حسن همجواری با همه کشورهای همسایه هستیم.» اما آمریکاییها مدتهاست که تصور اشتباهی دارند. آنها میخواستند در کشورهای همسایه ایران پایگاه نظامی مستقر کنند، با این تصور که اگر هر حملهای از خاک این کشورها صورت بگیرد، ایران به آنها حمله نخواهد کرد. نمایشهای آنها شکست خورد و از قبل، ما به همه رهبران کشورهای همسایه هشدار دادیم: «ما نمیخواهیم با کشورهای عربی، بجنگیم. ما میخواهیم روابط دوجانبه را توسعه دهیم. اما هشدار میدهیم که اگر برخی حملات و تهدیدها از پایگاههای مستقر در سرزمینهای شما ناشی شود، ما علیه آنها تلافی خواهیم کرد. منطق درست چیست؟ از خاک کشورهای همسایه، حمله میکنند، شهروندان ما کشته میشوند! ما قرار است بیکار بنشینیم و بگوییم که کار آنها نیست؟ نه، این کار را نخواهیم کرد. اقدامات ما، اقدامات تلافیجویانه و کاملاً درست بود. مسیر ما اکنون در توسعه روابط با کشورهای همسایه نهفته است. این اقدامات و حملات تلافیجویانه، حمله به کشورهای همسایه نیست. اینها حمله به پایگاههای نظامی ایالات متحده هستند. حتی رهبران کشورهای همسایه میگویند که این پایگاههای نظامی در دست آنها نیست و آمریکاییها این پایگاههای نظامی را کنترل میکنند. بنابراین ما به همسایگان حمله نکردیم، ما به پایگاههای آمریکایی حمله کردیم.
او افزود: همسایگان ما ممکن است از آمریکاییها بپرسند: «چرا نتوانستید امنیت ما را تأمین کنید؟» از این گذشته، پایگاههای نظامی آنها در واقع به یک هدف و تهدیدی برای منطقه تبدیل شدهاند و این حادثه امکان ایجاد یک معماری امنیتی جدید را فراهم میکند. بر اساس نیروها و ظرفیتهای منطقهای، لازم است یک معماری امنیتی جدید با مشارکت کشورها ایجاد شود. در حال حاضر، زمان آن رسیده است که نیروهای فرامنطقهای منطقه را ترک کنند.
تمام تلاش ترامپ برای مهار قیمت نفت
سفیر ایران درباره مجوز فروش نفت ایران از سوی آمریکا گفت: ترامپ تمام تلاش خود را برای مهار افزایش قیمت نفت انجام داده است. در پایان هر هفته، آمریکاییها نرخ جنگ را بالا بردند و حملات خود را تشدید کردند. قیمت نفت در حال افزایش است و آنها تصمیم گرفتند مطمئن شوند که توییتهایشان بازارهای انرژی را آرام میکند. ما نیز خود را از اقدامات محدودکننده آزاد کردهایم. اگرچه قبل از آن، وزیر نفت ما تأیید کرد که ما در حال حاضر نفت میفروشیم و هزینه فروش توسط خودمان تعیین میشد. آمریکاییها در جنگ روانی میخواستند این نقشه را برای بازارهای انرژی بازی کنند.
جلالی درباره موفق بودن این نقشهها گفت: این دروغ تا حدی جواب میدهد. در کتابهای درسی ادبیات ما چنین داستانی وجود داشت - درباره چوپان دروغ و گرگها؛ تا حدی، جواب میدهد. اما بعد مردم متوجه میشوند که دروغ میگویند. حتی اگر او حقیقت را بگوید، مردم دیگر باور نخواهند کرد. ترامپ الان این وضعیت را دارد. میبینید، در خود ایالات متحده، مردم به این مساله میخندند؛ مسخره است. البته، ترامپ فقط با شوخیهایش افراد خاصی را شاد میکند.
اجرای توافقنامههای ساخت راهآهن رشت ـ آستارا در شمال غربی ایران
سفیر ایران در ادامه گفت: ما توافق کردیم که از اول آوریل امسال قرارداد اجرایی برای اجرای این خطوط راهآهن امضا کنیم. آنها جنگی را آغاز کردند و به دلیل این جنگ، اجرای این طرح امکانپذیر نبود. اما جنگ ما را مجبور نخواهد کرد که این طرح را به تعویق بیندازیم. امسال امیدواریم که بتوانیم بخش اجرایی قرارداد را عملی کنیم. آنها ما را از بخش زیادی از این کار باز داشتند، اما در کل آن دخالت نمیکنند تا در آینده بتوانیم با قدرت برای اجرای این پروژه اقدام کنیم. جنگ قطعاً تحت تأثیر زمانبندی اجرای پروژههای مختلف، از جمله پروژه ساخت راهآهن در بخش رشت ـ آستارا قرار دارد، اما مکاتبات مربوطه و اقدامات بعدی در حال انجام است و امیدوارم در آینده نزدیک به مرحله ساخت و ساز برویم و قراردادی برای اجرای این پروژه امضا کنیم. این پروژه توسط رهبران دو کشور تبلیغ میشود و اجرای آن یکی از اولویتهای اصلی روابط اقتصادی بین دو کشور است.
شایان ذکر است که کریدور شمال ـ جنوب محدود به مسیر راهآهن ذکر شده نیست. این کریدور دارای سه شاخه - شرقی، میانی (خزر) و غربی است. تجارت و ترانزیت در هر سه شاخه انجام میشود. البته تضعیف لجستیک بر روند تجارت بین دو کشور تأثیر میگذارد، اما ما در تلاشیم تا با متنوعسازی مسیرهای تجاری، تابآوری خود را در برابر رویدادهای ژئوپلیتیکی و تحریمها افزایش دهیم. مسیر میانی - از طریق دریای خزر - پتانسیل زیادی برای ارتقای این تنوع دارد و ما برای توسعه ناوگان و زیرساختها به سرمایهگذاریهای مشترک نیاز داریم. تجربه اخیر نشان داده است که فشار خارجی لزوماً منجر به کاهش حجم تجارت نمیشود، بلکه آن را به سمت حوزههای پایدارتر و منطقهایتر مبتنی بر همکاری در چارچوب ساختارهایی مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا سوق میدهد.
آینده غنیسازی در ایران
جلالی درباره غنیسازی ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای دارد و مقامات ایرانی در چارچوب این پیمان در حال برنامهریزی آینده هستند.
نیروگاه هستهای بوشهر در حال فعالیت است
سفیر ایران درباره وضعیت نیروگاه اتمی بوشهر تصریح کرد: نیروگاه هستهای بوشهر به لطف تلاشهای متخصصان ایرانی و همکاری با متخصصان روسی که برخی از آنها هنوز در محل هستند، در حال فعالیت است. همکاری صلحآمیز هستهای بین جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه، بر اساس توافقنامه مشارکت استراتژیک بین دو کشور، چشماندازی 20 ساله دارد و توافقات مربوط به نیروگاه هستهای هرمزگان و نیروگاههای کوچک در درازمدت در نظر گرفته شده است.
همکاری ایران و روسیه در زمینه گاز
جلالی در مورد همکاری ایران و روسیه در زمینه گاز تصریح کرد: مسیر آذربایجان در حال حاضر واقعبینانهترین و آمادهترین گزینه برای توسعه مبادلات و گسترش ظرفیتهای انتقال گاز است. به دلیل وجود زیرساختهای ارتباطی، تجربه بهرهبرداری و نزدیکی جغرافیایی، این مسیر از سطح بالاتری از اجرای فنی و سیاسی برخوردار است و میتواند به عنوان محور اصلی همکاریهای انرژی بین ایران و روسیه در قالب توافقات سهجانبه یا دوجانبه عمل کند. علاوه بر این، مسیرهای جایگزین نیز از نظر فنی امکانپذیر هستند. به طور کلی، مسیر روسیه، آذربایجان و ایران هنوز هم عملیترین و قابل اعتمادترین گزینه برای توسعه همکاری گازی ایران و روسیه در شرایط فعلی محسوب میشود. در مورد تأمین مالی و اجرای پروژه خط لوله گاز، محتملترین مدلها، مدلهای ترکیبی هستند، یعنی مشارکت شرکتهای بزرگ انرژی روسیه به همراه سازوکارهای تسویه حساب دوجانبه یا استفاده از ارزهای ملی. پیمانکاران عمومی معمولاً از بین شرکتهای بزرگ زیرساخت و انرژی دو کشور انتخاب میشوند و در برخی بخشها امکان استفاده از پیمانکاران منطقهای شخص ثالث نیز وجود دارد.