نورنیوز-گروه بین الملل:پژوهشگرانی که خود را وقف یک تلاش چند دههای برای اندازهگیری ویژگیهای مغناطیسی ذره زیراتمی میون کردهاند، یکی از جوایز سه میلیون دلاری دستاورد بزرگ (Breakthrough) امسال را به دست آوردند.
به نقل از نیچر، این نتایج ظاهرا مدل استاندارد فیزیک ذرات را تأیید میکند، اما دیوید هرتزوگ، فیزیکدان هستهای در آزمایشگاه فرمی در باتاویا، ایلینوی، میگوید که هنوز «بازی تمام نشده است»، زیرا رازهایی درباره اینکه چرا دو روش مستقل مورد استفاده برای محاسبه پیشبینیهای مدل به طور چشمگیری با هم اختلاف دارند، باقی مانده است. برندگان این جوایز، که از پردرآمدترین جوایز علمی هستند، روز گذشته اعلام شدند.
سال گذشته، آزمایشگاه فیزیک ذرات و شتابدهنده فرمی نتایج نهایی اندازهگیریهای خود از لحظه مغناطیسی میون را اعلام کرد؛ ویژگیای که باعث میشود این ذره در میدان مغناطیسی نوسان کند. این نوسان که با «ضریب g» ذره سنجیده میشود، با دقتی حیرتانگیز تا ۱۲۷ قسمت در یک میلیارد تعیین شد.
تسوتومو میبه، فیزیکدان ذرات در سازمان تحقیقات شتابدهندههای انرژی بالای ژاپن (KEK) در تسوکوبا، میگوید: اینکه انسانها میتوانند هر چیزی را با چنین دقتی اندازهگیری کنند، شگفتانگیز است. این جایزه واقعاً شایسته است.
این جایزه میان چند صد همکار که در آزمایشها در سرن، آزمایشگاه فیزیک ذرات اروپا در نزدیکی ژنو، سوئیس، آزمایشگاه ملی بروکهاون در نیویورک و آزمایشگاه فرمی مشارکت داشتند، تقسیم خواهد شد. هرتزوگ میگوید که از شنیدن خبر این برد «هیجانزده» شده است. این شادی، به نوعی رضایت از این بود که کل این گروه میتواند مورد قدردانی قرار گیرد.
ژندرمانیهای تحولآفرین
سه جایزه علوم زیستی نیز برای پیشرفتها در ژندرمانی اعطا شد. چشمپزشکان ژان بنت و آلبرت مگوایر و پزشک کاترین های، همگی در دانشگاه پنسیلوانیا در فیلادلفیا، به خاطر توسعه لوکستورنا که نخستین درمان افزایشی ژنی مورد تأیید سازمان غذا و دارو آمریکا است که میتواند یک بیماری ارثی شبکیه را درمان کند، مورد تقدیر قرار گرفتند.
جوایز علمی که میخواهند با نوبل رقابت کنند
وقتی نور وارد چشم افراد سالم میشود، فوتونها به مولکولی به نام 11-cis retinal برخورد میکنند و باعث خم شدن آن و سپس بازگشت سریع آن به حالت اولیه میشوند. اما در کودکانی که دو نسخه معیوب از ژن RPE65 دارند، این مولکول در حالت تغییرشکل یافته باقی میماند و در نهایت به نابینایی در بزرگسالی منجر میشود. این سه پژوهشگر بر آزمایشهای اولیه بنت و مگوایر در سگها بنا نهادند و یک کارآزمایی بالینی انجام دادند که در آن یک ژن RPE65 سالم به شبکیه کودکان و بزرگسالان تزریق شد.
پیش از درمان، شرکتکنندگان در عبور از یک مسیر مانعدار دچار مشکل بودند و در نور کم، به اشیاء برخورد میکردند یا کاملاً مسیر را گم میکردند. اما تنها ۳۰ روز پس از درمان، توانایی آنها برای حرکت به طور قابلتوجهی بهبود یافت، های میگوید: این اتفاق خیلی سریع رخ میدهد.
های زمانی متوجه شد که برنده جایزه شده است که در یک قطار بود و مجبور شد برای جلوگیری از ایجاد مزاحمت برای سایر مسافران، فریاد خود را فرو بخورد. او قصد دارد سهم خود از جایزه را به مجموعهای از خیریهها و بیمارستانهایی که به افراد فقیر خدمات ارائه میدهند، اهدا کند.
به گفته عمر مهرو، عصبدان شبکیه در دانشگاه کالج لندن، لوکستورنا برای یکی از انواع نابینایی که غیرقابل درمان بود، تحولآفرین بوده و به عنوان یک تغییر الگو عمل میکند و امیدی برای ژندرمانیهای آینده با هدف درمان سایر علل نابینایی فراهم میکند.
روزا رادماکرز، عصبژنتیکدان در دانشگاه آنتورپ در بلژیک و عصبشناس برایان ترینور در مؤسسه ملی سالمندی آمریکا در بتزدا، مریلند، جایزهای را برای کشف مستقل این موضوع که یک نوع ارثی از زوال عقل فرونتوتمپورال (FTD) و بیماری نورون حرکتی (اسکلروز جانبی آمیوتروفیک) ناشی از یک جهش مشترک در ژن C9ORF72 هستند، به اشتراک گذاشتند.
رادماکرز که این برد را «غیرمنتظره» و «سورئال» توصیف میکند، این ارتباط را زمانی کشف کرد که در حال بررسی نمونههای بافتی از افراد مبتلا به نوع خاصی از زوال عقل فرونتوتمپورال بود و متوجه شد که اعضای خانواده آنها به بیماری نورون حرکتی مبتلا هستند.
این یافته شگفتآور بود، زیرا زوال عقل فرونتوتمپورال بر مغز تأثیر میگذارد، در حالی که بیماری نورون حرکتی بر نخاع اثر میگذارد، فرانک مارتین، زیستشناس مولکولی در دانشگاه استراسبورگ فرانسه، میگوید؛ بنابراین کشف سازوکار پشت این دو بیماری «مسئله بزرگ برای بررسی» است.
آخرین جایزه علوم زیستی به پزشکان استوارت اورکین در بیمارستان کودکان بوستون در ماساچوست و سوی لی تین در مؤسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا در بتزدا، مریلند، اعطا شد. آنها بهطور مستقل شناسایی کردند که ژن BCL11A امکان تغییر از هموگلوبین جنینی به هموگلوبین بزرگسالی را فراهم میکند و آن را به عنوان هدفی برای درمان بیماری سلول داسیشکل و بتا تالاسمی تأیید کردند. کار آنها به نخستین درمان ویرایش ژنی مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا منجر شد.
جایزه دستاورد بزرگ در ریاضیات به فرانک مرل، ریاضیدان در دانشگاه CY سرژی پاریس، برای کارش بر روی معادلات غیرخطی که در حوزههای مختلفی از فیزیک کوانتومی تا دینامیک سیالات کاربرد دارند، اعطا شد.
بهطور خاص، به نظر میرسید این معادلات غیرقابل کنترل شده و دارای جوابهایی باشند که به سمت بینهایت جهش میکنند. با اینکه هر معادله متفاوت است، مرل از یک رویکرد هندسی استفاده کرد تا یک فلسفه جهانی زیربنایی را آشکار کند که گرایش این معادلات به نابودی را دور میزند. او میگوید: راهحل میتواند آشفته، دیوانهوار به نظر برسد، اما اگر زمان را به اندازه کافی پیش ببرید، به یک ساختار بسیار خاص ساده میشود و یک الگوی موجی پایدار به نام سولیتون ایجاد میکند.
مرل میگوید که بردن این جایزه برایش «شوکآور» بوده است و اشاره میکند که در اوایل حرفهاش، تردیدهای زیادی وجود داشت که یک ریاضیدان بتواند درک عمیقی از فیزیک ارائه دهد. او با شوخی میگوید: فکر میکنم حالا با این جایزه، بیشتر آنها قانع شدهاند.
دیوید گروس، فیزیکدان در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا، جایزه ویژه دستاورد بزرگ در فیزیک بنیادی را دریافت کرد. این جایزه به خاطر کار او در درک نیروی هستهای قوی و نظریه ریسمان و همچنین حمایت او از همکاریهای علمی بینالمللی به او اعطا شده است.