نورنیوز- گروه اقتصادی: دادههای بانک سوئیسی UBS نشان میدهد تورم جهانی انرژی در مارس 2026 بهطور متوسط 5.5 درصد افزایش ماهانه را ثبت کرده؛ رقمی که دستکم در 25 سال اخیر بیسابقه بوده و حتی از جهش 5 درصدی ثبتشده در مارس 2022، همزمان با آغاز جنگ اوکراین، نیز بالاتر رفته است.
این برآورد بر پایه دادههای تورمی حدود 45 اقتصاد بزرگ توسعهیافته و نوظهور انجام شده که تاکنون 27 کشور آمار مارس خود را منتشر کردهاند.
در حدود دو سوم اقتصادهای گزارشدهنده، رشد ماهانه قیمت انرژی در صدک 97 یا بالاتر از توزیع تاریخی خود قرار گرفته است؛ نشانهای از آنکه جنگ ایران این بار یک شوک هماهنگ و همزمان به بازار جهانی انرژی وارد کرده است.
نمودار زیر بهخوبی نشان میدهد که جهش مارس 2026 یک نوسان عادی در قیمت انرژی نیست. در این نمودار، میانه تورم ماهانه انرژی جهان از سال 2002 تا 2026 ترسیم شده و ستون قرمز مارس 2026 با 5.5 درصد، بالاتر از همه دورههای قبلی قرار گرفته است. حتی جهش سنگین مارس 2022، که پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین ثبت شده بود، در سطح 5 درصد متوقف مانده بود. به این معنا، جنگ ایران نه فقط یک بحران منطقهای، بلکه یک شوک جهانی به قیمت انرژی ایجاد کرده که از نظر شدت ماهانه، از همه دورههای مشابه اخیر جلو زده است.
چرا این بار تورم انرژی از 2022 هم شدیدتر شد؟
نکته مهم این است که شدت شوک انرژی در مارس 2026، به معنای بالاتر بودن کل تورم جهانی از 2022 نیست. خود UBS توضیح میدهد که در مارس 2022، علاوه بر انرژی، اختلال زنجیره تأمین و تقاضای غیرعادی پساکرونا نیز باعث شده بود موج تورمی به دامنه وسیعتری از کالاها و خدمات سرایت کند. به همین دلیل، هرچند جهش انرژی در مارس 2026 شدیدتر بوده، اما تورم سرفصل هنوز اندکی پایینتر از اوج مارس 2022 قرار دارد. این تفاوت مهمی است: بحران فعلی بیش از هر چیز یک شوک متمرکز انرژی است، نه هنوز یک تورم فراگیر در کل اقتصاد جهانی.
پیام اصلی؛ جنگ ایران دوباره انرژی را به کانون تورم جهانی برد
جمعبندی این دادهها روشن است: جنگ ایران توانسته انرژی را دوباره به مهمترین موتور فشار تورمی در جهان تبدیل کند. وقتی در حدود دو سوم اقتصادهای گزارشدهنده، رشد قیمت انرژی در مرزهای بیسابقه تاریخی قرار میگیرد، یعنی شوک خلیج فارس فقط به بازار نفت محدود نمانده و به شاخصهای رسمی تورم در اقتصادهای مختلف منتقل شده است.
هرچند در برخی کشورها مثل سوئد، استونی، اسلوونی و تا حدی شیلی به دلیل افت قیمت برق یا شرایط خاص داخلی، شدت این اثر کمتر بوده، اما جهت کلی روشن است: تنگه هرمز و جنگ ایران، بار دیگر مسیر تورم جهانی را از کانال انرژی تغییر دادهاند.