نورنیوز- گروه سیاسی: مهدی توکلی، وکیل پایهیک دادگستری با اشاره به مبانی قانونی سلب تابعیت در ایران گفت بر اساس اصل ۴۱ قانون اساسی، دو حالت برای سلب تابعیت اتباع ایرانی پیشبینی شده است: نخست زمانی که فرد شخصاً درخواست ترک تابعیت میکند و دوم هنگامی که تبعه ایران تابعیت کشور دیگری را به دست میآورد.
توکلی توضیح داد که اصل ۴۱ قانون اساسی بهعنوان «بالاترین سند حقوقی کشور» اختیار سلب تابعیت را در وضعیتی که فرد ایرانی تابعیت کشور خارجی میگیرد، به دولت داده است.
او تأکید کرد این اختیار بهمعنای الزام دولت برای سلب تابعیت از تمام ایرانیانی که به دلایل مختلف تحصیلی، مهاجرتی، اقتصادی یا ازدواج تابعیت مضاعف کسب کردهاند، نیست. بسیاری از ایرانیان با وجود داشتن تابعیت دوم، همچنان به کشور رفتوآمد دارند و خدمات مختلفی ارائه میکنند و ضرورتی برای اعمال این اصل نسبت به آنان وجود ندارد.
این وکیل دادگستری در ادامه افزود: اصل ۴۱ به دولت اجازه داده است در مورد ایرانیانی که تابعیت خارجی گرفتهاند و در عین حال با رفتار مخاصمهآمیز یا خصمانه و با حمایت از کشورهایی که در وضعیت مخاصمه با ایران قرار دارند عملاً نشان میدهند که خود را ایرانی نمیدانند، اقدام به سلب تابعیت کند. اجرای این اصل درباره این دسته نهتنها موجه، بلکه ضروری است و باید از دولت خواست که در اجرای دقیق آن جدی باشد.
توکلی با اشاره به نمونههایی از این افراد توضیح داد: در میان کسانی که پیشتر تابعیت ایرانی داشتهاند، برخی پس از کسب تابعیت خارجی، رفتاری خصمانه در پیش میگیرند؛ از جمله همکاری با دولتهای متخاصم، از جمله رژیم صهیونیستی یا دولت آمریکا که طبق قانون تشدید مجازات جاسوسی، دولت متخاصم شناخته میشود. این افراد با عملکرد خود نشان میدهند که تابعیت غالبشان ایرانی نیست و بنابراین هیچ توجیهی برای عدم اجرای اصل ۴۱ نسبت به آنان باقی نمیماند.
این حقوقدان برای روشن شدن موضوع مثالی آورد: برخی افراد که سابقاً تابعیت ایرانی داشتهاند، امروز در نیروی هوایی آمریکا مشارکت دارند و در عملیات بمباران و موشکباران علیه ایران نقش ایفا میکنند. روشن است که چنین فردی تابعیت اصلی خود را آمریکایی میداند و نمیتوان گفت سلب تابعیت ایرانی از او مجاز نیست.
وی همچنین به برخی افراد دارای تابعیت ناشی از خون اشاره کرد که پدران ایرانی داشتهاند اما امروز در ارتش رژیم صهیونیستی حضور دارند و علیه ایران میجنگند. این افراد را نمیتوان همچنان ایرانی تلقی کرد و قانون اساسی بهصراحت امکان سلب تابعیت از آنان را فراهم کرده است.
این وکیل دادگستری در پایان به نکتهای در متن اصل ۴۱ اشاره کرد که کمتر مورد توجه قرار میگیرد؛ در این اصل از حرف عطف «یا» استفاده شده است؛ یعنی دو حالت مستقل برای سلب تابعیت وجود دارد: یا فرد خود درخواست ترک تابعیت میکند، یا به تابعیت کشور دیگری در میآید. بنابراین، در حالت دوم نیازی به درخواست شخص نیست. اگر فرد تابعیت خارجی گرفته و با رفتار خود نشان میدهد که همان تابعیت ثانویه را تابعیت غالب میداند و با کشورهای متخاصم همکاری میکند، موضوع کاملاً منطبق با شرایط اجرای این اصل است.