نورنیوز-گروه اقتصادی: تارنمای شبکه خبری سیانان در گزارشی نوشت: این خبری است که هیچ آمریکایی تمایلی به شنیدنش ندارد: قیمتها بار دیگر در مسیر جهش قرار دارند و تورم بالا و آزاردهنده ممکن است برای مدتی طولانی همراه ما بماند.
از سال ۱۴۰۰ تاکنون، تورم به یکی از معضلات اصلی اقتصاد ایالات متحده تبدیل شده است. هرچند در سالهای اخیر روند افزایش قیمتها بهطور قابل توجهی کند شده، اما این مشکل هرگز بهطور کامل از میان نرفته است. تورم هنوز به سطح پیش از همهگیری کرونا بازنگشته و آمریکاییها نیز هنوز با قیمتهای بالاتر سازگار نشدهاند. به همین دلیل، هزینههای زندگی در نظرسنجیهای پیدرپی، همچنان به عنوان مهمترین دغدغه رایدهندگان مطرح است.
این شوک قیمتی در بازار نفت تقریبا بهطور قطع به نرخ تورم ۹.۱ درصدی که بالاترین سطح در چهار دهه بود و ایالات متحده در سال ۱۴۰۱ بهسختی آن را تجربه کرد منجر نخواهد شد. با این حال، تفاوتهای مهمی میان وضعیت کنونی و چهار سال پیش وجود دارد که میتواند جهش جدید تورمی ناشی از جنگ را بسیار دشوارتر و طاقتفرساتر کند.
انباشت فشارها
این شبکه آمریکایی با اذعان به فشار ناشی از شوک انرژی در نتیجه تجاوز به خاک ایران نوشت: اقتصاد آمریکا با وجود همه چالشهایی که در این دهه با آن روبهرو بوده از همهگیری گرفته تا دو جنگ، یک بحران تاریخی تورمی و تعرفهها به شکلی قابل توجه تابآور باقی مانده است. متزلزل کردن اقتصادی به بزرگی ۳۱ هزار میلیارد دلار کار آسانی نیست. به همین دلیل، اغلب اقتصاددانان بر این باورند که شوک قیمتی ناشی از جنگ ایران احتمالا به رکود اقتصادی ختم نخواهد شد. اما برای آنکه اقتصاد به شرایطی دردناک تبدیل شود، لزوما نیازی به رکود نیست؛ کافی است از میلیونها آمریکایی با درآمد پایین و متوسط بپرسید که در سالهای اخیر برای تامین هزینههای زندگی چه دشواریهایی را تحمل کردهاند.
برخلاف سال ۱۴۰۱ یعنی زمانی که حسابهای پسانداز همچنان از محل بستههای حمایتی دولت، توقف اضطراری بازپرداخت وامهای دانشجویی و دیگر شبکههای حمایتی دوران همهگیری کرونا تقویت شده بود در سال جاری میلادی بسیاری از آمریکاییها برای گذران زندگی ناچار به قرض گرفتن شدهاند و هر روز با دشواری بیشتری در بازپرداخت این بدهیها مواجه میشوند.
این شبکه در ادامه با ارائه آمار رسمی برای نشان دادن آثار این شوک می نویسد: بر اساس تازهترین دادههای وزارت بازرگانی ایالات متحده، نرخ پسانداز آمریکاییها (یعنی نسبت پسانداز به درآمد پس از کسر مالیات) در ماه فوریه(بهمن ماه) به ۴ درصد رسیده است؛ در حالی که این رقم در فوریه ۲۰۲۰ (بهمن ماه ۱۳۹۹ خورشیدی) برابر با ۷.۵ درصد بود.
پیش از جهش تورمی دوران همهگیری، این ذخایر مالی تا حدی به دلیل پرداختهای حمایتی دولت و کاهش هزینهکرد، بسیار قابل توجه بودند بهگونهای که نرخ پسانداز در مارس ۲۰۲۱ (اواخر اسفند ۱۴۰۰) به ۲۱.۶ درصد رسیده بود؛ زمانی که تورم در آستانه شتاب گرفتن بود.
به گفته آگوستین فوشر، اقتصاددان ارشد یک موسسه مالی بزرگ «خانوارها اکنون نسبت به دو یا سه سال پیش، حاشیه امن کمتری دارند. این یعنی تورم بالاتر، فشار بیشتری نسبت به گذشته وارد خواهد کرد.»
افزون بر افزایش قیمتها، بازار مسکن راکد، محدودیتهای مهاجرتی که کمبود نیروی کار در بخشهایی مانند مراقبت از کودکان و خدمات درمانی را تشدید کرده، حذف برخی خدمات اجتماعی کلیدی و اعمال تعرفههای سنگین نیز بر این فشارها افزودهاند. این مجموعه، بار سنگینی است که بر دوش مردم قرار گرفته است. اکنون افزایش شدید قیمت سوخت را نیز به این عوامل اضافه کنید؛ عاملی که برخی را به مرز ناتوانی مالی رسانده است.
رشد دستمزدها
سیانان با اشاره به ناکارآمدی سیاستگذاریهای اقتصادی ایالات متحده افزود: با وجود نارضایتی گسترده از وضعیت اقتصادی، یک نکته مثبت وجود داشته است: رشد متوسط دستمزدها طی حدود سه سال گذشته از نرخ تورم پیشی گرفته بود.
برخی اقتصاددانان، از جمله رئیس بانک مرکزی ایالات متحده، معتقد بودند که با گذشت زمان و سازگاری مردم با قیمتهای بالاتر، اعتماد عمومی نیز با واقعیتهای اقتصادی همسو خواهد شد و افزایش دستمزدها به بهبود وضعیت مالی خانوارها کمک خواهد کرد. اما این نظریه در ماه مارس ضربه سنگینی خورد. رشد سالانه دستمزدها در ماه گذشته میلادی بهطور متوسط به ۳.۵ درصد کاهش یافت، در حالی که تورم سالانه به ۳.۳ درصد رسید. به این ترتیب، بخش قابل توجهی از پیشرفتهای حاصلشده در مهار تورم از بین رفت و افزایش دستمزدها عملا خنثی شد.
به گفته هدر لانگ، اقتصاددان ارشد یک اتحادیه اعتباری «چند سالی فرصت داشتیم تا تبعات تورم دوران همهگیری را ترمیم کنیم. بازگشت به شرایط قبلی، بسیار دردناک است.»
افزایش قیمت سوخت، مزایای اقتصادی دیگر را نیز از میان برده است. برای مثال، میانگین بازپرداخت مالیاتی امسال نسبت به سال گذشته ۳۵۱ دلار افزایش داشته، اما به گفته یکی از تحلیلگران بازار انرژی، هر خانوار آمریکایی بهطور متوسط ماهانه ۱۹۰ دلار بیشتر برای هزینههای انرژی پرداخت میکند؛ رقمی که ظرف دو ماه، کل منفعت بازپرداخت مالیاتی را از بین میبرد.
تداوم فشار تورمی
در ادامه این گزارش آمده است: افزایش سریع تورم در چهار هفته نخست جنگ نگرانکننده است، اما آنچه در گزارش ماه مارس مشاهده شد، تنها آغاز موجی از بازگشت تورم است که ممکن است ماهها ادامه یابد. حتی در خوشبینانهترین سناریو یعنی تداوم آتشبس میان ایالات متحده و ایران و تردد معمول در تنگه هرمز، قیمت مصرفکننده همچنان بالا باقی خواهد ماند و تورم به احتمال زیاد برای ماهها روند افزایشی خواهد داشت.
دلیل این امر آن است که شوکهای نفتی هم اثر فوری و هم اثر تاخیری دارند: قیمت بنزین بلافاصله افزایش مییابد، اما سایر قیمتها با تاخیر و در نتیجه انتقال تدریجی هزینههای انرژی در کل اقتصاد بالا میروند.
برای نمونه، در ماه مارس (اسفندماه) قیمت مواد غذایی کاهش یافت، در حالی که هزینه سوخت دیزل افزایش یافته بود. اما در نهایت، افزایش قیمت دیزل به بالا رفتن قیمت مواد غذایی منجر خواهد شد، زیرا هزینه حملونقل افزایش مییابد. معمولا قیمت مواد غذایی بین سه تا شش ماه و گاه حتی بیش از یک سال پس از شوک اولیه افزایش مییابد.
این افزایش قیمتها، هرچند اندک، برای برخی خانوارها بسیار سنگینتر از دیگران خواهد بود. به گفته یکی از استادان اقتصاد کشاورزی «در کشور ما خانوادههایی وجود دارند که نزدیک به ۵۰ درصد درآمد خود را صرف اقلام خوراکی میکنند. وقتی هزینه سوخت برای گرمایش یا رفتوآمد به محل کار را نیز اضافه کنید، بخش بزرگی از درآمد آنها عملا غیرقابل تعدیل میشود.»
وی افزود: درآمد این افراد همگام با هزینهها افزایش نیافته و همین موضوع آنها را در تنگنای مالی جدی قرار داده است.
جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران باعث شوک جهانی انرژی شده و قیمت نفت و هزینههای سوخت را برای مصرفکنندگان در سراسر جهان افزایش داد. این جنگ جریان صادرات نفت از طریق تنگه هرمز که شریان حیاتی برای حدود یک پنجم صادرات نفت جهان است را مسدود کرد.
جنگ رمضان و حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از نهم اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) آغاز شد و در نهایت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا شامگاه سه شنبه به وقت محلی ( ۷ آوریل ۲۰۲۶ برابر با ۱۸ فروردین ۱۴۰۵) در بیانیهای در شبکه «تروث سوشال» پس از ۴۰ روز جنگ علیه ایران عقبنشینی کرد.
سرانجام بامداد چهارشنبه به وقت تهران (۱۹ فروردین ۱۴۰۵ شمسی و سه شنبه شب به وقت شرق آمریکا برابر با ۷ آوریل ۲۰۲۶ ) طرفین بر سر آتش بس دو هفته ای با میانجیگری پاکستان برای انجام مذاکرات به منظور پایان دادن این جنگ توافق کردند. مذاکرات بیش از ۲۰ ساعته ایران و آمریکا در اسلامآباد پاکستان بامداد امروز (یکشنبه) به پایان رسید و زیاده خواهی آمریکا مانع از دستیابی به چارچوب مشترک و توافق شد.