نورنیوز-گروه بینالملل: سخنان اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در خصوص عدم دریافت کمک از کشورهای حوزه خلیج فارس برای مقابله با جنگ روسیه، و رد ارائه کمکهای بیشتر به این کشورها با این توصیف که این حمایتها نمیتوانند «جادهای یک طرفه» باشند و «ما میتوانیم کارهای بیشتری انجام بدهیم اما مسئله این است که ما مسئله امنیت خودمان در اروپا را داریم.» بار دیگر وابستگی کشورهای منطقه به قدرتهای فرامنطقهای را به چالش کشید. این مواضع علاوه بر نمایشی از بحران داخلی اروپا، بر لزوم تغییر رویکرد کشورهای منطقه به همگرایی منطقهای تأکید میکند.
کشورهای عربی جنوب خلیج فارس، سالهاست که با تکیه بر آمریکا و همراهی با سیاستهای این کشور، به دنبال تأمین امنیت خود و بازیگری جهانی بودهاند. اما واقعیت نشان میدهد که این وابستگی نه تنها امنیت را به ارمغان نیاورده بلکه آنها را در دام هزینههای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی سنگینی انداخته است. هزینههای میلیاردی برای حمایت از سیاستهای آمریکا، از جمله جنگافروزی علیه ایران و سایر کشورهای منطقه، در نهایت موجب بیاعتباری این کشورها در سطح جهانی شده است. این وابستگی به آمریکا باعث شده که آنها نتوانند در بحرانهای جهانی بهویژه در مواجهه با جنگ اوکراین و بحرانهای امنیتی در خلیج فارس، نقش مؤثری ایفا کنند.
سخنان کایا کالاس مبنی بر عدم آمادگی اروپا برای ارائه کمکهای بیشتر به کشورهای خلیج فارس، به نوعی بازتابی از این وضعیت است. در حالی که اروپا، سالهاست منابع نفت و گاز منطقه را در اختیار دارد، به دلیل وابستگی به ایالات متحده و لابیهای صهیونیستی، به وضوح نشان داده که قدرت لازم برای ایفای نقش مستقل در معادلات جهانی را ندارد. در این میان، کشورهای عربی باید درک کنند که تکیه بر قدرتهای فرامنطقهای نه تنها به امنیت پایدار منتهی نمیشود، بلکه آنها را بهطور مستمر در معرض تهدیدات خارجی و بیاعتمادی جهانی قرار میدهد.
نمایش قدرت یا بحران در دل اروپا؟
کایا کالاس در سخنان خود به چهار سال جنگ اوکراین اشاره کرده و بر لزوم تلاش بیشتر برای حفظ امنیت اروپا تأکید کرده است. این مواضع، هرچند به ظاهر نشان از قدرت اروپا دارد، اما در واقعیت، نمایانگر ضعف عمیق اروپا در مواجهه با بحرانهای جهانی است. اروپا به دلیل وابستگی نظامی و اقتصادی به آمریکا، عملاً فاقد توان نظامی مستقل است و این وابستگی مانع از آن میشود که بتواند در مسائل جهانی نقش مؤثری ایفا کند.
در طول جنگ اوکراین، اروپا نه تنها نتواسته در برابر روسیه اقدامی جدی انجام دهد، بلکه در بحرانهایی همچون جنگ رمضان نیز نتوانسته اقدامی قاطع در حمایت از کشورهای عربی انجام دهد. این ناتوانی نه تنها به دلیل ضعفهای نظامی اروپا بلکه ناشی از سیاستهای نادرست اقتصادی و وابستگی سیاسی به ایالات متحده است. در حالی که اروپا در بسیاری از مواقع از محکوم کردن تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی خودداری کرده است، این رفتارها نشاندهنده ضعفهای اساسی اتحادیه اروپا است که در سطح جهانی باعث بیاعتباری و کاهش اعتبار این اتحادیه میشود.
سیاستهای تضعیفشده اروپا و نیاز به همگرایی منطقهای
سخنان کایا کالاس نه تنها تأکید بر ناتوانی اروپا در ایفای نقش جهانی است بلکه بار دیگر بر لزوم تغییر نگاه کشورهای منطقه بهویژه در خلیج فارس تأکید میکند. این سخنان نمایانگر این حقیقت است که وابستگی به قدرتهای فرامنطقهای، همچون آمریکا و اروپا، نه تنها در راستای تأمین امنیت کشورهای منطقه نیست بلکه به عامل بیاعتمادی و تضعیف امنیت منطقه تبدیل شده است.
ایران همواره بر لزوم همگرایی منطقهای تأکید کرده و بر این باور است که کشورهای منطقه باید با کاهش وابستگی به قدرتهای خارجی و با تکیه بر ظرفیتهای داخلی خود، به دنبال تأمین امنیت پایدار در منطقه باشند. ایران از دیرباز بهدنبال ایجاد یک الگوی امنیتی مستقل در منطقه است که در آن، کشورهای همسایه با همکاری و هماهنگی، به یکدیگر کمک کنند و از تهدیدات فرامنطقهای جلوگیری کنند.
این همگرایی میتواند بهعنوان یک راهحل پایدار برای حل بحرانهای منطقهای و امنیتی خلیج فارس باشد. در این راستا، ایران نه تنها بهعنوان یک بازیگر کلیدی بلکه بهعنوان یک مشوق برای ایجاد این همگرایی و همکاری در سطح منطقهای عمل کرده است.
از اینرو، در حالی که کشورهای منطقه بهدنبال امنسازی و ثبات در منطقه هستند، نگاه به ظرفیتهای داخلی و همگرایی با همسایگان، بهجای تکیه بر قدرتهای فرامنطقهای، میتواند مسیر درستی برای تأمین امنیت منطقهای باشد.
تقابل با غرب: لزوم اجتناب از وابستگی به آمریکا و اسرائیل
سخنان کایا کالاس با همزمانی با سفر برخی مقامات اروپایی به منطقه، میتواند نوعی فشار سیاسی به کشورهای عربی برای امتیازگیری
بیشتر از آنها باشد. بحرانهای اقتصادی و کمبود منابع مالی در اروپا، آنها را بهدنبال منابع جدید در خلیج فارس سوق داده است. این وضعیت، به وضوح نشاندهنده ناتوانی اروپا در ایفای نقش مؤثر در معادلات جهانی است.
از طرف دیگر، این سخنان مجدداً بر لزوم همگرایی منطقهای تأکید میکند و نشان میدهد که وابستگی به غرب و نهادهای فرامنطقهای نمیتواند منجر به امنیت پایدار در منطقه شود. ایران بارها بر لزوم پایان دادن به وابستگی امنیتی به بیگانگان و ایجاد یک نظم نوین منطقهای تأکید کرده است. این نظم نوین که بهدست ایران و همگرایی کشورهای منطقه تحقق خواهد یافت، میتواند زمینهساز ثبات و امنیت بیشتری در خلیج فارس باشد.