نورنیوز-گروه بین الملل:دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) را به دلیل موضعگیریها و عملکرد در مورد ایران تهدید میکند، اما نظرسنجیها نشان میدهد حمایت از این اتئلاف بیشتر از حمایت از جنگ است.
بر پایه این گزارش، برای دومین بار در سال ۲۰۲۶، ترامپ تهدید کرده است که ناتو را به دلیل یک ماجراجویی در سیاست خارجی (اشاره به جنگ علیه ایران) که قطعا مورد حمایت مردم نیست، تضعیف یا حتی نابود کند؛ ابتدا موضوع برنامههای او برای تصرف گرینلند مطرح بود و اکنون مساله جنگ با ایران است.
به نوشته سیانان، ترامپ بارها خشم خود را متوجه اعضای ناتو کرده و گفته است آنها در کمک به آمریکا در برابر ایران کوتاهی کردهاند. او پس از آنکه هفته گذشته ناتو را «ببری کاغذی» نامید و گفت در حال بررسی خروج از این اتحاد است، روز چهارشنبه مارک روته دبیرکل ناتو، را برای دیداری پذیرفت. روته به سیانان گفت که ترامپ «به وضوح از بسیاری از متحدان خود ناامید است».
پس از این اظهار نظر، رئیسجمهوری آمریکا در شبکههای اجتماعی نیز به این اتحاد حمله کرد و به ماجرایی اشاره کرد که در آن متحدان ناتو در برابر تلاشهای او برای در دست گرفتن کنترل گرینلند (قلمرو خودمختار دانمارک، که آن هم عضو ناتو است) مقاومت کردند.
ترامپ در پلتفرم تروثسوشیال نوشت: ناتو وقتی به آنها نیاز داشتیم کنار ما نبود و اگر دوباره به آنها نیاز داشته باشیم هم نخواهند بود. گرینلند را به یاد بیاورید؛ آن تکه بزرگ یخ که بد مدیریت شده است!
این گزارش حاکی است: با این حال، هنوز بسیار بعید است که ترامپ بتواند از نظر قانونی آمریکا را از این اتحاد خارج کند چرا که کنگره برای محافظت از دولت آمریکا در برابر چنین تصمیمی اقداماتی انجام داد. در سال ۲۰۲۳، کنگره (با نقشآفرینی مهم مارکو روبیو که اکنون وزیر خارجه آمریکا است و آن زمان سناتور بود) قانونی تصویب کرد که برای خروج آمریکا از ناتو، تایید کنگره را الزامی میکند.
در ادامه این گزارش آمده است: البته ممکن است سخنان ترامپ صرفا نوعی لافزنی یا فشار سیاسی باشد تا ناتو را وادار کند به شکلی در برابر ایران به آمریکا کمک کند؛ روته روز پنجشنبه اشاره کرد که شاید در این زمینه، بهویژه در مورد تنگه هرمز، تحرکاتی صورت بگیرد.
اما در ماجرای گرینلند نیز دیدیم که حتی اقداماتی کمتر از خروج رسمی هم میتواند به این اتحاد آسیب بزند. برخی متحدان، مانند مارک کارنی نخستوزیر کانادا، حتی درباره پیش بردن همکاریهای این اتحاد بدون قرار داشتن آمریکا در مرکز آن شروع به صحبت کردند.
در نظرسنجیهای افکار عمومی، یک نکته بسیار روشن است: اگر جنگ با ایران باعث تضعیف بیشتر اتحاد ناتو شود، احتمالا این موضوع دلیل دیگری خواهد بود که آمریکاییها با این جنگ حتی بیش از پیش مخالفت کنند.
نظرسنجیهای ماههای اخیر نشان میدهد اکثریت بزرگی از آمریکاییها نگاه مثبتی به ناتو دارند و آن را مهم میدانند، هرچند این موضوع اکنون تا حدی سیاسی و قطبی شده است.
نظرسنجی موسسه AP-NORC در ماه فوریه (پس از آنکه ترامپ گفت به «چارچوبی مبهم برای توافقی در آینده» درباره گرینلند دست یافته و پیش از آغاز جنگ با ایران) نشان داد که ۷۰ درصد آمریکاییها گفتهاند عضویت در ناتو برای ایالات متحده «بسیار خوب» (۴۰ درصد) یا «تا حدی خوب» (۳۰ درصد) است.
این بالاترین رقم دستکم از سال ۲۰۲۲ تاکنون بود؛ زمانی که ناتو برای حمایت از دفاع اوکراین در برابر روسیه متحد شد.
به طور مشابه، نظرسنجی گالوپ در همان ماه نشان داد بیش از سهچهارم آمریکاییها از «افزایش» (۲۸ درصد) یا «حفظ» (۴۹ درصد) تعهد کنونی آمریکا به ناتو حمایت میکنند. مجموع این دو رقم بالاترین سطح در نظرسنجیهای گالوپ از سال ۱۹۹۸ تا کنون بوده است (هرچند بین سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۲ نظرسنجی انجام نشده بود).
حتی در میان جمهوریخواهان نیز حدود شش نفر از هر ۱۰ نفر از افزایش یا حفظ تعهد آمریکا به ناتو حمایت میکنند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۲ کمتر از نصف بود. تنها ۱۳ درصد جمهوریخواهان خروج کامل از این اتحاد را خواستارند؛ همان چیزی که ترامپ به آن اشاره کرده است.
با این حال به نظر میرسد از زمان آغاز تهاجم آمریکا علیه ایران، نتایج نظرسنجیها تا حدی تغییر کرده است.
نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو در اواخر مارس، حدود یک ماه پس از آغاز جنگ، نشان داد درصد جمهوریخواهان و مستقلهایی که به حزب جمهوریخواه گرایش دارند و میگویند ناتو «به میزان زیاد» یا «تا حدی» برای آمریکا مفید است، از ۴۹ درصد در سال گذشته میلادی به ۳۸ درصد کاهش یافته است.
با این وجود، این نظرسنجی همچنان نشان میدهد که نزدیک به شش نفر از هر ۱۰ آمریکایی، نگاه مثبتی به ناتو دارند و آن را برای ایالات متحده مفید میدانند.
به نوشته سیانان، در مجموع، دادهها نشان میدهد رویدادهای اخیر بر دیدگاه آمریکاییها درباره ناتو تاثیر گذاشته است؛ پس از ماجرای گرینلند، حمایت عمومی از این اتحاد حتی افزایش یافت؛ موضوعی که منطقی به نظر میرسد، زیرا آمریکاییها به طور گسترده با تلاشهای ترامپ برای تصرف این جزیره مخالفت کرده بودند. (یک نظرسنجی رویترز–ایپسوس در ژانویه نشان داد آمریکاییها با نسبت دو به یک نگران بودند که این ماجرا به ناتو و دیگر اتحادهای آمریکا آسیب بزند.)
این گزارش حاکی است: اکنون به نظر میرسد که جنگ علیه ایران، برخی جمهوریخواهان را متقاعد کرده که ترامپ درباره بیفایده بودن ناتو حق دارد. البته باید تاکید کرد که ناتو به عنوان «یک اتحاد دفاعی» ایجاد شده است، نه برای حمایت از هر جنگی که اعضای آن آغاز کنند. بنابراین میتوان استدلال کرد که ناتو با دفاع از گرینلند وظیفه خود را انجام داده و مقایسه مستقیم آن با جنگ ایران درست نیست. افزون بر این، تنها باری که ماده ۵ ناتو (مربوط به دفاع جمعی) فعال شد، پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ برای حمایت از آمریکا بود.
ترامپ چگونه میتواند به ناتو آسیب بزند؟
بر اساس این گزارش، اینکه در ادامه چه رخ خواهد داد، هنوز بسیار نامشخص است. ترامپ بدون تایید کنگره نمیتواند از ناتو خارج شود و کسب چنین تاییدی کار بسیار دشواری خواهد بود. اما این به معنای آن نیست که او نتواند به این اتحاد آسیب بزند.
روزنامه والاستریت ژورنال این هفته گزارش داد که در داخل دولت ترامپ برخی ایدهها مطرح شده است؛ از جمله خارج کردن نیروهای آمریکایی از کشورهایی که از نظر کمک به آمریکا در برابر ایران چندان مفید تلقی نمیشوند، یا حتی احتمالا بستن یک پایگاه نظامی در یکی از این کشورها. (ترامپ در سال ۲۰۲۰ نیز ۱۲ هزار سرباز آمریکایی را از آلمان خارج کرد، هرچند این تصمیم بعدا توسط جو بایدن رئیسجمهوری سابق آمریکا لغو شد.)
ترامپ همچنین با اعمال تعرفههای تجاری و نیز با رویکرد کلی خود که در آن گاهی با متحدان ناتو و سایر شرکا بهتر از برخی رقبای آمریکا رفتار نمیکند و حتی بدتر با آنها برخورد میکند، به این اتحادها آسیب زده است.
به نوشته سیانان، رئیسجمهوری آمریکا، این کشور و به تبع آن جهان را بیشتر به سمت وضعیتی سوق داده که در آن «قدرت، حق را تعیین میکند» و کشورهای بزرگ میتوانند کشورهای کوچکتر را مرعوب کنند. مارک کارنی این روند را نشانه افول «نظم مبتنی بر قواعد» توصیف کرده است.
این گزارش در پایان نتیجه گرفت: به احتمال زیاد پیامدهای جنگ با ایران ماندگار خواهد بود؛ و شاید در هیچ حوزهای این مساله به اندازه آینده اتحاد ناتو مهم نباشد.