نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه سایِنس اَلِرت در گزارشی آورده است:دانشمندان روش جدیدی برای تولید داروی بیماری پارکینسون از پلاستیکهای دورریز پیدا کردهاند. پلاستیک مورداستفاده، پلیاتیلن ترفتالات(PET)، نوعی پلاستیک رایج در بطریها و بستهبندیها، است که اکنون به بخشی جداییناپذیر از محیطزیست تبدیل شده است. داروی مدنظر نیز لِوودوپا نام دارد که اغلب استاندارد طلایی برای کنترل مشکلات حرکتی ناشی از پارکینسون محسوب میشود.
باکتریهایی که زباله را به دارو تبدیل میکنند
گروهی از پژوهشگران با هدایت دانشگاه ادینبورگ در اسکاتلند، از باکتریهای مهندسیشده اشریشیا کُلی (E. coli) استفاده کردند تا به شیوهای پایدار، از پلاستیک به دارو برسند.
این روش جدید نهتنها میتواند (هرچند به میزان اندک) بحران آلودگی پلاستیکی را کاهش دهد، بلکه مسیری تازه برای تولید داروهای دوستدار محیطزیست فراهم میکند. روشهای فعلی تولید لوودوپا بهشدت به سوختهای فسیلی وابسته هستند.
پژوهشگران در مقاله منتشرشده خود نوشتند: این کار نشان میدهد که چگونه زیستمهندسی میتواند ترکیبات آلی حاصل از پلاستیک را به داروهایی با ارزش بالا برای درمان بیماریهای عصبی در انسان تبدیل کند.
این فرآیند بهسادگی ورود یک بطری پلاستیکی از یک سو و خروج یک بسته قرص از سوی دیگر نیست. قدم نخست، تجزیه پلیاتیلن ترفتالات به اجزای سازنده آن است؛ از جمله اسید ترفتالیک (TPA) که ماده اولیه برای تولید دارو محسوب میشود.
پژوهشگران با ایجاد یک مسیر متابولیک جدید (یک واکنش زنجیرهای شیمیایی که توسط آنزیمها هدایت میشود) در باکتری اشریشیا کلی، توانستند باکتری را وادار کنند اسید ترفتالیک را جذب و آن را به لوودوپا تبدیل کند. این کار با استفاده از دو سویه باکتریایی که پشت سر هم عمل میکردند، انجام شد.
از آزمایشگاه تا صنعت
در حال حاضر این تنها یک اثبات مفهوم در آزمایشگاه است و برای استفاده صنعتی باید مقیاس آن بزرگتر شود. با این حال، این روش قابلیت بازیافت مبتنیبر باکتری را نشان میدهد که میتواند در انتها مادهای واقعاً مفید تولید کند.
استیون والاس (Stephen Wallace)، زیستفناور دانشگاه ادینبورگ، میگوید: به نظر میرسد این تازه آغاز راه است. اگر بتوانیم داروی بیماریهای عصبی را از یک بطری پلاستیکی زباله تولید کنیم، تصور اینکه این فناوری چه تواناییهای دیگری میتواند داشته باشد هیجانانگیز است.
وی میافزاید: پسماند پلاستیکی اغلب بهعنوان یک مشکل زیستمحیطی دیده میشود، اما منبع عظیم و استفادهنشده کربن نیز هست. با زیستمهندسی برای تبدیل پلاستیک به یک داروی ضروری، نشان میدهیم که چگونه میتوان مواد زباله را به منابع ارزشمندی که از سلامت انسان پشتیبانی میکنند، تبدیل کرد.
محدودیتها و چشمانداز آینده
پژوهشگران تأکید میکنند که حتی اگر همه لوودوپای مصرفی جهان از این طریق تولید شود، تأثیر چندانی بر حدود ۱۰۰ میلیون تُن پلاستیکی که هر سال به زباله تبدیل میشوند، نخواهد داشت؛ با این حال، این یافته بخشی از چشماندازی بزرگتر است. امروزه پژوهشگران به طور مستمر در حال ارائه روشهای پایدار نوینی هستند که پلاستیک را به محصولات دیگر تبدیل و از انباشتهشدن آن در محیطزیست یا پرکردن محلهای دفن زباله جلوگیری میکند.
پیش از این نیز پژوهشگران همین آزمایشگاه در دانشگاه ادینبورگ نشان داده بودند که چگونه میتوان باکتری اشریشیا کلی را مهندسی کرد تا پلاستیک استفادهشده در بطریها و بستهبندیها (PET) را به استامینوفن (پاراستامول) تبدیل کند؛ بنابراین این روشها از نظر تنوع مواد اولیه و محصول نهایی، قابلیت بالایی دارند.
پلاستیکهای تجدیدپذیر؛ راهکاری مکمل
تلاشهایی نیز برای تغییر نوع پلاستیکهایی که در ابتدا تولید میشوند، در جریان است. یکی دیگر از راهکارها، تولید پلاستیکهایی است که از ابتدا قابلیت تجزیه در طبیعت را داشته باشند؛ این اقدام دفع زبالههای پلاستیکی را بسیار آسانتر میکند؛ افزون بر این، داروهای حیاتی بهزودی به جای سوختهای فسیلی رو به کاهش، از انبوه پسماند تأمین میشوند.