نورنیوز-گروه بین الملل: رویترز طی گزارشی به قدرت بیبدیل ایران پس از شش هفته با آمریکا اذعان کرده است که از محل تسلط بر بازارهای انرژی به دست آمده است.
این خبرگزاری انگلیسی به نقل از تحلیلگران نوشته است، جنگ در ایران فعلا پایان یافته و دونالد ترامپ ادعای پیروزی میکند اما آتشبس آمریکا و ایران از واقعیتی تلخ پرده بر می دارد و آن این است که قدرت ایران با کنترل تنگه هرمز و اهرمی قدرتمند بر بازار جهانی انرژی و رقبای حاشیه خلیج فارس تثبیت شده است.
امواج این بحران به بیرون سرایت کرده، به فشارهای اقتصادی جهانی دامن زده و درگیری را به کشورهای همسایهی خلیج فارس کشانده است، کشورهایی که اقتصادشان به ثبات وابسته است.
پژوهشگر خاورمیانه، فوّاز جرجس، به رویترز گفته است: «این جنگ به عنوان اشتباه راهبردی بزرگ ترامپ در یادها خواهد ماند؛ اشتباهی که پیامدهایش منطقه را به شیوههایی ناخواسته تغییر داد.»
پیش از جنگ، این تنگه که گذرگاهی باریک برای انتقال حدود یکپنجم نفت و گاز جهان است، بهطور رسمی یک آبراهه بینالمللی محسوب میشد. ایران آن را رصد میکرد اما هرگز مدعی کنترل کامل آن نبود.
در واقعیت جدید، تهران از «تعقیب» نفتکشها به «دیکته کردن شرایط» رسیده است. ایران اکنون بهطور عملی نقش دروازهبان این مسیر دریایی را ایفا میکند و بهصورت گزینشی مسیر عبور و شرایط آن را تعیین میکند. ایران میخواهد برای عبور امن کشتیها عوارض دریافت کند.
در ادامه رویترز مینویسد، علاوه بر این، ایران نشان داده که در برابر حملات گسترده تابآوری و توانایی حفظ کردن تنشها را دارد؛ نفوذی که در چندین جبهه و گلوگاه راهبردی گسترش یافته است. نفوذ ایران از لبنان و عراق تا بابالمندب در دریای سرخ امتداد یافته است و از حوزه نفوذ ارتش یمن بهره میبرد.
در داخل، باوجود بمبارانهای بخشهای زیادی از زیرساختها از سوی آمریکا و اسرائیل، رهبری ایران همچنان کنترل اوضاع را در دست دارد.
فوّاز جرجس در ادامه مصاحبه با رویترز این سوالات را مطرح میکند: «جنگ آمریکا ـ اسرائیل چه دستاوردی داشت؟ تغییر رژیم در تهران؟ نه. تسلیم جمهوری اسلامی؟ نه. مهار ذخیره اورانیوم غنیشده ایران؟ نه. پایان حمایت تهران از متحدان منطقهایاش؟ نه.»
چهار تحلیلگر و سه مقام دولتهای خلیج فارس به رویترز گفتهاند، ایران ضربات را تحمل کرده و ابزارهای اصلی قدرت خود را حفظ کرده و در برخی موارد (آنها) را تقویت هم کرده است.
نگراین کشورهای خلیج فارس از قدرت گرفتن ایران در تنگه هرمز
شروطی که ایران برای آمریکا گذاشته است شامل رفع تحریمها، بهرسمیتشناختن حق غنیسازی، پرداخت غرامت خسارتهای جنگ و ادامه کنترل بر تنگه هرمز است؛
ترامپ دریافت این طرح ایران را تایید کرد و آن را «پایه عملی برای مذاکره» نامید.
تحلیلگر سعودی،علی شیحابی، میگوید، برای کشورهای خلیج فارس که برای صادرات نفت خود به هرمز متکیاند، تنگه هرمز خط قرمز غیرقابل مذاکره است و هر نتیجهای که باعث شود عملا این مسیر در دست ایران بماند، شکست برای ترامپ خواهد بود و پیامدهایی مانند بالا رفتن قیمت انرژی که میتواند تا انتخابات میاندورهای هم اثر بگذارد به دنبال خواهد داشت.
شیحابی افزود، آنچه این جنگ ممکن است برای تهران به همراه داشته باشد، چشمانداز یک راهحل مذاکرهای است که به طور بالقوه شامل رفع تحریمها نیز میشود.
رویترز در ادامه مینویسد که از منظر کشورهای حوزه خلیج فارس، این تصویر عمیقا نگرانکننده است و تحلیلگران موضوع نگرانکنندهتر را تبدیل تنگه هرمز به ابزار قدرت ایران میدانند.
قدرت اقتصادی ایران با تنگه هرمز
از طرفی موضوع دیگری که رویترز عامل نگرانی عنوان کرده، مسئله اقتصادی است. به این معنا که ایران در چارچوب هر توافق دائمی، از کشتیهایی که از گذرگاههای هرمز عبور میکنند هزینه دریافت کند و تاثیر آن را فراتر از خلیج فارس میداند و مینویسد که این موضوع میتواند بر بازارهای جهانی انرژی و «رابطهای حیاتی» اقتصادی دولتهای آن سوی ساحلتاثیر بگذارد.
رویترز به نقل از تحلیلگران مینویسد، چنین نتیجهای به معنای تغییر بنیادی در نظم منطقهای خواهد بود؛ یعنی گذار از تنگهای که توسط هنجارهای بینالمللی اداره میشود به تنگهای که عملا تحت کنترل یک دولت است که جنگ آن را نهتنها ضعیف نکرده بلکه قدرتمندتر کرده است.