نورنیوز-گروه اقتصادی: در پی جنگ آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه ایران، قیمت سوخت جت طی حدود پنج هفته بیش از 100 درصد افزایش یافته و صنعت هوانوردی جهانی را با چالشی جدی مواجه کرده است؛ افزایشی که بهطور مستقیم هزینههای سفر هوایی و اقتصاد کشورها را تحت تأثیر قرار داده است.
بررسیها نشان میدهد بازار جهانی انرژی بار دیگر تحت تأثیر تصمیمات سیاسی دچار نوسان شدید شده است. این بار اما دامنه تغییرات فراتر از نوسانات محدود بوده و آثار آن بهطور مستقیم در هزینههای زندگی مردم و عملکرد یکی از مهمترین صنایع جهان نمایان شده است.
بر اساس دادههای موجود، قیمت سوخت جت (ATF) پیش از حمله به ایران در محدوده 90 تا 100 دلار به ازای هر بشکه در نوسان بود، اما اکنون به مرز 200 دلار نزدیک شده است.
رقمی که نشان دهنده رشد حدود دو برابری است و بر اساس برآوردهای نهادهای بینالمللی از جمله انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
تنگه هرمز؛ گلوگاه بحران انرژی
تحولات اخیر از تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، آغاز شد. مسیری که حدود 20 درصد نفت جهان از آن عبور میکند.
در پی تشدید تنشها، تردد نفتکشها در این مسیر با کاهش قابل توجه تا 98 درصد مواجه شد و صادرات روزانه سوخت جت به شدت کاهش کاهش یافته است.
این اختلال نه تنها عرضه نفت خام، بلکه فرآیند تبدیل آن به سوخت جت را نیز با مشکل مواجه کرد و در نتیجه، حاشیه سود پالایش (crack spread) به شدت افزایش یافت؛ بهگونهای که قیمت سوخت جت با سرعتی بیشتر از نفت خام رشد کرد.
افزایش قیمت در بازارهای جهانی
این روند افزایشی به طور گسترده در بازارهای جهانی نیز منعکس شده است. در ایالات متحده، قیمت سوخت طی هفته گذشته از 2.17 دلار به 4.5 دلار در هر گالن رسیده که نشاندهنده رشدی بیش از 110 درصد است.
در هند نیز قیمتها به سطوح بیسابقهای افزایش یافته و در برخی مناطق تا دو برابر رشد داشته است. در برزیل نیز افزایش رسمی 55 درصدی گزارش شده، هرچند در بازار آزاد این میزان بیشتر برآورد میشود.در این میان، برخی دولتها تلاش کردهاند برای کاهش شوک قیمتی، افزایش نرخها را بهصورت تدریجی اعمال کنند، اما کارشناسان این اقدام را راهکاری موقت و نه یک راهحل اساسی میدانند.
فشار مضاعف بر ایرلاینها و مسافران
به گزارش تسنیم، سوخت جت حدود 40 درصد از هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد و همین موضوع، ایرلاینها را در موقعیتی دشوار قرار داده است؛ انتخابی میان تحمل زیان یا انتقال هزینهها به مسافران.
در همین راستا مدیران ارشد صنعت هوانوردی نسبت به شرایط موجود هشدار دادهاند. اسکات کربی رییس اجرایی یونایتد ایرلاینز اعلام کرده است: وضعیت بسیار دشوار است. تنها در سال جاری با 11 میلیارد دلار هزینه اضافی سوخت مواجه شدهایم. ناچار به لغو صدها پرواز و افزایش 15 تا 20 درصدی قیمت بلیتها شدهایم.
همچنین مدیرعامل امارات ایرلاینز هشدار داده در صورت تداوم محدودیتها در تنگه هرمز، پروازها به اروپا و آمریکا بهشدت کاهش خواهد یافت. تاکنون حدود 20 درصد از پروازها کاهش یافته و احتمال تشدید این روند وجود دارد.
سایر شرکتهای هواپیمایی نیز از کاهش پروازها، بازنگری در مسیرهای پروازی و افزایش قیمت بلیتها خبر دادهاند؛ روندی که نشاندهنده تعمیم بحران به کل صنعت هوانوردی است.
فعالان صنفی نیز نسبت به پیامدهای این وضعیت ابراز نگرانی کردهاند. بیل مکی، رئیس انجمن خلبانان خطوط هوایی آمریکا (ALPA) اعلام کرده است: کاهش پروازها، حذف اضافهکاریها و افزایش نگرانیها درباره بیکاری، شرایط دشواری را برای کارکنان صنعت هوانوردی رقم زده است.
اثر دومینویی بر اقتصاد جهانی
افزایش قیمت بلیت هواپیما تنها یکی از پیامدهای این بحران است. کارشناسان معتقدند این روند به کاهش سفرهای گردشگری، کند شدن تجارت جهانی، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش قیمت کالاهای وارداتی منجر خواهد شد.
همچنین پیشبینی میشود حتی در صورت کاهش تنشها بازگشت قیمتها به سطوح پیشین، ماهها زمان ببرد.
افزایش قیمت سوخت جت فراتر از یک نوسان مقطعی بوده و به انتقال مستقیم هزینههای ناشی از تنشهای ژئوپلیتیک به مصرفکنندگان منجر شده است.