نورنیوز-گروه سیاسی: جنگ کنونی را نمیتوان در چارچوب یک درگیری مقطعی یا بحران گذرا تحلیل کرد. شواهد نشان میدهد که با تحمیل جنگ ۱۲ روزه و همچنین شکلگیری غائله دیماه، ایران عملاً وارد یک نبرد موجودیتی شده است؛ نبردی که هدف آن نه صرفاً دفع تهدید، بلکه بازآرایی بنیادین نظم منطقهای است. این تحولات، از الگوهای کلاسیک جنگهای محدود فاصله گرفته و به سطحی رسیده که آینده سیاسی و امنیتی منطقه را برای سالهای طولانی تعیین خواهد کرد.
در چنین شرایطی، هرگونه نگاه تقلیلگرایانه که پایان درگیری را به معنای بازگشت به وضعیت پیشین بداند، با واقعیتهای میدانی همخوانی ندارد. واقعیت این است که آینده منطقه نه در «پس از جنگ»، بلکه در دل همین میدان در حال شکلگیری است. سرنوشت فردای منطقه، دقیقاً تابع نتایج امروز در صحنه تقابل است و این همان نقطهای است که اهمیت تصمیمگیریهای راهبردی را دوچندان میکند.
بازتعریف پیروزی در موازنه جدید قدرت
در چنین بستر پیچیدهای، مفهوم «پیروزی» نیز نیازمند بازتعریف اساسی است. صرف جلوگیری از شکست یا عبور از بحران، نمیتواند معیار موفقیت تلقی شود؛ بلکه پیروزی زمانی معنا پیدا میکند که به بهبود موقعیت راهبردی ایران و تغییر واقعی در موازنههای منطقهای منجر شود. بازگشت به شرایط پیشین، اگرچه ممکن است در ظاهر بهعنوان کاهش تنش تعبیر شود، اما در عمل میتواند به بازتولید همان فشارها با شدت و پیچیدگی بیشتر بینجامد.
این وضعیت نهتنها تهدیدات را از بین نمیبرد، بلکه آنها را در قالبی جدید و پیشبینیناپذیر بازمیگرداند. از این منظر، شرایط فعلی را باید یک «فرصت محدود ژئوپلیتیکی» دانست؛ فرصتی که با هزینههای سنگین انسانی و مادی بهدست آمده و تکرار آن بسیار بعید است. بهرهبرداری از این فرصت، نیازمند عبور از رویکردهای صرفاً واکنشی و حرکت به سمت کنش فعال، هدفمند و چندسطحی است.
چرخش اهداف آمریکا؛ اعتراف به ناکامی
تحلیل سخنرانی شب گذشته دونالد ترامپ نشان میدهد آنچه رخ داده، نه «بهروزرسانی وضعیت»، بلکه «بازنویسی اهداف» است. ایالات متحده در آغاز، اهدافی حداکثری از جمله تغییر نظام سیاسی ایران، تضعیف کامل توان دفاعی و هستهای و حتی سناریوهای تجزیه را دنبال میکرد. اما در سخنرانی شب گذشته، ترامپ عملاً این اهداف را یا انکار کرد یا بهصورت تبلیغاتی محققشده اعلام نمود؛ رویکردی که بیش از هر چیز نشاندهنده شکاف میان اهداف اعلامی و واقعی است.
برای مثال، ادعای نابودی توان نظامی ایران در حالی مطرح شد که همزمان حملات موشکی سنگین ادامه دارد. مهمتر از همه، عقبنشینی آشکار از هدف راهبردی کنترل تنگه هرمز، بهمثابه یک شاخص کلیدی، بیانگر ناتوانی عملی آمریکا در تحقق اهداف میدانی است. این تغییر لحن، در واقع نوعی اعتراف غیرمستقیم به ناکامی و تلاش برای ساختن یک «پیروزی روایی» بهجای پیروزی واقعی است. این رفتار، نشان میدهد فشارهای ساختاری و نیاز به نمایش موفقیت، حتی بر بازیگرانی با ویژگیهای فردی خاص نیز اثرگذار است و آنها را به سمت تعدیل مواضع سوق میدهد.
معادلات منطقهای و آینده نظم جدید
در سطح منطقهای، بهویژه در حوزه خلیج فارس، رفتار بازیگران بیش از هر زمان دیگری تابع محاسبه هزینه و فایده شده است. کشورهای این حوزه، علیرغم برخورداری از ظرفیتهای اقتصادی، در حوزه امنیت داخلی و ثبات سیاسی با چالشهایی مواجهاند که آنها را نسبت به تحولات جاری حساستر میکند. ناکامی آمریکا در تحقق اهداف اولیه، معامله امنیت این کشورها با امنبت اسراییل و جاه طلبی های ترامپ و همزمان افزایش ریسکهای امنیتی، این کشورها را در موقعیتی پیچیده قرار داده است.
ادامه این وضعیت میتواند هزینههای سنگینی برای آنها به همراه داشته باشد لذا اکنون زمانی است که باید در میدان برای تغییر در رفتار و محاسباتشان اقدام شود. آنچه آینده منطقه را رقم خواهد زد، نه توافقهای مقطعی، بلکه واقعیتهای میدانی و توازنهای جدید قدرت است. نظم آینده، بر پایه همین تحولات جاری شکل میگیرد و تصمیمها و کنشهای امروز، مستقیماً جایگاه فردای بازیگران را تعیین خواهد کرد.