نورنیوز-گروه اجتماعی: توزیع عادلانه سرانههای فضای سبز یکی از مهمترین شاخصهای عدالت فضایی در کلانشهرها محسوب میشود؛ شاخصی که ارتباط مستقیمی با کیفیت زندگی، سلامت شهروندان و تابآوری زیستمحیطی دارد. در تهران، با وجود افزایش قابل توجه سطح فضای سبز طی سالهای اخیر، همچنان توزیع این سرانهها میان مناطق مختلف شهری یکسان نیست و اختلاف محسوسی میان شمال، مرکز و جنوب شهر دیده میشود.
بر اساس آمارهای مدیریت شهری، مناطق شمالی پایتخت به دلیل برخورداری از باغات قدیمی، بوستانهای بزرگمقیاس و دسترسی به اراضی طبیعی، از سرانه فضای سبز بالاتری نسبت به میانگین شهری برخوردارند. در مقابل، بسیاری از مناطق مرکزی و جنوبی به دلیل تراکم بالای جمعیت، بافت فرسوده و کمبود زمین مناسب، با محدودیت جدی در توسعه فضای سبز روبهرو هستند. همین موضوع باعث شده مفهوم «عدالت سبز» به یکی از مطالبات مهم شهروندان و کارشناسان شهری تبدیل شود.
تحقق عدالت در این حوزه صرفاً به افزایش عدد سرانه محدود نمیشود، بلکه نیازمند توزیع متوازن، دسترسیپذیری محلهای و کیفیت مناسب فضاهای سبز است. به همین دلیل در سالهای اخیر سیاستهایی مانند توسعه بوستانهای محلهای کوچک مقیاس، تبدیل اراضی رهاشده به فضاهای سبز و احیای باغات شهری در دستور کار مدیریت شهری قرار گرفته است.
کارشناسان و مدیران شهری در این خصوص تأکید دارند که برای کاهش این شکاف، رویکرد «اولویتبخشی به مناطق کمبرخوردار» و تدوین شاخصهای عدالتمحور در برنامهریزی شهری ضروری است.
مهدی پیرهادی رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران در این خصوصمیگوید: در مناطق جنوبی و کم برخوردار تهران، اراضی متعددی با کاربری فضای سبز وجود دارد که در دوره های گذشته بدون پوشش درختی رها شده بودند. این اراضی هم اینک در این دوره مدیریت شهری تملک و برای احداث بوستانهای جدید طراحی و تجهیز شدهاند. همچنین عملیات کاشت درخت و نصب تجهیزات مورد نیاز در بخش قابلتوجهی از این زمینها انجام شده و تعدادی از بوستانهای جدید هماکنون در اختیار شهروندان قرار گرفتهاند.
اولویت بخشی به توسعه فضای سبز در محلات محروم تهران
پیرهادی با بیان اینکه رویکرد مدیریت شهری در این دوره، اولویت بخشی به توسعه فضای سبز در محلات محروم با محوریت عدالت سبز است، میافزاید: در همین راستا از خرید و تملک باغات در مناطق برخوردار جلوگیری شده و هیچ نمونهای از تملک در محلات برخوردار در این دوره ثبت نشده است. اکنون تلاش میشود هیچ محلهای بدون بوستان نماند و همه محلات پایتخت صاحب فضای سبز و بوستان شوند.
حسن کلیدری، معاون فضای سبز سازمان بوستانها و فضای سبز شهرداری تهران نیز در گفتوگو با ایسنا اظهار میکند: تهران با توجه به وسعتی که دارد، به چند پهنه شمالی، جنوبی و کنارگذر یا کمربندی تقسیم میشود و با توجه به اختلاف ارتفاع و دما و شرایط دمایی هر پهنه یک نگاه متفاوت به شهر وجود دارد. خوشبختانه بر اساس شیوهنامه ابلاغی هم که توسط خود حوزه خدمات شهری انجام شده، نگاه سازمان این است که بر اساس شرایط منطقه، گونه گیاهی تهیه و کاشته شود که هم از درصد تلفات کاسته شود و هم کیفیت فضای سبز با توجه به منابع آبی افزایش پیدا کند. این کار شروع شده و در حال حاضر توزیع گیاهی هم که انجام میدهیم، بر اساس همین شیوهنامه و این نگاه پهنهبندی است.
وی با تأکید بر اینکه نگاه شهردار تهران این است که در مناطق جنوبیتر با توجه به اینکه از فضای سبز کمبرخوردارتر هستند، توجه و اقدام بیشتری را مدنظر قرار دهیم و با توجه به قرارگاه سیما و منظری که در حوزه خدمات تشکیل شده است، این رویکرد در مناطق جنوبی تهران بیشتر خود را نشان میدهد، ادامه میدهد: انشاءالله بتوانیم در این راستا اتفاقات خوبی را رقم بزنیم. البته در تمام ۲۲ منطقه مسأله ایجاد فضای سبز وجود دارد، اما اولویت شهرداری تمام مناطق جنوبی شهر تهران است.
افتتاح ۵ بوستان جدید و ۳ پروژه کلان فضای سبز تا پایان دوره ششم مدیریت شهری
معاون فضای سبز سازمان بوستانها و فضای سبز شهرداری تهران با بیان اینکه افتتاح و بهرهبرداری پنج بوستان جدید را در در دستور کار داریم، می گوید: در مناطق جنوبی، باغ ایرانی در منطقه ۱۴، بوستان شهید علی تبار در منطقه ۱۷ و بام ری در منطقه ۲۰ انشاءالله تا پایان دوره کنونی مدیریت شهری به بهرهبرداری میرسند.
وی تصریح میکند: سرانه فضای سبز شهر تهران در محدوده داخل شهر تهران میانگین ۱۷.۵ سانتی متر مربع به معنای مساحت فضای سبز موجود به ازای هر شهروند است. قطعاً این میانگین در مناطق پایینتر با توجه به شرایط پهنهبندی و دمایی و رطوبت آن کمتر است. رطوبت و شرایط خاک و منابع آبی که ما در شمال داریم، در جنوب نیست و بر این اساس نگاه شهردار تهران این است که مناطق جنوبی توسعه پیدا کند.