نورنیوز-گروه اقتصادی: با گذشت حدود یک ماه از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان، به خصوص بعد از مدیریت مطلق تنگه هرمز بدست ایران، بررسی بازارهای جهانی نشان میدهد شوک ناشی از این تحولات ژئوپلیتیکی، موجی از افزایش قیمتها را در حوزه انرژی و کالاهای اساسی به همراه داشته و بر شاخصهای بینالمللی اثر قابل توجهی گذاشته است. حالا به زعم بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی در حال تغییر معادلات به نفع ایران است.
بر اساس دادههای موجود، بیشترین افزایش قیمت در این بازه زمانی مربوط به سوخت جت بوده که با رشد 78 درصدی مواجه شده است؛ موضوعی که بیانگر افزایش ریسک در حملونقل هوایی و رشد هزینههای عملیاتی ایرلاینها در سطح جهانی است.
در همین حال، قیمت گاز طبیعی در بازار اروپا نیز 72 درصد افزایش یافته که نشاندهنده تشدید نگرانیها نسبت به امنیت انرژی در این قاره است. نفت نیز از این تحولات بیتأثیر نبوده و قیمت آن با رشد قابل توجهی همراه شده؛ بهطوریکه شاخص نفت گرمایشی 68 درصد افزایش یافته و نفت خام WTI نیز رشد 54 درصدی را ثبت کرده است.
افزون بر این، شاخص نوسانات بازارهای جهانی نیز با افزایش 54 درصدی مواجه شده که نشاندهنده بالا رفتن سطح نااطمینانی و ریسک در بازارهای مالی بینالمللی است.
در سایر فرآوردههای انرژی، بنزین با رشد 47 درصدی و گازوئیل با افزایش 44 درصدی قیمت روبهرو شدهاند. همچنین زغالسنگ 22 درصد و کک نیز 4 درصد افزایش قیمت را تجربه کردهاند که بیانگر فشار گسترده بر زنجیره تأمین انرژی در سطح جهان است.
این روند افزایشی تنها به حوزه انرژی محدود نبوده و بازار کالاهای اساسی و صنعتی نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. در این میان، محصولات پتروشیمی با رشد 29 درصدی، روغن پالم با 14 درصد، برنج با 10 درصد و سنگآهن با 7 درصد افزایش قیمت مواجه شدهاند؛ روندی که میتواند به افزایش هزینههای تولید و تشدید فشارهای تورمی در اقتصادهای مختلف منجر شود.
کارشناسان معتقدند این افزایش گسترده قیمتها، ناشی از نگرانی نسبت به اختلال در عرضه انرژی، محدودیت در مسیرهای تجاری و افزایش هزینههای بیمه و حملونقل در پی تنشهای منطقهای است.
بررسی روند بازارها نشان میدهد واکنش قیمتها بیش از آنکه ناشی از کمبود واقعی عرضه باشد، تحت تأثیر «ریسک انتظاری» و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی شکل گرفته است. به بیان دیگر، بازارهای جهانی در حال قیمتگذاری سناریوهای بدبینانهتری از آینده هستند؛ از جمله احتمال اختلال در مسیرهای کلیدی انرژی یا گسترش دامنه درگیریها. در چنین شرایطی، داراییهای مرتبط با انرژی و کالاهای پایه بهعنوان پناهگاههای نسبی سرمایه مورد توجه قرار گرفتهاند. تداوم این روند میتواند به موج جدیدی از تورم جهانی دامن بزند و سیاستگذاران اقتصادی را با چالشهای جدیتری در کنترل قیمتها و حفظ رشد اقتصادی مواجه کند.
مجموع تحولات اخیر در بازارهای جهانی انرژی و کالا نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران، در شرایط بروز تنشهای ژئوپلیتیکی، بهواسطه موقعیت راهبردی خود در حوزه انرژی، از ظرفیت اثرگذاری بالاتری برخوردار شده است. افزایش قابل توجه قیمت حاملهای انرژی و کالاهای پایه، عملاً اهمیت نقش ایران در تأمین و امنیت عرضه را پررنگتر کرده و دست کشور را در معادلات منطقهای و حتی جهانی تا حدی تقویت کرده است.