نورنیوز-گروه اجتماعی: کنوانسیون تغییرات محیط زیست در سال ۱۹۷۶ با هدف ممنوعیت استفاده از تکنیکهای تغییر در محیط زیست به عنوان ابزاری برای جنگ، تصویب شد. پروتکل اول، اصلاحیهای بر کنوانسیونهای ژنو که در سال بعد تصویب شد، شامل دو ماده (۳۵ و ۵۵) بود که جنگهایی را که ممکن است باعث «آسیب گسترده، بلندمدت و شدید به محیط زیست طبیعی» شوند، ممنوع میکرد.
با این حال، کفایت این دو سند در طول جنگ خلیج فارس در سالهای ۱۹۹۰-۱۹۹۱ مورد تردید قرار گرفت. آلودگی گسترده ناشی از تخریب عمدی بیش از ۶۰۰ چاه نفت در کویت و ادعاهای بعدی مبنی بر ۸۵ میلیارد دلار خسارت زیستمحیطی، منجر به درخواستهای بیشتر برای تقویت حمایت قانونی از محیط زیست در طول درگیریهای مسلحانه شد.
از وقتی که حملات تحمیلی و تروریستیِ آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان آغاز شد، بسیاری از زیرساخت ها از جمله انبارهای نفت مورد حمله تجاوزگرایانه قرار گرفتند.
یک سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد در یک کنفرانس مطبوعاتی در ژنو نگرانیهایی را در مورد تأثیرات بهداشتی و زیستمحیطی حملات رژیم جعلی صهیونیستی و آمریکای متجاوز به انبارهای نفت در ایران به دلیل انتشار آلایندههای سمی در هوا، مطرح کرد.
او گفت که این تأثیرات «سوالات جدی در مورد رعایت تعهدات تناسب و احتیاط تحت قوانین بینالمللی بشردوستانه» در این حملات ایجاد میکند و تأکید کرد که به نظر نمیرسد مکانهای مورد اصابت «استفاده نظامی انحصاری» داشته باشند.
به گزارش الجزیره، همچنین «ریستین لیند مایر»، سخنگوی سازمان جهانی بهداشت هشدار داد که «باران سیاه» و «باران اسیدی» که پس از حملات متجاوزان در تهران باریده است، در واقع خطری برای ایرانیان است.
محیط زیست سالم، اساس صلح و حفظ حقوق بشر است
نگرانی عمومی در مورد هدف قرار دادن یا سواستفاده از محیط زیست در زمان جنگ، اولین بار در طول جنگ ویتنام به اوج خود رسید. جنگ ویتنام به عنوان طولانی ترین جنگ در قرن بیستم و شکست نظامی آمریکا شناخته می شود. در ایالات متحده، این جنگ منجر به پدیده «سندرم ویتنام» شد که نشاندهنده نفرت عمومی نسبت به مداخلات نظامی آمریکا در کشورهای خارجی است.
در طول ۶۰ سال گذشته در جهان، غیرنظامیان قربانیان اصلی جنگ بودهاند. بنابراین، حفاظت از غیرنظامیان و اموال آنها در طول درگیریهای مسلحانه، سنگ بنای حقوق بینالملل بشردوستانه (IHL) است. حقوق بینالملل بشردوستانه همچنین قرار است در زمان مناسب لازم الاجرا باشند تا بتوانند حمایتهای بیشتری را برای گروههای غیرنظامی آسیبپذیر مانند زنان، کودکان و آوارگان فراهم کنند.
تجاوز نظامی به ایران؛ محیط زیست همچنان قربانی خاموش نقض قوانین بینالمللی است]همچنین موارد دیگری نیز وجود داشته است که در آنها درگیریهای مسلحانه همچنان به طور مستقیم و غیرمستقیم، خسارات قابل توجهی به محیط زیست وارد کردهاند. به عنوان مثال، دهها سایت صنعتی در جریان درگیری کوزوو در سال ۱۹۹۹ بمباران شدند که منجر به آلودگی شیمیایی سمی در چندین نقطه حساس یعنی در پانچوو، کراگویواتس، نووی ساد و بور شد و نگرانیهایی را در مورد آلودگی احتمالی رودخانه دانوب ایجاد کرد. در مثالی دیگر، تخمین زده میشود که در جریان درگیری بین رژیم متخاصم صهیونیستی و لبنان در سال ۲۰۰۶ میلادی ۱۲ هزار تا ۱۵ هزار تن نفت کوره به داخل دریای مدیترانه رها شد.
به گزارش گاردین، درگیری مسلحانه در عراق که در ژوئن ۲۰۱۴ آغاز شد و با گرفتن آخرین مناطق تحت کنترل داعش و عقبنشینی شبهنظامیان داعش در سال ۲۰۱۷ پایان یافت، ردپای عمیقی از خود بر جای گذاشت. با عقبنشینی شبهنظامیان، آنها چاههای نفت را آتش زدند که باعث آزاد شدن مخلوط سمی دیاکسید گوگرد، دیاکسید نیتروژن، مونوکسید کربن، هیدروکربنهای آروماتیک چند حلقهای، ذرات معلق و فلزاتی مانند نیکل، وانادیوم و سرب در هوا شد.
هرچند برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) مدعی است که با کشورهای عضو مختلف و سایر شرکا برای تقویت حفاظت از محیط زیست، قبل، حین و بعد از درگیری مسلحانه همکاری کرده اما حفاظت از محیط زیست قبل، حین و بعد از درگیریهای مسلحانه باید به همان سطح از اهمیت سیاسی برسد که حفاظت از حقوق بشر اهمیت دارد.
یک محیط زیست سالم، پایه و اساسی است که صلح و بسیاری موارد از حقوق بشر بر اساس آن محقق میشوند.
حفاظت از محیط زیست در زمان جنگ، نیازمند اعمال قوانین قویتر است
ارزیابی های صورت گرفته روی عواقب جنگ های گذشته نشان داده است که اثرات زیستمحیطی هدف قرار دادن ذخایر سوختی میتواند چندوجهی باشد.
آتشسوزیهای نفتی مواد مضری را در هوا آزاد میکنند از جمله دیاکسید گوگرد، دیاکسید نیتروژن، مونوکسید کربن، هیدروکربنهای آروماتیک چند حلقهای و سرب. این مواد میتوانند قبل از رسوب در خاک، در یک منطقه وسیع منتشر شوند و اثرات جدی کوتاهمدت بر سلامت افراد و حیات وحش به ویژه افرادی که از قبل مشکلات تنفسی دارند، ایجاد کنند.
همچنین آلودگی آبهای زیرزمینی، زمینهای کشاورزی و افرادی را که برای آبیاری، آشامیدن و مصارف خانگی به آبهای زیرزمینی و سطحی متکی هستند، تهدید میکند. در عین حال قرار گرفتن طولانی مدت در معرض این مواد ممکن است منجر به اختلالات تنفسی، مشکلات کبدی و اختلالات کلیوی شود.
از این رو کارشناسان حقوق بشر تاکید دارند که مانند محافظت از غیرنظامیان در برابر کشتار، آزار و خسارات جانی و مالی، داشتن محیط زیست سالم نیز یک حق انسانی است که شایسته بررسی بیشتر در جوامع بین المللی است.
موضوع گستردهتر ردپای زیستمحیطی جنگ و چگونگی تأثیر آن بر جمعیتها و همچنین حفاظت از منابع طبیعی، نیازمند چارچوب قانونی قویتری برای رسیدگی به مسئولیتها، ارائه پشتیبانی به موقع به افراد آسیبدیده و نیز محکوم کردن اقدامات متجاوزانه نظیر حملاتی است که در هفته های اخیر از سوی دو رژیم متخاصم آمریکا و صهیون به کشورمان تحمیل شده است.