نورنیوز- گروه بین الملل: هواپیمای افسانه ای آواکس نیروی هوایی آمریکا با ارزش پانصد میلیون دلاری، همواره به عنوان یکی از مهمترین سرمایه های نظامی و اطلاعاتی ارتش ایالات متحده توصیف شده است. اما ایران توانست با یک حمله حساب شده، این ثروت عظیم آمریکا را در یک چشم به هم زدن از بین ببرد. این رویداد مهم، مورد توجه بسیاری از متخصصین مطالعات دفاعی – امنیتی و تحلیلگران سیاسی قرار گرفت. اغلب شبکه های خبری تلویزیونی ترکیه، بخش هایی از گزارش ها و گفتگوهای خود را به بررسی ابعاد گوناگون این موضوع اختصاص دادند.
شبکه خبری مشهور «سی.ان.ان ترک» در آنکارا، با حضور دو تن از کارشناسان مهم به بررسی این موضوع پرداخت.
پروفسور علی فواد گوکچه استاد علوم سیاسی و مطالعات دفاعی در این برنامه، مورد هدف قرارگرفتن آواکس آمریکایی توسط ایران را رویدادی مهم دانست و گفت: «حالا که یک ماه از حملات مشترک آمریکا و اسراییل به ایران سپری شده؛ ما با رویدادی مهم مواجه شدیم که بدون شک می تواند نقطه عطف مهمی در یک ماه اخیر قلمداد شود. این میزان از دقت و اثرگذاری در حمله به آواکس، رویدادی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. یادمان باشد که همواره یک هاله و پس زمینه افسانه ای درباره اهمیت این سلاح استراتژیک نیروی هوایی آمریکا وجود داشته و حالا ایران نشان داد که می تواند به راحتی آواکس را هم بزند».
این استاد دانشگاه غازی عنتاب ترکیه در ادامه افزود: «این خیلی مهم است که شما بتوانید حتی یک خراش جزئی به آواکس بیاندازید. اما کاری که ایرانی ها کردند، بسیار فراتر از این حرف ها بود و طوری هدف گیری کردند که می توان گفت هواپیمای مزبور کاملاً از بین رفته و به هیچ وجه قابل تعمیر و استفاده مجدد نیست».
آیا کمک خارجی موثر بود؟
در ادامه برنامه گوینده شبکه خبری سی.ان.ان ترک از پروفسور گوکچه پرسید: آیا ممکن است که هدف گیری دقیق نیروهای ایرانی و از بین بردن هواپیمای آواکس آمریکایی، ناشی از کمک اطلاعاتی روسیه و چین باشد؟ گوکچه در پاسخ گفت: «آن چه که در این عملیات اهمیت دارد، میزان دقت و اثرگذاری خود نیروهای ایرانی است و کمک خارجی نمی تواند فاکتور مهمی باشد. کما این که سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه نیز قبلاً اعلام کرده که مسکو اطلاعات نظامی خاصی در اختیار ایران نگذاشته است».
آواکسِ درهم شکسته و روابط بین الملل
دکتر جیهان گون یَل از دیگر دانشگاهیان و تحلیلگران سیاسی ترکیه درباره نابود شدن آواکس به دست نیروهای ایرانی می گوید: «اگر قرار باشد از منظر دانش روابط بین الملل به این موضوع بنگریم، باید بگوییم، ما با دو مساله مهم روبرو هستیم: اول این که ایرانی ها با این کار نشان دادند که توان و مهارت بالایی برای هدف گرفتن یکی از حساس ترین و مهمترین سرمایه های اطلاعاتی و دفاعی آمریکا دارند و نمی توان این میزان از مهارت و اثرگذاری آنها را موضوع ساده ارزیابی کرد. نکته دوم این است که تمام تلاش آمریکا در دهه های اخیر، برای این بوده که با صرف صدها میلیارد دلار هزینه، خود را به عنوان تجسم دقیق و کاملی از یک ابرقدرت آسیب ناپذیر و رویین تن نشان دهد. اما همچنان که در فرودگاه عربستان سعودی مشاهده کردیم؛ یکی از مهمترین سلاح های این ابرقدرت با تلاش سربازان یک قدرت منطقه ای در هم شکست. بنابراین در این ماجرا، نه تنها به بنیه دفاعی، بلکه به ساخت قدرت سیاسی آمریکا نیز خدشه وارد شد. وقتی که ایران، یکی از مهمترین ظرفیت های قدرت دفاعی و اطلاعاتی آمریکا را منهدم می کند، معنایش این است که ایران، بخشی از قدرت نظامی آمریکا را به سخره گرفته و از بین برده است».
نقطه ضعف آمریکا لو رفت
دکتر جیهان گون یَل در ادامه و درباره اثرات سیاسی و تبلیغاتی انهدام آواکس گفت: «حالا این فقط ایران نیست که آمریکا را دچار ترس و هراس کرده است. مساله این است که علاوه بر ایران، دو رقیب مهم آمریکا یعنی روسیه و چین نیز پی به این نقطه ضعف مهم بردند. شک نکنید از همین حالا، کارشناسان و متخصصان دفاعی و اطلاعاتی پکن و مسکو، در حال ارزیابی ابعاد مهم این ماجرا هستند و می خواهند دیگر نقاط ضعف و دیگر راه های حمله به آواکس و سایر تجهیزات و ادوات استراتژیک نیروی هوایی آمریکا را کشف کنند».
دکتر جیهان گون یَل درباره اهمیت راهبردی استراتژی دفاعی ایران می گوید: «ایران با استفاده از تسلیحات خودکفای داخلی و بعضاً ارزان قیمت، توانست به نیروی هوایی کشوری ضربه وارد کند که از آواکس و پاتریوت گرفته تا اف 35 و دیگر مجموعه های بسیار گرانقیمت تسلیحاتی، تاکنون صدها میلیارد دلار هزینه صرف کرده است. بُعد دیگر مساله، این است که آمریکا با این سطح از ضعف و آسیب پذیری، از این به بعد قادر نخواهد بود که به هر قیمتی و در هر سطحی از اسراییل دفاع کند».
در پایان برنامه شبکه تلویزیونی سی.ان.ان ترک، پروفسور علی فواد گوکچه به این اشاره کرد که ترامپ بارها در مورد سطح قدرت دفاعی و نظامی ایران، دچار تناقض گویی شده و دچار اشتباهات بزرگی شده که در آینده، فرصت های بیشتری برای قدرت گرفتن چین و روسیه در منطقه فراهم خواهد کرد.