نورنیوز-گروه اجتماعی:در شرایط جنگی ناشی از حملات متجاوزانه و تهاجم تروریستی دشمن آمریکایی، صهیونیستی به کشور، کارشناسان حوزه مدیریت بحران بر لزوم آمادگی همهجانبه گروه های اجتماعی و اقشار مختلف جامعه تأکید دارند، یکی از سناریوهایی که در این تهدیدات همواره مورد اشاره قرار میگیرد، بمباران هوایی مناطق مسکونی و تخریب منازل شهروندان است که میتواند تلفات انسانی گستردهای را به دنبال داشته باشد.
در چنین شرایطی، نحوه مواجهه مردم با صحنه حادثه و رفتار شهروندان در دقایق اولیه پس از وقوع حمله و انفجار، نقشی تعیینکننده در کاهش یا افزایش تلفات دارد.
تجربیات جهانی نشان داده که در بسیاری از حملات هوایی، بخش قابل توجهی از تلفات انسانی نه به دلیل شدت انفجار، بلکه به دلیل ازدحام جمعیت، انسداد معابر و اختلال در فرآیند امدادرسانی حادث میشود.
علی صادقیان کارشناس و فعال حوزه آموزش های همگانی که سالها در زمینه آموزش شهروندی و کاهش آسیبپذیری در برابر سوانح فعالیت دارد، در گفت وگویی با خبرنگار اجتماعی ایرنا بر این نکته دارد که مردم با یادگیری اصل ساده اما حیاتی دوری از منطقه حادثه و بازگذاشتن مسیر برای امدادگران، میتوانند نقش مؤثری در نجات جان هموطنان خود ایفا کنند.
وی در این گفتوگو با اشاره به حملات مکرر آمریکا و صهیونیست ها علیه کشورمان اظهار کرد: متأسفانه با وجود پیشرفتهای خوب در حوزه تجهیزات امدادی و افزایش توان سازمانهایی مانند هلالاحمر و آتشنشانی، هنوز در زمینه فرهنگ واکنش صحیح شهروندان، شاهد ضعف هایی هستیم.
وی افزود: تجربه تلخ زلزلههای اخیر نشان داد که بسیاری از مردم در لحظه وقوع حادثه، اولین واکنششان دویدن به سمت محل حادثه است؛ چه برای نجات بستگان، چه برای کمک و چه حتی از روی کنجکاوی. این رفتار در شرایط بمباران هوایی میتواند فاجعهبارتر باشد، چون احتمال ریزش آوار ثانویه، انفجارهای متعاقب و حضور مواد منفجره عملنشده وجود دارد.
این کارشناس تأکید کرد: اگر مردم آموزش نبینند که در چنین شرایطی باید از منطقه دور شده تا مسیر برای امدادگران باز بماند، عملاً با حضور خود، مانع اصلی عملیات نجات خواهند شد.
صادقیان در تبیین چگونگی ایجاد این مانع گفت: وقتی یک منطقه مسکونی بمباران میشود و چندین خانه تخریب میگردد، احتمالاً افرادی زیر آوار ماندهاند. در چنین شرایطی، حیاتیترین ابزار امدادگران برای یافتن مصدومان، دستگاههای شنود صوتی (لایفدتکتور) و سگهای زندهیاب هستند، این دستگاهها قادرند کوچکترین صدایی مانند ناله، ضربه زدن یا حتی نفس کشیدن فرد زیرآوار را از میان انبوه آوار تشخیص دهند.
وی ادامه داد: اما اگر صدها نفر جمع شوند، فریاد بزنند، خودروهایشان را روشن بگذارند و در اطراف منطقه تردد کنند، عملاً این تجهیزات پیشرفته کارایی خود را از دست میدهند. من بارها شاهد بودم که امدادگران مجبور میشدند از مردم بخواهند سکوت کنند، اما در فضای شلوغ و پراسترس، این خواسته عملی نیست.
وی افزود: نتیجه این میشود که صدای مصدومی که شاید با یک ضربه ساده میتوانست موقعیت خود را مشخص کند، در هیاهوی جمعیت گم میشود و آن فرد شاید ساعتها بعد یا وقتی دیگر دیر شده است، پیدا شود.
صادقیان در ادامه به خطرات ثانویه در شرایط جنگی و بمباران اشاره کرد و گفت: یکی از اشتباهات رایج این است که مردم پس از انفجار، بیمحابا خود را به ساختمانهای نیمهویران میرسانند. این ساختمانها ممکن است هر لحظه فرو بریزند. در بمبارانهای هوایی، احتمال وجود مهمات عملنشده یا موج دوم انفجار نیز هست. وقتی جمعیت انبوه در یک نقطه متمرکز میشوند، اگر انفجار ثانویه رخ دهد، تلفات به مراتب بیشتر از انفجار اول خواهد بود.
وی افزود: علاوه بر این، ازدحام خودروها راه را برای آمبولانسها، خودروهای سنگین راهگشا و لودرها میبندد. در بسیاری از عملیاتها، امدادگران مجبورند صدها متر آن طرفتر پیاده شوند و تجهیزات سنگین را با دست به منطقه حمل کنند. در شرایطی که فرد زیرآوار هر لحظه ممکن است بر اثر خونریزی داخلی یا خفگی جان دهد، این اتلاف وقت برابر با از دست دادن یک انسان است.
این فعال حوزه آموزش با اشاره به تهدیدات آمریکا و اسرائیل علیه ایران، توصیههای خود را برای آمادگی مردم در چنین سناریویی مطرح کرد و گفت: من به عنوان یک کارشناس که سالها در حوزه آموزش شهروندی فعالیت کردهام، تأکید میکنم که مهمترین اقدام، آموزش و آمادگی روانی است. مردم باید بدانند که اگر شاهد بمباران یا انفجاری در محله خود بودند، اولین و مؤثرترین کمک این است که فاصله ایمن بگیرند و خود را به منطقه خطر نزدیک نکنند.
صادقیان افزود: همچنین باید مسیرهای تردد را برای خودروهای امدادی باز بگذارند و خودروی شخصی خود را در خیابانهای منتهی به حادثه پارک نکنند. از سوی دیگر، با حفظ خونسردی، محل دقیق حادثه را با سامانه ۱۱۲ (هلالاحمر) یا ۱۲۵ (آتشنشانی) اطلاع دهند و اگر افرادی زیر آوار هستند، به جای تلاش غیرحرفهای برای بیرون کشیدن آنها که اغلب موجب آسیب بیشتر میشود، به امدادگران اعتماد کنند و اجازه دهند آنها با تجهیزات تخصصی کار را پیش ببرند.
وی در پاسخ به این نکته که گاهی مردم از سر دلسوزی و نیت خیرخواهانه وارد عمل میشوند، اظهار کرد: مردم ما مردمی مؤمن و خیرخواه هستند و وقتی حادثهای میبینند، دلشان نمیآید دست روی دست بگذارند اما باید فرهنگسازی کنیم که کمک کردن، فقط به معنای حضور فیزیکی در صحنه نیست.
وی ادامه داد: گاهی بهترین کمک، دور شدن است. کمک به معنای بازگذاشتن راه، کمک به معنای ساکت ماندن تا صدای مصدومان شنیده شود، کمک به معنای تماس سریع با امداد و دادن اطلاعات دقیق است.
صادقیان این را «شهروند امدادگر» نامید و عنوان کرد: این مفهوم باید در جامعه نهادینه شود. در کشورهای پیشرفته، مردم آموزش دیدهاند که در زمان حادثه، به صورت خودجوش مسیرها را خالی میکنند و تا زمانی که نیروهای متخصص صحنه را ایمن اعلام نکنند، وارد منطقه نمیشوند ما هم باید با کمک رسانههایی مانند ایرنا و صداوسیما، این فرهنگ را به یک باور عمومی تبدیل کنیم.
این کارشناس در ادامه به نقش رسانهها در شرایط بحرانی به ویژه در زمان تهدیدات جنگی اشاره کرد و گفت: رسانهها در زمان بحران نقش تعیینکنندهای دارند برای مثال خبرگزاری ایرنا به عنوان رسانه رسمی کشور میتواند با انتشار گزارشهای آموزشی، تهیه بستههای کوتاه و مستند و پرهیز از انتشار تصاویری که باعث تحریک مردم برای حضور در صحنه میشود، کمک بزرگی کند.
صادقیان افزود: متأسفانه گاهی دیده میشود که تصاویر ازدحام جمعیت در محل حادثه، خودش به نوعی دعوت ناخواسته برای حضور بیشتر مردم تبدیل میشود. رسانهها باید با درج هشدارهای واضح و تأکید بر نقش مردم در تسهیل عملیات، به جای تشویق حضور، فرهنگ «دوری مؤثر» را ترویج کنند.
وی با اشاره به تهدیدات مکرر دشمنان علیه ایران تأکید کرد: دشمنان ما، آمریکا و اسرائیل، بارها تهدید کردهاند که زیرساختها و مناطق مسکونی ما را هدف قرار میدهند، ما باید با آمادگی کامل در برابر این تهدیدها بایستیم.
به گفته وی ، بخشی از این آمادگی، تجهیزات و توانمندی نهادهای امدادی است که خوشبختانه در کشور ما بسیار خوب است، بخش دیگر، آمادگی و آگاهی مردم است.
صادقیان خاطرنشان کرد: اگر مردم بدانند که در لحظه وقوع بمباران، نباید به سمت محل حادثه بروند و باید راه را برای امدادگران باز بگذارند، جان بسیاری از هموطنانی که زیر آوار گرفتار شدهاند نجات خواهد یافت.
وی گفت : یادمان باشد که امدادگران برای شنیدن صدای یک انسان زیر آوار، نیاز به سکوت و فضای آرام دارند، این سکوت را فقط مردم میتوانند هدیه بدهند.
این فعال حوزه آموزش گفت: بیایید با فرهنگ درست مواجهه با بحران، پشتیبان واقعی امدادگران باشیم و با خردمندی خود، مهر تأییدی بر شعار «همه باهم برای ایران» بزنیم.
ایرنا