روانشناس: صداقت همراه با امید، بهترین راه محافظت روانی کودکان در جنگ است

نورنیوز-گروه اجتماعی:آزاده عطاری در گفت‌وگویی با بیان اینکه جنگ بر کودکان مختلف اثرات متفاوتی می‌گذارد، اظهار کرد: برخی از کودکان پس از مواجهه با جنگ، دچار پسرفت رشد می‌شوند. به شب ادراری، لکنت زبان، پسرفت در مهارت‌ها و کندی جسمی و روانی گرفتار می‌شوند به صورتی که به گوشه‌ای خیره می‌شوند، انگار که اصلا در این جهان نیستند. گاه قسمتی از حافظه آن‌ها پاک می‌شود و در برخی ممکن است خلق و خو تغییر کند. پرخاشگری دارند یا به والدین می‌چسبند. برخی دیگر از کودکان هم به هر محرکی که مانند جنگ باشد واکنش نشان می‌دهند و یادآوری مکرر وقایع جنگ نگرانی بیشتری برای آن‌ها ایجاد می‌کند.

وی با اشاره به اینکه با وجود تمام این تأثیرات مخرب جنگ، قرار نیست کودک را از فضای جنگی دور نگه داریم، افزود: ما باید همیشه حقایق را صادقانه ولی مختصر و همراه با امید برای کودک بیان کنیم. برای سنین زیر هفت سال باید جنگ را اینگونه تصویرسازی کنیم که مثلا دو گروه آدم با هم دعوا می‌کنند و این سر و صدای بیرون چیزهایی است که به هم پرتاب می‌کنند. به کودک اطمینان بدهیم که ما خانه هستیم، من در کنار تو هستم و جای ما امن است. اگر الان هم صدای جیغ و سر و صدا می‌شنوی به خاطر این است که بقیه ترسیدند، اما ما پیش هم هستیم و اتفاقی برای تو نمی‌افتد.

این روانشناس بالینی اضافه کرد: برای افراد بالای هفت سال هم می‌توان گفت جنگ شده و از اسلحه استفاده می‌کنند ولی نباید وارد جزئیات شویم. به آن‌ها باید گفت مهم این است که هر چه برای امنیت ما لازم است انجام دادیم. نکته‌ای که درباره کودکان وجود دارد این است که روی یاری‌رسان‌ها خیلی تاکید کنیم. بگوییم بیرون از اینجا کسانی هستند که سعی می‌کنند همه چیز درست شود؛ پزشکان، پلیس‌ها و آدم‌های زیادی هستند تا شرایط بهتر شود.

عطاری با اشاره به شیوه پاسخ به برخی سوالات کودکان مانند «ما می‌میریم؟ خدا ما را دوست ندارد؟ باید خانه و دوستانم را ترک کنیم؟»، اظهار کرد: طبیعی است که کودکان در این مواقع چنین سوالاتی داشته باشند. بهترین راه برای پاسخ به این سوالات این است که نگرانی پشت این سوالات را ببینیم. اول فقط باید روی نگرانی کودک متمرکز شویم. بگوییم که درکت می‌کنم نگران هستی. از صفر تا ۱۰ چند تا نگرانی؟ همینطور می‌توانیم در مورد آینده با آن‌ها حرف بزنیم.

وی با بیان کارهایی که به کاهش نگرانی کودک کمک می‌کند، ادامه داد: حرف زدن در مورد اینکه بعد از این دعواها قرار است چه کاری انجام بدیم. کجا و چه سفری بریم و چه تفریحاتی داشته باشیم  باعث می‌شود که کودک بفهمد این وضعیت گذرا است و همیشگی نیست. همچنین می‌توانیم خاطراتی از گذشته را برای کودک یادآوری کنیم این کار باعث می‌شود کودک راحت‌تر با وضعیت پیش آمده کنار بیاید. با او صحبت کنیم که قبول؛ تو نگران هستی اما حالا بیاییم تا با هم بفهمیم چطور می‌توانیم نگرانی‌های تو را بر طرف کنیم.

این روانشناس بالینی درباره کودکانی که نگران از دست دادن عزیزانشان هستند و یا کلا عزیزی از دست داده‌اند، گفت: بهتر است با شیوه‌هایی مانند صحبت و اطمینان خاطر دادن به کودک از اینکه جای همه امن است او را آرام کنیم. اما اگر واقعا کودکی عزیزی را از دست داده اینطور توضیح بدهیم که آن فرد راه نمی‌رود، نمی‌شنود، حرف نمی‌زند و جای خوبی رفته و الان از درون قلبمان با آن ارتباط می‌گیریم. می‌توانیم با آن حرف بزنیم و برایش نامه بنویسیم. ارتباطمان با آن قطع نشده و آن هم ما را می‌بیند. به نظرم در این حالت بودن با همسالان و بازی آزاد حتی نیم ساعت در روز کمک می‌کند که ترس و نگرانی کودک نشان داده شود و با علم به این نگرانی‌ها بهتر مواظب سلامت روانش باشیم.