نورنیوز-گروه اقتصادی: تارنمای «اخبار تجاری روسیه و جهان» در تحلیلی به قلم «گئورگی بووت» آورده است: سیر تحولات جنگی که آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز کردهاند، بار دیگر این حقیقت کهنه را تأیید میکند: پایان دادن به جنگ، بهویژه با یک پیروزی آشکار و مورد قبول همگان، بسیار دشوارتر از شروع آن است.
در شرایط کنونی، نشانهای از وجود یک استراتژی مشخص از سوی دونالد ترامپ برای خروجی سریع و پیروزمندانه از این عملیات دیده نمیشود.
متحدان عرب واشنگتن در خلیج فارس، سنگینترین پیامدهای مخرب این جنگ را متحمل شدهاند. ایران تأسیسات حیاتی آنها، از جمله زیرساختهای انرژی و آبشیرینکنها را هدف قرار می دهد. تنگه هرمز که روزگاری محل عبور ۲۰ درصد نفت جهان و حجم قابل توجهی ال.ان.جی بود، مسدود شده است. همچنین حملات به انبارهای نفت در خاک ایران، این کشور را در آستانه یک فاجعه زیستمحیطی قرار داده که با بیتوجهی رسانههای غربی مواجه شده است.
در داخل آمریکا، قیمت بنزین نزدیک به ۲۰ درصد افزایش یافته که برای هر دولتی یک زنگ خطر جدی به شمار میرود. کشورهای گروه هفت در حال بررسی آزادسازی اضطراری ذخایر راهبردی نفت خود هستند، اما اگر جنگ طولانی شود و ظرفیت تولید کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز کاهش یابد، هیچ ذخیرهای کفاف تقاضا را نخواهد داد.
ترامپ در تلاش برای آرامکردن افکار عمومی مدعی است «قیمت نفت پس از نابودی تهدید هستهای ایران به سرعت کاهش خواهد یافت و این بهای بسیار ناچیزی برای امنیت آمریکا و جهان است.»
با این حال، به نظر میرسد حملات اسرائیل به زیرساختهای نفتی ایران در برنامهریزیهای اولیه واشنگتن نگنجیده است. آمریکا احتمالاً امید داشت که پس از پیروزی بر تهران و حصول توافقی هستهای، از ظرفیتهای نفتی ایران برای کاهش قیمتهای جهانی و تضعیف اوپک پلاس بهره ببرد. هفته گذشته سفر برنامهریزی شده «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» به اسرائیل برای مدیریت این اختلاف، در آخرین لحظه لغو شد. اسرائیل اصرار دارد که هدف از حملاتش، توقف حملات موشکی ایران به شهرهایش است، اما این حملات متوقف نشده و تمرکز ایران بیشتر بر متحدان عرب آسیبپذیر آمریکا بوده است.
اروپا نیز با وجود فاصلهگرفتن از اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل، هماکنون هزینههای سنگین اختلال در زنجیره تأمین انرژی و افزایش قیمتها را متحمل میشود. «ویکتور اوربان» نخستوزیر مجارستان، طی نامهای به رئیس کمیسیون اروپا خواستار لغو تحریمهای انرژی روسیه برای جبران افزایش قیمت نفت شده است، اما بعید است این درخواست پذیرفته شود. در همین حال، اسلوواکی ممکن است به مجارستان برای وتوی وام ۹۰ میلیارد یورویی به اوکراین به دلیل قطع ترانزیت نفت روسیه بپیوندد.
واشنگتن و اروپا حاضر به بحث درباره هرگونه تخفیف در تحریمهای روسیه نیستند. حداکثر امتیازی که تاکنون داده شده، اجازه یکماهه به هند برای واردات نفت روسیه از محمولههای در حال حمل است.
در مجموع، به نظر میرسد وضعیت از کنترل واشنگتن خارج شده است. پیشتر وزیر انرژی آمریکا اعلام کرده بود قصد حمله به زیرساختهای انرژی ایران را ندارند، اما در عمل نفتکشهای ایرانی در خلیج فارس هدف گرفته شدند. ترامپ هرگونه اختلاف با اسرائیل را رد کرده و تصمیم درباره پایان جنگ را «در مشارکت» با نتانیاهو خوانده است. او در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل میتواند پس از توقف حملات آمریکا به جنگ ادامه دهد، گفت: «فکر نمیکنم چنین نیازی باشد.»
در داخل ایران، انتخاب «مجتبی خامنهای» به عنوان رهبر جدید، قدرت محافظهکاران و سپاه پاسداران را به نمایش گذاشت. تهران بر ادامه مقاومت تأکید دارد. مقامات ایرانی از احتمال ادامه حملات تا دو سال سخن گفتهاند. تحلیلگران غربی نسبت به این ادعا تردید دارند اما مقاومت چند هفتهای را ممکن میدانند.
برخی کارشناسان معتقدند ایران هنوز نیمی از زرادخانه موشکی خود را حفظ کرده است. سخنگوی سپاه نیز مدعی شده ایران میتواند تا شش ماه با شدت فعلی به جنگ ادامه دهد. در این صورت، نه فقط اقتصاد منطقه، که اقتصاد جهان به زانو درخواهد آمد.
اگر ترامپ پس از چنین جنگی خود را پیروز اعلام کند، این یک «پیروزی با تلفات سنگین است که در عمل شکست محسوب میشود.» اگر در واشنگتن قادر بودند که تمام پیامدهای منفی یک جنگ طولانی را پیشبینی کنند، شاید همین حالا هم میتوانستند چنین پیروزی را جشن بگیرند.