نورنیوز-گروه سیاسی:کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه در گفتگو با خبرگزاری روسی ریانووستی اظهار داشت: شرایط جدید بازار جهانی انرژی نشان میدهد که همکاری نزدیکتر میان تولیدکنندگان بزرگ گاز مانند ایران و روسیه میتواند نقش مهمی در تقویت امنیت انرژی و ثبات بازار منطقهای ایفا کند.
متن این مصاحبه بهشرح زیر است:
سؤال: آیا ایران در پی درگیری با آمریکا و اسرائیل، از روسیه درخواست کمک، از جمله کمک نظامی کرده است؟ اگر بله، چهنوع کمکی؟
جلالی: ما دو کشور همسایه و دوست هستیم و آنچه برای همکاریها نیاز باشد به همدیگری منتقل و به هم کمک میکنیم.
سؤال: آیا ایران تلاش کرده است از طریق روسیه با مقامات اسرائیل تماس برقرار کند؟ آیا ممکن است دوباره روسیه بهعنوان میانجی میان ایران و اسرائیل ایفای نقش کند؟
جلالی: جمهوری اسلامی ایران، رژیم صهیونیستی را بهعنوان یک طرف قابل مذاکره بهرسمیت نمیشناسد و تاکنون هیچ موردی از میانجیگری یا اقدامی شبیه آن، در این رابطه وجود نداشته است. در تحولات اخیر نیز ایران پاسخ آنها را در میدان داده است و بهدنبال میانجیگری یا هرگونه اقدامی مشابه با آن نیست. این اسرائیلیها بودند که به آقای پوتین گفتند؛ "ما قصد حمله به ایران نداریم." که از طریق رییس جمهور روسیه به ما منتقل شد و همان موقع هم میدانستیم آنها دروغ میگویند و الآن دروغگویی آنها اثباث شد.
سؤال: آیا ایران بهطورکامل گزینه بازگشت به مذاکرات با آمریکا را برای خود منتفی میداند؟ یا در شرایط خاصی این امر ممکن است؟ تحت چه شرایطی؟
جلالی: کشور ما در زمان حاضر تحت تجاوز بیرحمانهٔ ایالات متحده و رژیم اسرائیل قرار دارد و بالاترین اولویت کشور، حفاظت از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی است، در چنین شرایطی، هیچکس به مذاکره با آمریکا فکر نمیکند، البته ایران پیش از این بارها تجربهٔ مذاکره با آمریکا را داشته که دو مورد اخیر آن، با دولت کنونی بوده است. دیدید که هر دو بار، مذاکره مقدمهای برای شروع تجاوز و ابزاری برای فریب بود. البته جمهوری اسلامی ایران هیچگاه میز مذاکره را ترک نکرده، زیرا به ماهیت برنامهٔ هستهای خود اطمینان داشته و مانعی برای اعتمادسازی و اقدامات شفافساز در برابر خود نمیدیده است.
سؤال: ایران اعلام کرده بود که با استفاده از موشک، ناو هواپیمابر "آبراهام لینکلن" را هدف قرار داده است، هدف چه بود، آیا واقعاً قصد وارد کردن خسارت به ناو را داشت یا صرفاً میخواست آن را وادار به عقبنشینی از ایران کند؟ و بهطورکلی، آیا ایران توانایی غرق کردن یک ناو هواپیمابر آمریکایی را دارد؟
جلالی: ایران در راهبردها و تاکتیکهای نبرد، دارای دکترین منحصربهفرد است و سطح و شدت درگیری را در هر جبهه با توجه به مقتضیات خاص خود تنظیم میکند. نیروهای آمریکایی و اسرائیلی تاکنون با بخشی از توانمندیهای دفاعی ایران آشنا شدهاند. آسیب به ناو لینکلن پیامی بود که امید میرود توسط متجاوز دریافت شده باشد. این تصور که ایران تاکنون هرچه توانسته انجام داده، خطایی بزرگ است که پیامدهای آن بیش از هر کس، گریبان متجاوزان را خواهد گرفت. با تداوم تجاوز، آسیب به نیروها و تجهیزات دشمن بهطور فزایندهای رشد خواهد داشت.
سؤال: دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا مدعی شده است ایران ظاهراً دو بار تلاش کرده بود مقدمات ترور او را فراهم کند، آیا ایران تاکنون چنین برنامههایی داشته است؟ آیا اکنون ایران بهعنوان اقدام تلافیجویانه، امکان حذف فیزیکی برخی از مقامات اسرائیل یا آمریکا را بررسی میکند؟
جلالی: هیچ دستگاه امنیتی آمریکایی ـ حتی در دولت ترامپ ـ چنین ادعایی را تأیید نکرده است؛ ترامپ در بازهٔ انتخابات سعی داشت با طرح چنین ادعاهایی، محبوبیت خود را افزایش دهد. جمهوری اسلامی ایران تلاشی برای ترور رئیس جمهور آمریکا نداشته و مجازات او را در محاکم بینالمللی دنبال کرده است، با این حال، جنایت ترور رهبر معظم انقلاب اسلامی، میتواند قواعد درگیری را تغییر دهد، تصمیم برای نحوهٔ مجازات عاملان این جنایت، در زمان مقتصی در تهران اتخاذ خواهد شد.
سؤال: آیا ایران در پی درگیری با آمریکا، موضع رسمی خود مبنی بر عدم تمایل به دستیابی به سلاح هستهای و عدم اقدام در این راستا را بازنگری خواهد کرد؟ آیا موضوع خروج از معاهده عدماشاعه سلاحهای هستهای (انپیتی) در زمان حاضر از سوی مقامات ایران بررسی میشود؟
جلالی: ایران بارها گفته است بر اساس دکترین امنیتی و فتوای رهبر، ایران هرگز بهدنبال سلاح هستهای نخواهد بود. ایران عضو متعهد NPT است. ما برنامه صلحآمیز هستهای داریم و مشکلی برای اطمینان دادن به دیگران نداریم، در این شرایط آنچه بسیار اهمیت دارد و در خصوص آن مدیرکل آژانس بینالمللی لازم است هشدار های لازم را صادر نماید، هشدار در خصوص حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز ایران است.
آژانس انرژی اتمی در قطعنامههای متعدد کنفرانس عمومی درباره موضوع حملات نظامی علیه تأسیسات هستهای اشاره میکند؛ «هرگونه حمله مسلحانه به تأسیسات هستهای با اهداف صلحآمیز یا تهدید علیه آنها، نقض اصول منشور ملل متحد، حقوق بینالملل و اساسنامه آژانس محسوب میشود».
سؤال: آیا همکاریهای فنی ـ نظامی میان روسیه و ایران در میانه این درگیریها همچنان ادامه دارد؟
جلالی: ایران و روسیه از سالها قبل، در حوزه فنی ـ نظامی، همکاری داشتهاند و این امور جدای از تحولات اخیر، ادامه دارد.
سؤال: ارزیابی شما از میزان خسارت واردشده به پروژههای مشترک روسیه و ایران، از جمله پروژه ساخت راهآهن رشت ـ آستارا در نتیجه درگیریها چیست؟
جلالی: پاسخی در زمان حاضر نیست.
سؤال: روسیه و ایران پیشتر موضوع صادرات گاز روسیه به ایران را بررسی کرده بودند، آیا درگیریهای منطقهای فعلاً این برنامهها را متوقف کرده است؟ یا حتی در چنین شرایطی میتوان انتظار آغاز نخستین محمولهها را داشت؟
جلالی: همکاری ایران و روسیه در حوزه گاز بخشی از مشارکت راهبردی بلندمدت دو کشور در بخش انرژی است و صرفاً به شرایط مقطعی منطقه وابسته نیست، این همکاریهای متکی به اراده رهبران دو کشور، ملاحظات ژئوپولیتیک و مناسبات اقتصادی ایران و روسیه است که همه این عوامل در شرایط فعلی نیز معتبر هستند.
در سالهای اخیر گفتوگوهای گستردهای میان نهادهای مسئول و شرکتهای انرژی دو کشور درباره سوآپ گاز، صادرات و توسعه زیرساختهای انتقال انجام شده است. تحولات ژئوپولیتیکی و برخی ملاحظات فنی و مالی میتواند بر زمانبندی اجرای پروژهها تأثیر بگذارد، اما این روند بههیچوجه متوقف نشده است، بهعکس، شرایط جدید بازار جهانی انرژی نشان میدهد که همکاری نزدیکتر میان تولیدکنندگان بزرگ گاز مانند ایران و روسیه میتواند نقش مهمی در تقویت امنیت انرژی و ثبات بازار منطقهای ایفا کند.
در زمان حاضر گفتوگوهای فنی و تجاری ادامه دارد و دو طرف در حال بررسی مدلهای عملیاتی مختلف برای آغاز جریان گاز هستند، این پروژه همچنان در دستور کار است و اگر هماهنگیهای فنی و تجاری نهایی شود، آغاز جریانهای اولیه گاز یا پروژههای سوآپ در آینده قابل پیشبینی دور از انتظار نیست.
سؤال: تا چهاندازه تهدید علیه نیروگاه هستهای بوشهر در نتیجه درگیریها جدی است؟ وضعیت ایران چهتأثیری بر برنامههای انتقال سوخت هستهای مصرفی از این نیروگاه دارد؟
جلالی: مهمترین تهدید در شرایط کنونی، عدماعتنا به قواعد و قوانین بینالمللی است. حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران یک اقدام «تجاوزکارانه آشکار» و«نقض فاحش» قوانین بینالمللی مندرج در منشور سازمان ملل و و «اصول بنیادین» حقوق بینالملل محسوب میگردد. قطعنامه GC(XXXIV)/RES/533 آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأکید کرده است که «حملات مسلحانه به تأسیسات هستهای میتواند به انتشار مواد رادیواکتیو منجر شود که پیامدهای سنگینی در داخل و خارج از مرزهای کشور مورد حمله خواهد داشت.
سؤال: مسکو و تهران پیشتر درباره ساخت نیروگاههای هستهای کوچک و یک نیروگاه بزرگ توسط روسیه در ایران، توافق کرده بودند، آیا وضعیت خاورمیانه بر اجرای این پروژهها تأثیر گذاشته است؟ آیا طرفین قصد دارند فعلاً از اجرای این پروژهها صرفنظر کنند؟
جلالی: همکاریهای جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه بر اساس معاهده جامع راهبردی که در ژانویه 2025 توسط رؤسای جمهور دو کشور امضا شد، مبتنی بر یک نقشه راه 20ساله روابط در زمینههای مختلف از جمله انرژی و فناوریهای نوین است.