تنگه هرمز بسته شد؛ بحران سوخت جت در اروپا و افزایش تاریخی قیمت‌ها

نورنیوز-گروه اقتصادی: تحولات نظامی در خاورمیانه و بسته‌شدن تنگه هرمز، غیر از افزایش تاریخی قیمت نفت، تبعات دیگری نیز برای اقتصاد کشورهای غربی به دنبال داشته است. این تحولات باعث شده قیمت سوخت جت اروپا از محدوده معمول ۵- تا ۲+ دلار در هر بشکه به رقم بی‌سابقه ۴۸+ دلار در هر بشکه برسد و رابطه سنتی قیمت‌گذاری با دیزل که معمولاً در اروپا قیمت دیزل بالاتر بود، معکوس شود.

اختلاف قیمت سوخت جت اروپا با ICE در اوج به حدود ۷۸ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که اختلاف قیمت سوخت جت سنگاپور از اوج ۷۹ دلار به ۴۰ دلار کاهش یافته است، اما قیمت اروپا هنوز در سطح ۶۵ تا ۶۸ دلار در هر بشکه باقی مانده و نشان‌دهنده کمبود واقعی است.

سهم 30 درصدی خلیج فارس در تامین سوخت جت اروپا

حدود ۳۰ درصد از واردات سوخت جت اروپا معمولاً از خلیج فارس تأمین می‌شود. بسته شدن تنگه هرمز باعث شد نفتکش‌های حامل سوخت هواپیما در خلیج فارس گرفتار شوند و عرضه به اروپا محدود شود. کویت، به عنوان تأمین‌کننده اصلی، که گاهی حدود یک درصد از واردات جت اروپا را پوشش می‌دهد، و پالایشگاه الزور با ظرفیت 610 هزار بشکه در روز، تحت تأثیر بسته شدن تنگه قرار گرفتند.

قطع ارتباط کشورهای حوزه خلیج فارس با بازار جهانی سوخت جت

شرکت نفت کویت از طریق شبکه  Q8، حدود ۴۵۰۰ جایگاه فروش در اروپا دارد و پالایشگاه میلاتزو با ظرفیت 200 هزار بشکه در روز را نیز با همراهی شرکتی دیگر اداره می‌کند. انسداد تنگه هرمز، زیرساخت‌های صادراتی کویت و سایر کشورهای خلیج فارس مانند امارات و بحرین را محدود کرده است.

عربستان سعودی تنها تأمین‌کننده‌ای است که بخشی از مسیر جایگزین آن از طریق دریای سرخ می‌گذرد، اما ظرفیت خط لوله شرق به غرب با ظرفیت ۵ میلیون بشکه در روز، تنها نیمی از تولید ۱۰ تا ۱۱ میلیون بشکه‌ای کشور را پوشش می‌دهد.

محدودیت جهانی صادرات سوخت جت به بازار اروپا

گزینه‌های دیگر مانند چین، کره جنوبی، ایالات متحده و هند محدودیت‌های قابل توجهی دارند. صادرات چین به اروپا با هزینه ۸ تا ۹ دلار در هر بشکه همراه است و پکن مقصد کشورهای منطقه خود را برای بخشی از صادرات اولویت می‌دهد. کره جنوبی عمدتاً به بازارهای آسیایی می‌فروشد و حمل طولانی به اروپا از نظر تجاری جذاب نیست.

در این بین، پالایشگاه‌های آمریکا اولویت صادرات خود را به آمریکای شمالی و مرکزی می‌دهند و هند با محدودیت‌های اتحادیه اروپا در مورد نفت روسیه گزینه‌ای سیاسی و تجاری پیچیده است.

یک منبع کمکی محدود در غرب آفریقا، پالایشگاه دانگوت است که متوسط صادرات آن سال گذشته تنها حدود 70 هزار بشکه در روز بود و به هیچ وجه نمی‌تواند جایگزین حجم صادرات خلیج فارس شود.

احتمال افزایش 20 درصدی قیمت بلیت هواپیما در اروپا

برای بخش هوانوردی اروپا، سوخت جت معمولاً ۲۵ درصد از قیمت بلیت هواپیما را تشکیل می‌دهد و شکاف قیمت فعلی می‌تواند هزینه بلیت‌ها را حداقل ۲۰ درصد افزایش دهد. شرکت‌های بزرگ مانند لوفت‌هانزا و رایان‌ایر از برنامه‌های پوشش ریسک استفاده می‌کنند، اما شرکت‌های کوچک‌تر با افزایش قیمت و خطر کمبود کامل مواجه هستند.

این بحران با گذشته متفاوت است؛ موضوع تنها افزایش قیمت نیست، بلکه محدودیت فیزیکی دسترسی به سوخت جت است. بسته شدن تنگه هرمز، افزایش هزینه‌های حمل و نقل و محدود شدن اکثر صادرکنندگان بزرگ، اروپا را با ریسک واقعی کمبود مواجه کرده است که می‌تواند در ماه‌های آینده به عامل محدودکننده اصلی هوانوردی این قاره تبدیل شود.