نورنیوز-گروه بین الملل: دولت ترامپ نه تنها ائتلافها را نادیده گرفت و به دنبال مشروعیت دیپلماتیکی نرفت که جنگ خلیج فارس (۱۹۹۰-۹۱) یا حتی حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ را مشخص میکرد، بلکه حمله خود را همراه با اسرائیل و بدون اطلاع بسیاری از متحدانش آغاز کرد. برای مثال، شاهد غافلگیری یک عضو ارشد دولت ایتالیا در جریان سفری به دبی بودیم، دولتی که از نظر ایدئولوژیک به ترامپ نزدیکتر از بیشتر کشورهای اروپاست.
۹ روز گذشته و جهان بیش از هر زمان دیگری در گرداب سرگردانکنندهای فرو رفته که زندگی هر آمریکایی را در عصر پرتلاطم سیاست «در هم شکسته» دونالد ترامپ تعریف کرده است.
حملات آغازین آمریکا و اسرائیل که به شهادت آیتالله خامنهای انجامید، هرجومرج منطقهای به راه انداخت. دولتهای اروپایی و خاورمیانه با جنگی ناگهانی مواجه شدند که جنگ آنها نبود.
مقامات برای نجات شهروندان گرفتار در منطقه جنگی، دستوپا میزنند. قیمتهای سرسامآور انرژی به اقتصادهای شکننده ضربه زد و ناآرامی، سیاستهای داخلی را دامن زد. در خلیج فارس، متحدان آمریکا با حملات پهپادی و موشکی مواجه شدند که آرامش مثال زدنی شهرهای شیشهای درخشان را در هم شکست و چهارراه هوانوردی جهانی را تعطیل کرد.
این جنگ حقایق ژئوپلتیک جدیدی برای کشورهای غربی و خاورمیانهای رقم زده است که نه میتوانند با ترامپ زندگی کنند و نه بدون او. درک اینکه چرا متحدان اروپایی و حوزه خلیج فارس تاکنون این را متوجه نشدهاند دشوار است. این جنگ تجسمی از دکترین «اول آمریکا» برای به کارگیری قدرت این کشور به منظور اعمال دیدگاهی نو از منافع آمریکا است. این جنگ تجسم خلقوخوی ترامپ، پذیرش ریسکهای عظیم، بیزاری از استراتژی و اشتیاق به قدرت مهارنشده را نشان می دهد.
یک دیپلمات اروپایی در این زمینه به سی ان ان گفت: انگیزه اصلی برای مشارکت نظامی در مناقشه، «حفظ منافع ملی» است. «جولیان بارنز دیسی»، مدیر خاورمیانه در شورای روابط خارجی اروپا گفت: اروپاییها از این حمله غافلگیر شدهاند. آنها اکنون در سطح جهانی به هوسهای روزانه رئیسجمهوری آمریکا پاسخ میدهند که اختلال عظیمی ایجاد میکند.
«نیکلاس دانگان»، مدیرعامل شورای راهبردی مستقر در لاهه نیز گفت: این خیلی سادهانگارانه است که بگوییم اروپاییها قهرمان بیچونوچرای قوانین بینالمللی هستند. جایی که اکثر اروپاییها در نهایت به آن میرسند این است که ما روشهای شما را محکوم میکنیم اما انگیزههایتان را میپذیریم. بنابراین، اسرائیل و آمریکا جنگی را که آغاز کردهاند ادامه میدهند و اروپاییها تلاش میکنند بدون درگیر شدن، درگیر شوند و بدون متعهد شدن، تعهد دهند.
اما ترامپ که از قدرت نظامی آمریکا جسارت یافته، به نظر میرسد از تلاشهای اروپا برای همراهی غافل است.
او حتی گفت: همراهی اروپا برایم کاملا بیاهمیت است. آنها هر کاری دلشان میخواهند بکنند.
کاخ سفید از حملات به کشورهای خلیج فارس غافلگیر شد
در حالی که اروپا برای رسیدگی به راهحل های دیپلماتیک تلاش میکرد، حملات موشکی و پهپادی ایران صحنهای نگرانکننده در کویت، عربستان، عمان، امارات، قطر و بحرین ایجاد کرد. قطع تولید گاز طبیعی مایع در قطر و بسته شدن تنگه هرمز، هرجومرج اقتصادی ایجاد کرده است.
باورنکردنی است که دولت ترامپ هم از اقدام تلافی جویانه ایران غافلگیر شد که گواهی بر سطحینگر بودن برنامهریزی کاخ سفید برای این جنگ را نشان می دهد.
یک مقام نظامی اسرائیلی گفت: فرض پیش از جنگ این بود که احتمال بالایی برای هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا در منطقه وجود دارد اما این مقام تأیید کرد که اسرائیل و آمریکا به طور کامل پیشبینی نکرده بودند که ایران تا چه حد قادر به هدف گیری اهداف در کشورهای خلیج فارس است.
«پل ماسگریو»، استاد دانشگاه جورجتاون در قطر، معتقد است تیم ترامپ پاسخ ایران را دست کم گرفت. به گفته او، غافلگیری دولت از اینکه این عملیات به سرعت برکناری مادورو در ونزوئلا نبود، نشان میدهد آنها فکر میکردند ایرانیها بلوف میزنند.
همچنین برخی مقامات دولتی و نظامی در کشورهای حوزه خلیج فارس نیز از لحن پرتنش دولت آمریکا به تنگ آمدهاند. یک مقام ارشد سابق آمریکایی که اکنون در منطقه است در این زمینه گفت: پیامهایی که از واشنگتن میآید تقریبا مثل پورنوگرافیک است. انگار رهبران از خونریزی لذت میبرند، بیآنکه پایان روشنی داشته باشند.
آنچه آمریکای ترامپ از متحدانش میخواهد
سناریوی پایان جنگ نیز میتواند میدان مین دیگری برای متحدان آمریکا باشد. هیچکس خواهان هرجومرج فروپاشی اجتماعی در ایران نیست و همه میدانند که ترامپ ممکن است با اعلام پیروزی و کنارهگیری، دیگران را با عواقب این جنگ تنها بگذارد.
برخی ناظران چشم به این داشتند که خشم از ایران باعث شود برخی کشورهای خلیج فارس با دید بهتری به عادیسازی روابط با اسرائیل بنگرند اما دو مقام ارشد سابق اسرائیلی که رابطه نزدیکی با کشورهای خلیج فارس دارند، میگویند «نگرانی زیادی» درباره ماجراجوییهای نظامی اسرائیل وجود دارد.
عواقب جنگ ایران عمیق و در حال گسترش است و جهان را دگرگون خواهد کرد. اقدام ترامپ درهم شکستن ساختارهای تثبیتشده است، پیش از آنکه ببیند تکهها کجا فرود میآیند. به کارگیری این استراتژی در خاورمیانه فوقالعاده پرریسک است و برای متحدان غیرقابل پیشبینی. این جنگ به جهان نشان میدهد که این اقدامات چقدر پر ریسک خواهد بود.