نورنیوز-گروه اقتصادی: تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران که به سرعت به جنگ منطقه ای تبدیل شد،پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته است. در طول ۹ روز سپری شده از جنگ، نشانههای مهمی از انتقال آثار ناامنی به ساختار اقتصادی کشورهای حوزه خلیج فارس بروز یافته که هم آثار منطقه ای دارد و هم تبعات بین المللی.
کشورهایی که طی دو دهه گذشته تلاش کردهاند با تبدیل شدن به قطب مالی و تجاری منطقه، ثبات اقتصادی خود را به سرمایهگذاران جهانی عرضه کنند، اکنون با پرسشی جدی مواجهاند: آیا این ثبات در شرایط بحران امنیتی پایدار خواهد ماند؟
در همین چارچوب، برخی دادههای حملونقل هوایی نشان میدهد حجم قابل توجهی از پروازها در برخی کشورهای منطقه لغو شده است. هرچند بخشی از این تصمیمها به ملاحظات فنی و امنیتی مربوط است، اما از منظر اقتصادی نیز پیام روشنی دارد؛ بازارها به شدت نسبت به ریسکهای امنیتی حساس هستند و کوچکترین نشانه بیثباتی میتواند بر جریان تجارت و سرمایه اثر بگذارد.
یکی از نخستین واکنشهای اقتصاد جهانی به بحرانهای ژئوپلیتیکی، تغییر رفتار سرمایهگذاران است. در روزهای اخیر گزارشهای متعددی منتشر شده کهنشان میدهد برخی سرمایهگذاران خارجی در حال انتقال داراییهای خود از مراکز مالی منطقه هستند.
امارات عربی متحده طی سالهای گذشته یکی از مهمترین پایگاههای جذب سرمایه خارجی در خاورمیانه بوده است. حجم گسترده داراییهای مالی، بانکهای بینالمللی و زیرساختهای تجاری پیشرفته، این کشور را به نقطه تمرکز سرمایههای جهانی تبدیل کرده است. با این حال، تجربه بحرانهای مالی نشان داده که سرمایه بینالمللی به شدت سیال است و در مواجهه با ریسکهای امنیتی میتواند به سرعت به مقصدهای امنتر منتقل شود.
در چنین فضایی حتی شایعات اقتصادی نیز میتواند به عامل بیثباتی تبدیل شود. برای نمونه، برخی گمانهزنیها درباره محدودیتهای احتمالی مالی برای داراییهای خارجی در منطقه، اگرچه هنوز قطعی نیست، اما میتواند بر ذهنیت سرمایهگذاران تأثیر بگذارد.
در کنار تحولات مالی، مسئله امنیت غذایی نیز به یکی از دغدغههای مهم تبدیل شده است. بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس به دلیل شرایط اقلیمی و محدودیت منابع طبیعی، وابستگی شدیدی به واردات مواد غذایی دارند.این وابستگی در شرایط بحران میتواند به یک آسیبپذیری راهبردی تبدیل شود.
هرگونه اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی یا افزایش هزینه حملونقل، به سرعت بر بازارهای داخلی این کشورها اثر میگذارد. گزارشهایی از افزایش خرید کالاهای اساسی در برخی بازارهای منطقه نیز نشان میدهد که جامعه نسبت به این نگرانیها بیتفاوت نیست.
در واقع اقتصادهای وارداتمحور زمانی که با نااطمینانی امنیتی روبهرو میشوند، با دو چالش همزمان مواجه خواهند شد: حفظ اعتماد سرمایهگذاران و تأمین پایدار کالاهای حیاتی.
همزمان با تحولات منطقهای، بازار جهانی انرژی و مواد اولیه نیز با نوسانات قابل توجهی روبهرو شده است. افزایش قیمت برخی منابع انرژی و مواد اولیه تولید برق نشانهای از حساسیت بازار جهانی به بحرانهای ژئوپلیتیکی است.
در کنار آن، رشد شدید قیمت اوره به عنوان یکی از نهادههای اصلی تولید کود شیمیایی، میتواند پیامدهای گستردهای برای بخش کشاورزی جهان داشته باشد. افزایش هزینه تولید در این بخش به تدریج به زنجیره قیمت مواد غذایی منتقل میشود.
به همین دلیل بسیاری از اقتصاددانان هشدار میدهند که پیامدهای واقعی بحرانهای منطقهای تنها در میدان سیاست دیده نمیشود؛ بلکه در هفته های آینده ممکن است در قیمت نان، گوشت و سایر کالاهای اساسی در سراسر جهان نیز منعکس شده و تبدیل به فشارهای سیاسی شدید به آمریکا و رژیم صهیونیستی شود که با راه اندازی جنگ در منطقه ایجاد کننده شرایط فوق بوده اند.