نورنیوز-گروه اجتماعی: سعید خادمی، مشاور رئیس و راهبر روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور در یادداشتی نوشت: در جنگها، بزرگترین دشمن سالمند سکتههای ناگهانی، قطع داروها و ترس و شوک روحی است. بدن سالمند ظریفتر است و به عادتهای روزمره وابستگی شدیدی دارد. در یک روز عادی اینها مشکل نیست، اما در بحران، استرس میتواند در عرض چند ساعت یک سالمند سالم را به یک بیمار اورژانسی تبدیل کند.
در شرایط جنگی، بدون برنامه دقیق، جان سالمندان به خطر میافتد.
بر اساس تجربیات پزشکی، روانشناسی و مدیریت بحران، ۵ دستورالعمل حیاتی برای محافظت همه جانبه از سالمندان به شرح زیر است:
۱. ایمنسازی محیط و تداوم درمان
هدف: جلوگیری از زمین خوردن و خوردن داروها سر وقت است.
جلوگیری از زمین خوردن: تمام موانع مثل سیمهای برق و فرشهای لغزنده را از مسیر راه بردارید. راهروها و سرویس بهداشتی باید همیشه روشن و امن باشند.
مدیریت دارو: یک لیست ساده از نام داروها، مقدار و ساعت مصرف بنویسید و همراه خود داشته باشید.
قانون طلایی: هیچ داروی حیاتی مثل داروی فشار خون، قلب یا دیابت نباید بیشتر از ۲۴ ساعت قطع شود. اگر دارو تمام شد، تا رسیدن داروی اصلی، مقدار کمتری مصرف کنید (در صورت دسترسی با اجازه پزشک).
داروها را در ظرفی محکم و دور از نور و گرما نگه دارید.
غذا و آب ایمن:
فقط از کنسرو، خشکبار و نان خشک استفاده کنید. غذاهای فاسدشدنی مثل تخممرغ پخته در پناهگاه ممنوع است.
قانون آب: هر سالمند باید حداقل ۲ لیتر آب در ۲۴ ساعت بنوشد. کمآبی سریعترین راه برای بیهوشی و تشنج در سالمندان است.
۲. ایجاد پناهگاه امن و دوری از خطرات پنهان
هدف: پناهگاه باید جایی باشد که حتی خطراتی مثل گاز هم آنجا نفوذ نکند.
هشدار مرگبار: اگر از بخاری گازی یا نفتی استفاده میکنید، حتماً هوا را تهویه کنید. گاز سمی بیبو و بیرنگ در فضاهای بسته، مثلبمباران خطرناک است. حتماً از هشداردهنده گاز استفاده کنید.
پناهگاه هوشمند: جایی را انتخاب کنید که دور از پنجره و دیوارهای نازک باشد و به آب، نور و سرویس بهداشتی دسترسی داشته باشد.
خواب سالمند: کمخوابی سیستم دفاع بدن سالمند را نابود میکند. سعی کنید پناهگاه را از سروصدا دور نگه دارید و روال خواب شبانه را حفظ کنید.
۳. آرام کردن روح و جلوگیری از ترس
هدف: حفظ آرامش روانی سالمند و جلوگیری از فروپاشی روحی.
خبرهای درست: اخبار جنگ را فیلتر کنید. فقط اطلاعات ضروری و امیدبخش را به او بگویید. از ترساندن او یا گفتن جزئیات وحشتناک پرهیز کنید.
تمرین تنفس آرام: در لحظات اضطراب، سالمند را هدایت کنید: ۴ ثانیه دم، ۷ ثانیه حبس، ۸ ثانیه بازدم آرام. این کار سیستم عصبی را سریع آرام میکند.
حضور و گوش دادن: در شرایط جنگ، نشستن کنار سالمند و گرفتن دست او، قویترین آرامبخش است. به حرفهای او بدون قضاوت گوش دهید تا بار ترس از دوشش بردارید.
یادآوری خاطرات خوب: صحبت درباره روزهای خوش گذشته، حس امنیت و تعلق را بازمیگرداند.
۴. برنامه نجات و جابجایی سریع
هدف: نجات سالمند در کوتاهترین زمان ممکن.
اولویت نجات: سالمندان باید در صدر لیست تخلیه باشند. هیچ تأخیری مجاز نیست.
ابزار کمکی: برای ناتوانان حرکتی، حتماً از ویلچر، عصا یا کمربند کمکی استفاده کنید.
توجه به نیازهای ویژه:
برای کمشنواها: روبروی او بایستید، به چشمها نگاه کنید و شمرده صحبت کنید.
برای کمبیناها: از نور کافی استفاده کنید و چیدمان محیط را تغییر ندهید.
برای افراد مبتلا به فراموشی (آلزایمر): از تصاویر قدیمی یا موزیکهای آشنا استفاده کنید. محیط جدید را با عطر یا لباسهای آشنا برای او آشنا کنید.
۵. تشخیص اورژانس: چه زمانی زنگ خطر را به صدا درآوریم؟
هدف: تشخیص تفاوت بین اضطراب موقت و خطر واقعی.
در مشاهده هر یک از موارد زیر، بدون فوت وقت به دنبال کمک پزشکی باشید:
علائم سکته:
افتادگی یک طرف صورت.
ضعف یا بیحسی در یک دست.
مشکل در تکلم یا درک کلمات.
زمان طلایی نجات است؛ فوراً تماس بگیرید.
تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه.
تغییر ناگهانی در هوشیاری: گیجی، خوابآلودگی غیرعادی یا بیهوشی.
قطع داروی حیاتی بیش از ۲۴ ساعت.
جنگ آزمونی سخت برای همه است، اما برای سالمند، آزمونی برای بقاست.
با اجرای این ۵ دستورالعمل، ما نه تنها جان، که کرامت و آرامش یک انسان را در طوفان بحران حفظ میکنیم.
در بحران، سالمندان را تنها نگذاریم؛ مراقبت، نوعی نجاتبخشی است.