نورنیوز-گروه بین الملل: «جان بولتون»، مشاور پیشین امنیت ملی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، تصمیم ترامپ برای حمله به ایران را پررنگترین اقدام دوران ریاستجمهوری وی توصیف کرده و نگرانیهایی جدی درباره پیامدهای آن و خطرات ناشی از شکلگیری خلأ قدرت در ایران مطرح کرده است.
به گزارش پالتیکو، بولتون معتقد است ترامپ از مدتها پیش به موضوع تغییر رژیم در ایران علاقهمند بوده، اما ممکن است دولت آمریکا آمادگی کامل برای مواجهه با پیامدهای پیچیده چنین اقدام نظامیای نداشته باشد.
او همچنین نسبت به احتمال بسته شدن تنگه هرمز ابراز نگرانی کرده و میگوید ایران میتواند اختلال قابلتوجهی در کشتیرانی ایجاد کند، بهویژه از طریق مینگذاری.
او اشاره میکند که حتی حملهای محدود به یک نفتکش یا کارگذاری مینهای دریایی میتواند باعث توقف موقت عبور نفت شود، زیرا شرکتهای بیمه و کشتیرانی از پذیرش ریسک خودداری خواهند کرد.
خلأ قدرت و خطرات هرج و مرج
بولتون هشدار داد که حملات نظامی علیه ایران، علیرغم هرگونه دستاورد تاکتیکی که ممکن است به دست آورند، اگر پیامدهای سیاسی آنها به دقت مدیریت نشود، میتواند به دورهای از بیثباتی و خونریزی عمیق منجر شود.
بولتون خاطرنشان کرد که سرنگونی یا تضعیف رهبری ایران لزوماً به معنای پایان بحران نیست، بلکه اگر برنامه روشنی برای مدیریت پیامدهای حمله وجود نداشته باشد، میتواند آغاز مرحلهای پیچیدهتر باشد.
بولتون خاطرنشان کرد که هرگونه تغییر ناگهانی در ساختار قدرت در داخل ایران، با توجه به عدم وجود یک اپوزیسیون سازمانیافته که قادر به در دست گرفتن سریع کنترل باشد، میتواند یک خلأ سیاسی خطرناک ایجاد کند. او استدلال کرد که چنین خلأ میتواند منجر به مبارزات قدرت داخلی و احتمالاً فروپاشیهای امنیتی گسترده شود.
به تخمین او، برکناری رهبری بدون یک برنامه جامع برای گذار میتواند سناریوهای گذشته در منطقه را تکرار کند، جایی که عملیات نظامی به جای ثبات سریع، به هرج و مرج طولانی مدت تبدیل شد.
خطر گسترش تنش منطقهای
بولتون همچنین هشدار داد که با توجه به شبکه اتحادها و رقابتهای منطقهای، تشدید تنش ممکن است در داخل مرزهای ایران محدود نماند.
او خاطرنشان کرد که هرگونه تحول بزرگ در ایران میتواند قدرتهای منطقهای و بینالمللی را به تلاش برای پر کردن خلأ یا گسترش نفوذ خود ترغیب کند و احتمال رویارویی غیرمستقیم را افزایش دهد.
در عین حال، بولتون درباره ثبات و تداوم راهبرد ترامپ در قبال ایران ابراز تردید کرده و او را فردی میداند که نظراتش در طول روز چندین بار تغییر میکند؛ بنابراین حتی موضع قاطع ترامپ درباره تغییر حکومت در ایران نیز ممکن است تغییر کند.
به اذعان بولتون، عدم هماهنگی کافی میان ترامپ و گزینههایی که برای اداره ایران آینده در سر دارد، میتواند تغییر حکومت را به آغاز دورهای از هرجومرج و بیثباتی در ایران بدل کند.
تنگه هرمز و اقتصاد جهانی
بولتون به حساسیت موقعیت جغرافیایی ایران، به ویژه تنگه هرمز، که تقریباً یک پنجم نفت جهان از آن عبور میکند، پرداخت. او تأکید کرد که هرگونه اختلال در ناوبری در این آبراه استراتژیک میتواند بلافاصله بر بازارهای انرژی تأثیر بگذارد، قیمت نفت را به بالاترین حد خود برساند و به بحران، بُعد اقتصادی جهانی بیفزاید. در حالی که بولتون در اصل با کارزار نظامی ترامپ علیه ایران مخالف نبود، تأکید کرد که موفقیت نظامی به تنهایی کافی نیست. از نظر او، چالش واقعی در مدیریت پیامدهای آن و جلوگیری از فرو رفتن در مارپیچ بیثباتی و درگیری طولانی مدت است.
بولتون همچنین به پیامدهای داخلی این حملات برای آمریکا پرداخته و اذعان کرده که افزایش احتمالی قیمت نفت، هرچند موقتی، میتواند بر قیمت بنزین در آستانه انتخابات میاندورهای ایالات متحده تأثیر بگذارد.
بولتون در ادامه مصاحبه خود گفت که نفت همیشه در ذهن ترامپ است و افزود: «ایران احتمالاً دومین ذخایر بزرگ نفت و شاید سومین ذخایر بزرگ، پس از ونزوئلا و عربستان سعودی را دارد. من فکر میکنم که بزرگترین ذخایر گاز طبیعی جهان را دارد.»
او اشاره کرد که هدف ترامپ از دستیابی به نفت ایران، ذخیره مقدار زیادی و مجازات نفت روسیه است و گفت: «اگر ایران به یک کشور عادی تبدیل شود، قیمت نفت و گاز به شدت کاهش مییابد. این بدان معناست که مجازات روسیه با گفتن اینکه هیچ کس نمیتواند نفت روسیه را بخرد آسانتر است.» اگر در مقطعی نفت اضافی زیادی از ایران و ونزوئلا داشته باشید، اصلاً به نفت روسیه نیازی ندارید.