نورنیوز-گروه اقتصادی:بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی بلومبرگ، تشدید جنگ منطقهای که با نقشآفرینی مستقیم آمریکا و رژیم صهیونیستی آغاز شده، شوک کمسابقهای به بازارهای بینالمللی انرژی وارد کرده است. بازار نفت و فرآوردههای نفتی در نخستین واکنش، جهشی سریع و معنادار را تجربه کردند؛ بهگونهای که قراردادهای آتی گازوئیل (دیزل) در بورس بینقارهای تا ۱۷ درصد افزایش یافت و در ابتدای معاملات به بالاترین سطح دو سال اخیر رسید. این افزایش بیانگر نگرانی عمیق معاملهگران از اختلال پایدار در عرضه سوختهای کلیدی است.
اهمیت ژئوانرژتیک تنگه هرمز در این تحولات تعیینکننده است. بر اساس دادههای شرکت رهگیری کشتیها و تحلیل داده «کپلر» که توسط بلومبرگ نقل شده، حدود ۱۰ درصد از تجارت جهانی گازوئیل و ۲۰ درصد از سوخت جت (نفت سفید) از تنگه هرمز عبور میکند. این گذرگاه باریک، شریان حیاتی انتقال انرژی از تولیدکنندگان بزرگ خاورمیانه به بازارهای آسیا، اروپا و حتی آمریکا محسوب میشود. هرگونه اختلال در این مسیر بلافاصله در قیمت فرآوردهها و هزینه حملونقل جهانی منعکس میشود.
در روزهای گذشته، اقدامات و تواناییهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران برای محدودسازی عبور و مرور در تنگه هرمز بهعنوان یک متغیر کلیدی در معادله جنگ مطرح شده است. تهران با تکیه بر موقعیت جغرافیایی، توان دریایی نامتقارن، و ابزارهای بازدارنده ساحلی، این پیام را مخابره کرده که در صورت تداوم درگیریها، میتواند جریان انرژی را با اختلال جدی مواجه سازد. حتی تهدید معتبر به انسداد کامل، بدون اجرای عملی آن، برای افزایش ریسک ژئوپلیتیک و جهش قیمتها کافی بوده است.
بلومبرگ همچنین هشدار میدهد که اگر تنگه هرمز بهطور کامل بسته شود، تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه احتمالاً تنها «حداکثر تا ۲۵ روز» قادر به ادامه تولید خواهند بود؛ زیرا محدودیتهای ذخیرهسازی آنها را ناگزیر از توقف اجباری تولید میکند. چنین سناریویی نهتنها عرضه جهانی نفت خام را کاهش میدهد، بلکه بازار فرآوردههایی چون دیزل و سوخت جت را نیز با کمبود شدید روبهرو خواهد کرد.
در این چارچوب، تنگه هرمز عملاً به یک «سلاح ژئواقتصادی» در دست ایران تبدیل شده است؛ ابزاری که میتواند موازنه هزینههای جنگ را تغییر دهد. افزایش قیمت انرژی، فشار تورمی بر اقتصادهای مصرفکننده وارد میکند و هزینه سیاسی و اقتصادی تداوم درگیری را برای آغازکنندگان جنگ بالا میبرد. از این منظر، توانایی ایران در تهدید یا محدودسازی این گذرگاه، عاملی اثرگذار بر نتایج راهبردی جنگ و محاسبات بازیگران بینالمللی خواهد بود.