نورنیوز-گروه سیاسی:دور سوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا که از صبح پنجشنبه در ژنو آغاز شده بود، پس از چند ساعت گفتوگوی غیرمستقیم میان هیأتها به پایان رسید؛ مذاکراتی که اگرچه بدون اعلام توافق نهایی خاتمه یافت، اما هم از سوی میانج
ی عمانی و هم از سوی هیأت ایرانی بهعنوان یکی از جدیترین و طولانیترین دورهای گفتوگو توصیف شد و نشانههایی روشن از «پیشرفت قابل توجه» در آن دیده شد.
در همین چارچوب، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران پس از پایان مذاکرات اعلام کرد: «جدیترین و طولانیترین گفتوگوها را داشتیم و پیشرفت خوبی حاصل شد.» او با تأکید بر اینکه در برخی حوزهها دیدگاهها به تفاهم نزدیک شده است، تصریح کرد در پرونده هستهای و رفع تحریمها، درباره بعضی نکات توافق شده و در برخی دیگر همچنان اختلاف وجود دارد. عراقچی با بیان اینکه «در حوزه رفع تحریمها خیلی مشخص انتظارمان را مطرح کردیم»، افزود پس از انجام مشورتها در پایتختها، دور چهارم مذاکرات هفته آینده برگزار خواهد شد.
همزمان، بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان که نقش میانجی را بر عهده دارد، اعلام کرد: «ما یک روز پس از پیشرفت قابل توجه در مذاکرات بین ایالات متحده و ایران، گفتوگوها را به پایان رساندیم و بهزودی پس از مشورت در پایتختهای مربوطه، مذاکرات را از سر خواهیم گرفت.» به گفته او، ادامه گفتوگوها در سطح کارشناسان فنی و در وین برگزار میشود؛ شهری که مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در آن قرار دارد.
در بعد محتوایی، شبکه سیانان به نقل از یک منبع ایرانی آگاه گزارش داد که مذاکرات میان ایران و ایالات متحده «جدی» است و تهران بار دیگر تأکید کرده هرگز بهدنبال سلاح هستهای نخواهد رفت. به گفته این منبع، لغو کامل تحریمهای آمریکا و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل شرط کلیدی هر توافق احتمالی است. او همچنین تصریح کرده که «هیچ تأسیسات یا تجهیزاتی تخریب نخواهد شد»، چرا که همه آنها ثبتشده و تحت نظارت آژانس قرار دارند.
این منبع افزوده است که ایران در حوزه غنیسازی نیز بر حق خود برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، از جمله غنیسازی و تولید سوخت بر اساس نیازهای عملی و تحت راستیآزمایی کامل آژانس، تأکید دارد. همچنین مواد غنیشده از کشور خارج نخواهد شد و هر اقدام احتمالی، از جمله رقیقسازی، صرفاً در داخل ایران انجام میشود؛ موضعی که نشاندهنده تثبیت خطوط قرمز تهران در این دور از مذاکرات است.
در واشنگتن، رابرت مالی با اشاره به تجربه برجام تصریح کرده است اگر هدف آمریکا دستیابی به توافقی عینی و محدودکنندهتر باشد، امکان رسیدن به آن وجود دارد، اما اگر هدف «چیزی کاملاً متفاوت» تعریف شود، این مسیر به نتیجه نخواهد رسید. این اظهارنظر بازتابدهنده نوسان واشنگتن میان مطالبات حداکثری و واقعیتهای فنی و سیاسی مذاکرات است.
همزمان رسانههایی مانند وال استریت ژورنال گزارش دادهاند که تهران خواهان کنار گذاشته شدن کامل موضوع موشکی از مذاکرات است و هیچ محدودیت دائمی بر برنامه هستهای خود را نخواهد پذیرفت؛ روایتی که با تأکید ایران بر غیرقابل مذاکره بودن توان دفاعی همراستا تلقی میشود. در بعد اقتصادی نیز رویترز گزارش داد پس از اعلام پیشرفت مذاکرات، قیمت نفت کاهش یافت؛ نشانهای از آنکه بازارهای جهانی احتمال تداوم گفتوگوها و کاهش تنش را جدی گرفتهاند.
در سطح میدانی، همزمان با پایان مذاکرات ژنو، رژیم اسرائیل از حمله هوایی به مواضع حزبالله در منطقه بعلبک لبنان خبر داد و مدعی شد چند اردوگاه وابسته به یگان رضوان را هدف قرار داده است. اهمیت این حملات در آن است که دامنه عملیاتها به عمق خاک لبنان کشیده شده؛ اقدامی که از نگاه ناظران، فراتر از یک پیام نظامی صرف، تلاشی برای اعمال فشار غیرمستقیم بر فضای دیپلماسی و ارسال سیگنال بازدارنده همزمان با پیشرفت مذاکرات هستهای تلقی میشود. در محافل امنیتی، احتمال پاسخ متقابل حزبالله در صورت تداوم این روند نیز مطرح شده؛ سناریویی که میتواند معادلات شکننده منطقه را وارد مرحله پرریسکتری کند.
هفته آینده نیز از نظر دیپلماتیک و امنیتی تعیینکننده ارزیابی میشود. نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین، سفر مارکو روبیو به اسرائیل و بررسی قطعنامه اختیارات جنگ علیه ایران در مجلس نمایندگان آمریکا، مجموعهای از متغیرها را شکل میدهد که میتواند بر فضای مذاکرات فنی اثر مستقیم بگذارد. تلاقی این تحولات با تشدید فشار میدانی، نشان میدهد سرنوشت گفتوگوها نهتنها در میز مذاکره، بلکه در میدان و تصمیمات سیاسی هفته پیشرو نیز رقم خواهد خورد.