نورنیوز-گروه اجتماعی: مرکز منطقهای کنوانسیون رامسر، پس از تلاشهای مستمر سازمان حفاظت محیطزیست و همکاری وزارت امور خارجه، همچنان در ایران ماند و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی خود را با ۱۵ کشور عضو ادامه میدهد.
این در حالی است که کشورهای همسایه برای انتقال این مرکز تلاش بسیار کردند اما اقدامات دیپلماتیک ایران نتیجه داد و فعالیت مرکز از تابستان ۱۴۰۴ به مدت ۳ سال دیگر در کشور تمدید شد.
کنوانسیون حفاظت از تالابها، معروف به کنوانسیون رامسر، در ۲ فوریه ۱۹۷۱ (۱۳۴۹ شمسی) در شهر رامسر، ایران تصویب شد، این کنوانسیون اولین توافقنامه بینالمللی در جهان است که به حفاظت از تالابها اختصاص دارد و به عنوان یک مدل موفق همکاری جهانی در زمینه محیط زیست شناخته میشود. در واقع ایران و شهر رامسر خاستگاه این کنوانسیون بین المللی است برای همین به کنوانسیون رامسر معروف است.
حفاظت و مدیریت پایدار تالابها و اکوسیستمهای آبی و خاکی مرتبط با آنها، حفاظت از پرندگان مهاجر و گونههای جانوری وابسته به تالابها و همکاری بینالمللی برای تبادل اطلاعات علمی و مدیریت مشترک تالابها، به ویژه در مناطقی که مرزهای طبیعی بین کشورها مشترک است جزو اهداف اصلی کنوانسیون رامسر است.
این کنوانسیون بعد از تصویب به سرعت مورد استقبال جهانی قرار گرفت و کشورهای بسیاری از سراسر کشور به آن پیوستند، با گذشت زمان، کشورها متعهد شدند که تالابهای مهم خود را به فهرست تالابهای بینالمللی اضافه کنند، کنوانسیون به مرور ابزارهای مدیریتی، پژوهشی و تبادل تجربیات بین کشورها را توسعه داد و امروز بیش از ۲۴۰۰ تالاب در جهان در این کنوانسیون ثبت شده است.
کنوانسیون رامسر برای ارائه خدمات بهتر اقدام به ایجاد مراکزی مستقل در مناطق مختلف جهان کرده است از جمله مرکز منطقهای برای آفریقا، مرکز منطقهای برای آمریکای لاتین و کارائیب و مرکز منطقهای برای اروپا و آسیای میانه که هر کدام از اهمیت زیادی برخوردار هستند در این میان مرکز منطقه ای غرب و مرکز آسیا که در رامسر مستقر است مرکزی منحصربفرد است چون بر روی غرب و مرکز آسیا تمرکز ویژه داشته و مدیریت ۱۵ کشور عضو منطقه را بر عهده دارد.
در واقع این مرکز نماینده ایران در هماهنگی منطقهای برای حفاظت از تالابهاست و حدود ۱۵ کشور عضو آن از جمله بحرین، عراق، اردن، قزاقستان، کویت، قرقیزستان، لبنان، عمان، سوریه، تاجیکستان، ترکمنستان، امارات متحده عربی و ازبکستان از طریق آن دادهها و تجربیات خود را به اشتراک میگذارند.
کشورهای همسایه بارها علاقهمند به انتقال مرکز به کشور خود بودند، اما ایران با تلاشهای دیپلماتیک، تأمین بودجه و ارتقای ظرفیت علمی، موفق شد مرکز را حفظ کند.
در واقع مرکز منطقهای کنوانسیون رامسر برای مرکز و غرب آسیا در رامسر، نقش هماهنگ کننده و تسهیلگر همکاری بین کشوری را برای حفاظت از تالابها و محیط زیست در این منطقه ایفا میکند. این مرکز با هدف تقویت اجرای کنوانسیون رامسر توسط کشورهای منطقه و توسعه ظرفیتهای فنی و تحقیقاتی تشکیل شده است و مسئولیت هماهنگی، آموزش، تبادل دانش و ارتقای مدیریت تالابها را در سطح منطقه بر عهده دارد.
احمد رضا لاهیجان زاده معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست درباره اقدامات صورت گرفته در این مرکز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به تلاش کشورهای منطقه برای انتقال این مرکز به سمت خودشان افزود: با وجود درخواست کشورهای همسایه برای انتقال مرکز، اقدامات دیپلماتیک و بودجهای ایران موفق به حفظ این ظرفیت مهم علمی و مدیریتی شده است و فعالیتهای بینالمللی آن مورد تقدیر دبیرخانه کنوانسیون رامسر قرار گرفته است.
وی اظهار کرد: دولت جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۱۰ موفق شد با متقاعد کردن سازمان مجری، مرکز منطقهای کنوانسیون حفاظت از تالابها و پرندگان مهاجر در غرب آسیا و خاورمیانه ( کنوانسیون رامسر) را در ایران مستقر کند، این امر تصویب شد و اکنون این مرکز تحت نظارت سازمان حفاظت محیط زیست و با همکاری وزارت امور خارجه فعالیت میکند و ساختمان مناسبی نیز برای آن احداث شده است، انتخاب رامسر به عنوان محل این مرکز به دلیل سابقه تاریخی کنوانسیون و تصویب آن در این شهر در سال ۱۳۴۹ صورت گرفت.
وی اظهار کرد: با هدف بهرهگیری از بالاترین ظرفیت متخصصان داخلی، سازمان حفاظت محیط زیست فراخوانی ملی برای انتخاب رئیس مرکز منتشر کرد و پس از انجام مصاحبههای علمی، فردی با سابقه بین المللی موفق در این حوزه به عنوان رئیس جدید مرکز منصوب شد.
لاهیجان زاده ادامه داد: این انتصاب، برای نخستین بار طی تقریباً ۱۰ سال گذشته، انتخاب یک فرد با تجربه بینالمللی به جای همکاران داخلی سازمان محیط زیست را رقم زد که پس از انتصاب این فرد، برنامههای متعددی در سطح بینالمللی اجرا شد و به عنوان یکی از اعضای فعال در کنفرانسهای بینالمللی حضور یافت.
وی در ادامه به مشکلات بودجه ای این مرکز در گذشته اشاره کرد و گفت: مرکز در زمان تحویل به دولت چهاردهم هیچ بودجه و اعتباری نداشت، توانستیم سال ۱۴۰۳ مبلغ ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان و سال ۱۴۰۴ مبلغ ۵ میلیارد تومان ردیف اعتباری برای آن تامین بودجه کنیم، با این حساب اکنون مرکز دارای ردیف بودجه ای شد که بر اساس آن هر سال می تواند اعتبار بگیرد.
معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: همچنین اساسنامه این مرکز با همکاری رئیس جدید تدوین و و برای بررسی به دولت ارسال شده است تا این مرکز بتواند بهصورت مستقل از کمکهای بینالمللی بهرهبرداری کرده و فعالیتهای پژوهشی و تحقیقاتی خود را برای ۱۵ کشور عضو کنوانسیون ادامه دهد، البته در تلاشیم تا این اساسنامه را هم به تصویب دولت برسانیم و هم به عنوان یک لایحه به مجلس ببریم تا یک زیرساخت قانونی برای این مرکز در کشور داشته باشیم.
وی تاکید کرد: تمدید فعالیت سهساله فعالیت مرکز در ایران نیز به موفقیت انجامید، کشورهای همسایه پیشتر درصدد انتقال این مرکز به کشور خود بودند، اما با تلاشهای دیپلماتیک، در پانزدهمین اجلاس متعاهدین کنوانسیون رامسر ( کاپ ۱۵ ) که از۴ تا ۹ مرداد امسال در شهر «ویکتوریا فالز» کشور زیمباوه برگزار شد، تمدید مرکز در تابستان ۱۴۰۴ عملیاتی شد.
لاهیجان زاده ادامه داد: اکنون فعالیت های مرکز در زمینه بحث حفاظت از جنگل های حراء با همکاری چین وارد فاز عملیاتی شده است، که این نتیجه نشستی است که در زیمباوه انجام شده بود و به دنبال آن در شهریورماه گذشته کارشناسان ایرانی به مدت دو هفته در کشور چین آموزش دیدند و دورههای بعدی نیز در حال برنامهریزی است، همچنین برگزاری دوره های آموزشی هم حضوری و مجازی با حضور نمایندگان ۱۵ کشور عضو پیش بینی شده است.
وی اظهار کرد: مسوول مرکز با حضور مستمر خود در فعالیتهای بینالمللی، موفق شد ارتباطات گستردهای با کشورهای همسایه برقرار و زمینه توسعه علمی و حفاظتی کنوانسیون رامسر در منطقه را تقویت کند.
وی درباره حضور مستمر مدیر مرکز در ساختمان توضیح داد: دفتری در معاونت دریایی سازمان حفاظت زیست برای این فرد در نظر گرفته و عمده فعالیت به صورت مجازی و مکاتبات با کشورها است ، اینطور نیست که قرار است ارباب رجوعی به مرکز مراجعه کند و کاری را دنبال کند بلکه یک مرکز هماهنگ کننده با کشورهای همسایه است اما ساختمان مرکز پس از سالها کمبود بودجه و نبود تعمیرات، نیازمند بازسازی اساسی بود که تامین بودجه لازم انجام شد و تعمیرات آن بعد از تعطیلات عید نوروز به مدت سه ماه آغاز خواهد شد، این بازسازی شامل بهبود زیرساختها و آمادهسازی فضای آموزشی و کاربری مرکز است و بعد از آن دوره های اموزشی برگزار خواهد شد.
لاهیجان زاده ادامه داد: کار بزرگ دیگری که انجام شد معرفی این مرکز به برنامه محیط زیست ملل متحد در ایران ( UNDP ) است که بر این اساس مرکز رامسر در حال آمادهسازی برای بازدید نماینده UNDP است، این بازدید ۲ هفته آینده یا زودتر انجام خواهد شد و هدف آن بررسی امکانات، زیرساختها و تامین بخشی از تجهیزات مورد نیاز مرکز از طریق کمکهای بینالمللی است، این تجهیزات که بیش از یک دهه فراهم نشده بود، با حمایت بینالمللی در آینده نزدیک تجهیز خواهند شد.
وی گفت: مرکز منطقهای رامسر علاوه بر فعالیتهای داخلی، ارتباطات گستردهای با کشورهای همسایه برقرار کرده و بحث برگزاری برنامههای آموزشی مشترک حضوری و مجازی برای ۱۵ کشور عضو کنوانسیون مطرح شده است، این مرکز به عنوان یک ظرفیت علمی و مدیریتی برای تبادل اطلاعات و دادههای محیط زیستی در غرب آسیا عمل میکند و فعالیتهای آن مورد تقدیر دبیرخانه کنوانسیون رامسر قرار گرفته است.
لاهیجان زاده افزود: این مرکز افتخاری است برای جمهوری اسلامی ایران که میزبانی غرب آسیا را برعهده دارد و حدود ۱۵ کشور از طریق این مرکز اطلاعات و داده های خود را مبادله می کنند ، کشورهای زیادی مایل هستند که مرکز را به سمت خودشان ببرند اما سازمان حفاظت محیطزیست و دولت با توجه به شرایط اقتصادی و تحریم های کشور ، موفق به حفظ این مرکز شده ایم و فعالیت های آن هم مورد قدردانی مسوولان و دبیرخانه کنوانسیون رامسر قرار گرفته است .
وی گفت: همچنین دبیر کنوانسیون رامسر در کشور زیمباوه اعلام کردهاند که در سال ۲۰۲۶ برای بازدید از فعالیتهای مرکز به ایران سفر خواهد کرد، موفقیتهای اخیر مرکز در اجلاسهای بینالمللی، از جمله دستاوردهای ایران در حوزه حفاظت از تالابها و تالابهای بینالمللی، مرهون تلاشهای مستمر سازمان حفاظت محیط زیست، مدیریت مرکز و همکاریهای موثر وزارت امور خارجه است.
وی تاکید کرد: این مرکز موفق شد ارتباطات مهمی با شبکهها و نهادهای بینالمللی محیط زیستی برقرار و فرصتهای علمی و آموزشی ارزشمندی را برای ایران و کشورهای عضو کنوانسیون ایجاد کند، این اقدامات اهمیت و نقش کلیدی مرکز رامسر را در حفاظت از محیط زیست و توسعه همکاریهای بینالمللی نشان میدهد.