نورنیوز- گروه ورزشی: حذف استقلال مقابل الحسین اردن در مرحله یکهشتم نهایی لیگ قهرمانان آسیا ۲ را نمیتوان صرفاً یک باخت معمولی دانست. این شکست، برآیند مجموعهای از ضعفهای فنی، تصمیمات تاکتیکی قابل بحث و ناتوانی در مدیریت لحظات حساس بازی بود؛ مسائلی که از بازی رفت آغاز شد و در امان به اوج رسید.
استقلال در دیدار برگشت با هدایت ریکاردو ساپینتو دو بار پیش افتاد؛ ابتدا با پنالتی و سپس با شوت فنی یاسر آسانی. اما هر بار پس از گل، تیم به شکلی معنادار عقب نشست. این الگوی تکراری پیش افتادن و سپس واگذاری ابتکار عمل مهمترین نشانه ضعف در مدیریت مسابقه بود. مشکلی که سالهاست تیم های بزرگ باشگاهی ایران با آن دست به گریبان هستند. در این بازی استقلال که برای صعود نیاز به کنترل روانی و تاکتیکی بازی داشت، عملاً میدان را به حریف سپرد.
رسانههای اردنی و هم گزارش رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا بعد از حذف استقلال بر یک نکته تأکید داشتند: تعویضهای طلایی و شناخت دقیق نقاط ضعف استقلال. مربی الحسین بهخوبی دریافته بود که استقلال در ضربات ایستگاهی و توپهای دوم آسیبپذیر است. گل اول روی کرنر و گل دوم روی توپ سرگردان پس از دفع ناقص دروازهبان دقیقاً از همان نقطه ضعف نشأت گرفت.
استقلال در دفاع منطقهای روی ضربات ایستگاهی انسجام نداشت. فاصله بین مدافعان مرکزی و عدم یارگیری مؤثر، اجازه ضربات سر راحت را به مهاجمان اردنی داد. این مسئله نه اتفاقی بود و نه شانسی؛ نتیجه آنالیز بهتر حریف بود.
مدیریت محافظهکارانه؛ عقبنشینی پس از گل
آنالیز بازی های استقلال در لیگ برتر و لیگ قهرمانان آسیا نشان می دهد که استقلال هر بار بعد از زدن گل و پیش افتادن عقب می نشیند وابتکار عمل را به حریف واگذار می کند و همین پاشنه آشیل نتیجه نهایی را به سود حریف رقم می زند. در فوتبال مدرن، بهترین دفاع حفظ مالکیت و کنترل ریتم است. استقلال اما پس از پیش افتادن، نه مالکیت را حفظ کرد و نه ضدحملههای مؤثر طراحی کرد. نتیجه؟ بازگشت تدریجی حریف به بازی.
ساپینتو پس از بازی مدعی شد تیمش عقب ننشسته، اما شواهد فنی چیز دیگری میگوید. پس از هر دو گل، خطوط استقلال چند متر عقبتر قرار گرفت. هافبکهای میانی کمتر در پرس شرکت کردند و توپ بیشتر در اختیار میزبان قرار گرفت. این عقبنشینی ناخواسته یا خودخواسته، فشار روانی را افزایش داد.
یکی از انتقادات جدی به ساپینتو، زمان تعویضهاست. در حالی که الحسین با ورود بازیکنان تازهنفس جریان بازی را تغییر داد، استقلال تا دقایق پایانی تغییر مؤثری در ساختار خود ایجاد نکرد. ورود مهاجمان در دقیقههای ۸۰ به بعد، بیشتر واکنشی عصبی بود تا تصمیمی برنامهریزیشده.
در شطرنج تاکتیکی نیمکتها، مربی اردنی یک قدم جلوتر بود. تعویضهای او مستقیماً در دو گل پایانی نقش داشتند؛ در حالی که تغییرات استقلال تأثیر ملموسی بر روند مسابقه نگذاشت.
نمیتوان از حذف استقلال گفت و به عملکرد پراشتباه حبیب فرعباسی اشاره نکرد. گل دوم الحسین روی دفع ناقص او شکل گرفت؛ توپی که میتوانست مهار یا حداقل به شکل امنتری دفع شود. واکنش دیرهنگام و قرارگیری نامناسب، توپ را در موقعیت ایدهآل مهاجم قرار داد.
در سطح آسیایی، اشتباه دروازهبان هزینهای دوچندان دارد. وقتی تیمی دو بار پیش افتاده، انتظار میرود سنگربان با تمرکز کامل برتری را حفظ کند.حضور فرعباسی دربازی های لیگ و آسیا با نظر غلامپور مربی دروازه بان ها انجام می گیرد و برخی از کارشناسان معتقدند غلامپور در انتخاب دروازه بان برای لیگ آسیا اشتباه کرده است. تصمیم احتمالی کادر فنی برای بازگرداندن آنتونیو آدان نشان میدهد خود ساپینتو هم از عملکرد خط آخر رضایت ندارد.
با این حال، باید منصف بود؛ فرعباسی تنها مقصر نبود. ضعف پوشش مدافعان مرکزی و تأخیر در جمعکردن توپ دوم نیز در گل نقش داشت. اشتباه فردی، محصول ساختار دفاعی متزلزل بود.
آشفتگی در ساختار دفاعی
زوج چشمی – آشتورماتوف در مهار توپهای هوایی قاطع نبودند. فاصله خطوط و نبود هماهنگی در یارگیری، بهویژه در لحظات پایانی، مشهود بود. گل سوم در وقتهای تلفشده، حاصل جلو کشیدن بیمحابای تیم و خالی شدن پشت مدافعان بود؛ ریسکی که اگرچه منطقی به نظر میرسید، اما بدون سازماندهی دفاع انتقالی انجام شد.
در فوتبال حرفهای، حتی هنگام حمله برای گل صعود، باید ساختار تعادل حفظ شود. استقلال این تعادل را از دست داد.
با حذف استقلال از لیگ قهرمانان آسیا این سوال مطرح است که آیا ساپینتو مقصر اصلی است؟ پرسش کلیدی همین است. آیا تمام تقصیر بر گردن ساپینتو است؟ پاسخ مطلق نیست، اما سهم او کم هم نیست. او تیم را برای شروعهای هجومی آماده کرده بود؛ استقلال در هر دو نیمه آغاز خوبی داشت. اما مدیریت ادامه بازی، کنترل هیجان و اصلاح نقاط ضعف در جریان مسابقه، در سطح مطلوب نبود. مربی بزرگ، فقط آغازگر نیست؛ تنظیمکننده ریتم بازی هم هست.
اظهارات پس از بازی که «به اشتباهات خودمان باختیم نه کیفیت حریف» شاید از نظر آماری درست باشد، اما مسئولیت اشتباهات فردی در نهایت با ساختار فنی تیم است. اگر اشتباه تکرار میشود، دیگر فردی نیست؛ سیستماتیک است.
این حذف ادامه روندی است که از شکستهای سنگین قبلی آغاز شد. استقلال با وجود برتری اسمی و مالی، در برابر تیمهایی با آنالیز دقیق و نظم تاکتیکی دچار مشکل شده است. فوتبال امروز بیش از نامها به جزئیات وابسته است؛ جزئیاتی که استقلال در آنها ضعف داشت. ساپینتو تیمی ساخته است که میتواند گل بزند، اما تیمی نساخته که بتواند نتیجه را حفظ کند. در سطح آسیایی، همین تفاوت میان صعود و حذف است. اگر قرار است استقلال در آینده دوباره مدعی باشد، باید از این حذف درس بگیرد: فوتبال فقط حمله نیست؛ هنر کنترل، تمرکز و مدیریت لحظههاست.
ساپینتو بر لبه تیغ
پس از حذف تلخ استقلال از لیگ قهرمانان آسیا و ناکامی مقابل الحسین اردن، زمزمهها درباره پایان همکاری با ریکاردو ساپینتو شدت گرفته است. مدیران باشگاه اکنون بررسی جدی گزینههای جایگزینی را آغاز کردهاند و شش نام مطرح شدهاند: سهراب بختیاریزاده، جواد نکونام، مهدی رحمتی، پیروز قربانی، ساکت الهامی و یحیی گلمحمدی. هر یک از این مربیان با توجه به تجربه، محبوبیت یا عملکرد موفق خود در لیگ ایران، میتوانند نیمکت استقلال را در صورت جدایی ساپینتو در فصل جاری هدایت کنند، اما تصمیم نهایی هنوز اتخاذ نشده و بحثها میان مدیران باشگاه ادامه دارد. به نظر می رسد کنار گذاشتن ساپینتو در این مقطع از لیگ که رقابت در بالای جدول بسیار نزدیک و داغ است می تواند اشتباه جبران ناپذیر برای آبی های پایتخت باشد.