نورنیوز-گروه سیاسی: محمدرضا عارف امروز در برنامه آیین معرفی و تقدیر از برگزیدگان جشنواره خوارزمی با تأکید بر نقش تعیینکننده حضور مردم در صحنههای مختلف، این حضور را «کلید اصلی حل مشکلات و معضلات کشور» دانست و از برگزاری مراسم بزرگداشت جانباختگان اخیر در تهران و استانها خبر داد.
معاون اول رئیس جمهور با بیان اینکه حضور حماسی مردم در صحنههای مختلف همواره مسیر رشد و تعالی کشور را هموار کرده است، اظهار کرد: بار دیگر از طرف دولت و شخص خودم از حضور حماسی مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن صمیمانه تشکر میکنم؛ این حضور سرمایه اجتماعی بزرگی برای نظام و کشور است.
برگزاری مراسم بزرگداشت جانباختگان در تهران و استانها
وی با اشاره به حوادث اخیر گفت: یاد و خاطره همه شهدا بهویژه شهدای دانشگاهها و همچنین شهدای حوادث اخیر و جانباختگان اتفاقات دیماه را گرامی میداریم. این حوادث، رخدادی تلخ و غمانگیز برای کشور بود که دشمنان برای آن طراحی کرده بودند.
معاون اول رئیسجمهور ادامه داد: دولت برای بزرگداشت درگذشتگان و جانباختگان، مراسمی را برگزار میکند؛ فردا این مراسم در تهران در مصلای امام خمینی(ره) و نیز در آستان قدس رضوی برگزار خواهد شد و در همه استانها نیز استانداران میزبان این آیینها هستند. امیدواریم مردم با حضور خود، ادای دین به جانباختگان داشته باشند.
جشنواره خوارزمی؛ روندی رو به تعالی از دهه ۶۰ تاکنون
عارف در بخش دیگری از سخنان خود با تبریک به برگزیدگان جشنواره بهویژه جوانان دانشمند و پرتلاش کشور گفت: جشنواره خوارزمی از نخستین دوره برگزاری خود در اواسط دهه ۶۰ تاکنون، روندی اطمینانبخش و رو به رشد را طی کرده است.
وی با اشاره به دقت نظر داوران افزود: گزینش بهترینها از میان جمع زیادی از نخبگان، بهویژه در حوزه طرحهای فناورانه، کار دشواری است، اما با وسواس و دقت داوران، هر سال شاهد ارتقای کمی و کیفی جشنواره بودهایم.
این مقام مسئول با بیان اینکه در این دوره ۱۱۸ اثر خارجی از کشورهای مختلف در میان آثار دریافتی حضور داشتند، خاطرنشان کرد: این موضوع نشاندهنده جایگاه بینالمللی جشنواره و ظرفیت علمی کشور است.
وی تأکید کرد: این مراسم صرفاً آیینی برای اهدای جایزه نیست، بلکه صحنه تجلیل از سرمایههای راهبردی ملت ایران است. دانشمند یک سرمایه معنوی و راهبردی است و با هیچ معیاری نمیتوان برای سرمایه معنوی قیمتگذاری کرد.
عارف با اذعان به برخی کاستیها گفت: ممکن است در تأمین نیازهای معیشتی و حرفهای نخبگان و دانشمندان، آنگونه که شایسته است عمل نکرده باشیم، اما باور داریم که این سرمایههای معنوی با احساس مسئولیت و تعهد، مسیر پیشرفت کشور را دنبال میکنند.
اتکای حل مسائل کشور به علم و فناوری
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به جایگاه علم در اسناد بالادستی کشور بیان کرد: در سند چشمانداز و بیانیه گام دوم انقلاب، بر اتکای پیشرفت و حل مشکلات کشور به علم، فناوری و آموزش تأکید شده است. خوشبختانه در پنج دهه گذشته با مجاهدت استادان و جوانان دانشگاهی، از مرحله کمک گرفتن از علم به مرحله اتکای واقعی به علم و فناوری رسیدهایم.
وی افزود: هر ساله این جشنواره نشان میدهد که اندیشه علمی ایرانی زنده، پویا و اثرگذار است و مسیر خود را تا دستیابی به قلههای رفیع علم و فناوری ادامه میدهد.
قدردانی از برگزارکنندگان و یاد شهدای علمی
عارف در ادامه با قدردانی از مسئولان برگزاری جشنواره، از جمله دستاندرکاران سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، وزارت علوم و داوران جشنواره، گفت: از تلاشهای یکساله همه عزیزانی که در برگزاری این رویداد علمی نقش داشتند، صمیمانه تشکر میکنم.
وی همچنین با گرامیداشت یاد دو استاد شهید مرتبط با این جشنواره افزود: یاد و خاطره شهید دکتر طهرانچی که از داوران فعال جشنواره بود و نیز دیگر استادان شهید را گرامی میداریم و برای آنان علو درجات مسئلت داریم.
معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر اینکه برگزیدگان جشنواره خوارزمی صرفاً دریافتکنندگان یک جایزه نیستند، آنان را «پرچمداران آینده کشور» و «الگوهای نسل جوان» دانست و بر مسئولیت سنگین نخبگان در عرصه الگوسازی علمی و فرهنگی تأکید کرد.
عارف خطاب به برگزیدگان جشنواره گفت: شما فقط دریافتکننده یک جایزه نیستید، با انتخاب شدنتان، پرچمداران آینده کشور هستید و برای جوانان و نوجوانان ما نقش الگویی دارید. در فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی، همواره دانشمند بهترین و مناسبترین الگو برای نسل جوان بوده است.
برگزیدگان جشنواره، مسئولیت الگوسازی را بپذیرند
وی افزود: از امروز نام شما برگزیدگان بیش از گذشته در محافل علمی و دانشگاهی مطرح خواهد شد و این به معنای پذیرش یک مسئولیت بزرگ است. این مسئولیت اگرچه سنگین است، اما لذت و ارزش آن نیز بسیار بالاست. به شما تبریک میگویم که این مسئولیت را پذیرفتهاید.
عارف با تأکید بر اینکه جشنواره خوارزمی تنها یک رویداد سالانه برای اهدای جایزه نیست، تصریح کرد: از ابتدا هدف این جشنواره معرفی الگوها و قدردانی از دانشمندان، استادان و پژوهشگران بوده است تا مسیر رشد و تعالی کشور مبتنی بر علم و دانش دنبال شود.
مزیت اصلی ایران، نیروی انسانی توانمند و عالم است
وی ادامه داد: مزیت اصلی کشور ما نه منابع زیرزمینی، بلکه نیروی انسانی توانمند، عالم و باانگیزه است. جشنواره خوارزمی نماد یک انتخاب ملی است؛ انتخاب مسیر علم و فناوری بهعنوان ستون اصلی پیشرفت کشور.
این مقام مسئول خاطرنشان کرد: در فرهنگ ایرانی، الگوها صرفاً در چارچوب ضوابط رسمی تعریف نمیشوند، بلکه سیره و رفتار بزرگان برای بسیاری از مردم ملاک است. بنابراین دانشمندان، بهویژه جوانان دانشمند، باید در کنار ارتقای ظرفیت علمی و فناورانه خود، ظرفیت الگوسازی را نیز تقویت کنند.
ایران؛ سرزمین علم از خوارزمی تا امروز
عارف با اشاره به پیشینه علمی کشور گفت: ایران پس از اسلام همواره سرزمین علم، نوآوری و فناوری بوده است. در حوزه مهندسی، سابقهای چند هزار ساله داریم و بسیاری از فناوریهای گذشته بر پایه رویکردهای دقیق علمی شکل گرفتهاند که برخی از آنها هنوز بهطور کامل شناخته نشدهاند.
وی افزود: در حافظه تاریخی بشریت، ایران با علم شناخته میشود؛ از خوارزمی و ابنسینا تا دانشمندان برجسته امروز. چه در داخل کشور و چه در خارج از کشور، به همه دانشمندان ایرانی افتخار میکنیم. در این سرزمین، چراغ دانش همواره روشن بوده است.
رقابت امروز جهان بر سر تولید علم است، نه منابع زیرزمینی
معاون اول رئیسجمهور با بیان اینکه امروز در جهانی زندگی میکنیم که رقابت ملتها بر سر منابع دانشی است، نه صرفاً منابع زیرزمینی، اظهار کرد: کشورهای پیشتاز، تولیدکننده علم و فناوری هستند، نه مصرفکننده صرف.
وی با اشاره به سند چشمانداز کشور گفت: در سال ۱۳۸۴ مسیر درستی در سند چشمانداز ترسیم شد و حرکتهای خوبی نیز انجام گرفته است، اما باید بررسی کنیم که چرا در برخی بخشها به جایگاه پیشبینیشده دست نیافتهایم. لازم است ریشهیابی شود که چه موانعی وجود داشته تا با رفع آنها بتوانیم با شتاب بیشتری در مسیر تحقق اهداف حرکت کنیم.
انتظار دولت از دانشگاهها؛ حل ناترازیها و آسیبشناسی مسائل
عارف تصریح کرد: انتظار ما از دانشگاهها این است که در ناترازیهای مختلف کشور راهحل ارائه دهند؛ از مسئله آب گرفته تا آسیبشناسی حوادث اجتماعی اخیر. دانشگاه باید ریشهیابی کند و با نگاه علمی، راهکار ارائه دهد.
وی افزود: ایران باید و میتواند در تراز کشورهای پیشروی علمی جهان قرار گیرد. سرمایه انسانی بسیار ارزشمندی در اختیار داریم و جوانان نخبه ما کارهایی انجام میدهند که فراتر از انتظار است.
اقتدار راهبردی کشور مرهون دانشمندان داخلی است
معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر نقش دانشمندان در اقتدار ملی گفت: اقتدار و موقعیت راهبردی امروز کشور، مرهون دستاوردهای علمی و فناورانه دانشمندان داخلی است. در بسیاری از فناوریهای پیشرفته، متکی به توان داخلی بودهایم.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: تعامل و همکاری علمی با جهان یک ضرورت است و آن را رد نمیکنیم، اما ظرفیت داخلی ما بسیار بالاست؛ جوانان باهوش و دانشگاههای پویایی داریم که حتی در دهه ۶۰ با کمترین امکانات، مسیر گسترش مرزهای دانش و فناوری را آغاز کردند.
عارف در ادامه تأکید کرد: امروز نیز باید همان مسیر را با جدیت ادامه دهیم و با توسعه علمی، گسترش مرزهای دانش و پیشتازی در فناوریهای نوظهور، پاسخگوی نیازهای کشور در همه بخشها باشیم.
معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر اینکه اقتدار ملی بدون اقتدار علمی محقق نمیشود، گفت: اگر به دنبال اقتدار ملی هستیم، باید مرجعیت علمی را بهعنوان یک راهبرد جدی دنبال کنیم و دانشگاهها را در حل مسائل کشور درگیر سازیم.
وی با بیان اینکه پویایی، نشاط و انگیزه دانشگاههای کشور در دهههای گذشته مسیر پیشرفت علمی را هموار کرده است، اظهار کرد: دانشگاههای پویا و پژوهشگرانی که با وجود همه دشواریها پرچم علم را برافراشته نگه داشتهاند، سرمایه اصلی کشور هستند. خود من نیز افتخار میکنم که معلم دانشگاه هستم و به خوبی با مسائل و مشکلات این حوزه آشنا هستم، اما با وجود همه محدودیتها، این حرکت علمی متوقف نشده است.
حل مسائل دانشگاهها از اولویتهای دولت چهاردهم
وی افزود: در دولت چهاردهم، یکی از مهمترین محورهای کاری، توجه به دانشگاهها و مراکز پژوهشی بوده است؛ چه در حوزه مدیریت دانشگاهی و چه در زمینه معیشت اساتید و رفع مشکلات اجرایی و اداری. با پیگیریهای انجامشده از سوی وزرا و دستگاههای مربوطه، روند قابل قبولی آغاز شده و امیدواریم بهتدریج اخبار خوشی در این زمینه به جامعه دانشگاهی اعلام شود.
عارف با بیان اینکه مردم از ما اقتدار میخواهند، تصریح کرد: اقتدار تنها به معنای ایستادگی در برابر زورگویی نیست، بلکه مفهومی چندبعدی دارد که اقتصاد، سلامت، محیطزیست، رفاه و فرهنگ را دربرمیگیرد و همه این حوزهها به دانش وابستهاند. امروز دانش زیربنای همه بخشهاست.
وی ادامه داد: در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، زیستفناوری، فناوریهای پیشرفته صنعتی، انرژیهای نو، فناوریهای پزشکی و هوافضا، کشوری موفق است که مرجع علمی باشد. مرجعیت علمی، راهبردی است که مقام معظم رهبری بارها بر آن تأکید کردهاند و باید آن را با جدیت دنبال کنیم.
آزمایشگاهها؛ نماد استقلال ملی
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به مشکلات تجهیزاتی دانشگاهها گفت: در دیدارهایی که با اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دارم، یکی از مطالبات اصلی آنان تجهیزات آزمایشگاهی و ابزار کار است. یک دانشمند پیش از هر چیز به ابزار کار نیاز دارد.
وی افزود: هر آزمایشگاه موفق، نماد استقلال ملی است. پژوهشگاهها و آزمایشگاهها فقط مراکز علمی نیستند، بلکه پشتوانه اقتدار کشورند. هر مقاله اثرگذار، گامی در مسیر عزت ملی و هر اختراع کاربردی، پلی میان علم و زندگی مردم است.
عارف با تأکید بر ضرورت تحول در رویکردهای علمی کشور گفت: در دو سه دهه گذشته، رویکرد غالب ما مقالهمحور بوده و این مسیر در گسترش مرزهای دانش نقش مهمی داشته است، اما امروز باید به سمت علم مسئلهمحور حرکت کنیم.
وی تصریح کرد: علم زمانی به سرمایه ملی تبدیل میشود که بتواند به مسائل واقعی کشور مانند بحران آب، بهرهوری پایین صنایع، مشکلات حوزه سلامت و چالشهای زیستمحیطی پاسخ دهد. انتظار ما از دانشگاهها ارائه راهکارهای عملی برای این مسائل است.
آمادگی دولت برای همکاری کامل با دانشگاهها
معاون اول رئیسجمهور خاطرنشان کرد: دولت آمادگی دارد هرگونه اطلاعات، داده و تجربه مدیریتی مورد نیاز دانشگاهها را در اختیار آنان قرار دهد. برای حل مسائل کشور، دانشگاه به دادههای دقیق نیاز دارد و دولت در این زمینه همکاری کامل خواهد داشت.
وی با اشاره به زنجیره تولید فناوری گفت: مسیر پژوهش تا تولید محصول و خلق ثروت باید تکمیل شود تا مردم آثار دستاوردهای علمی را در زندگی خود لمس کنند. حمایت از شرکتهای دانشبنیان، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت و تسهیل تجاریسازی یافتههای علمی یک ضرورت راهبردی است.
حمایت از نخبگان و کاهش موانع اداری
عارف با بیان اینکه نخبگان سرمایههای تمدنی کشور هستند، اظهار کرد: از دهه ۸۰ با تأکید مقام معظم رهبری و تشکیل بنیاد ملی نخبگان، این مسیر آغاز شد، اما هنوز کافی نیست و باید جدیتر دنبال شود.
وی خطاب به برگزیدگان جشنواره گفت: شما سرمایههای انسانی این سرزمین هستید و آینده ایران بیش از هر چیز به اندیشه و اراده شما وابسته است. دولت خود را متعهد میداند مسیر فعالیت علمی نخبگان را هموارتر سازد و موانع اداری را کاهش دهد.
جلوگیری از مهاجرت نخبگان با تأمین زیرساختها
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به مسئله مهاجرت نخبگان گفت: باید فضایی فراهم کنیم که هیچ استعداد درخشانی احساس بیپناهی نکند و ناچار به مهاجرت نشود. یکی از مهمترین دلایل مهاجرت، کمبود امکانات و تجهیزات است؛ جوان دانشمند نیاز دارد دانش خود را در محیطی مناسب به کار گیرد.
عارف در ادامه تأکید کرد: ایران نهتنها در دانشگاه، بلکه در صنعت، مدیریت، سیاستگذاری و عرصه بینالمللی به وجود نخبگان خود نیاز دارد و دولت در مسیر تقویت تعاملات علمی و فراهمسازی زیرساختهای لازم، با جدیت گام برخواهد داشت.
وی با تأکید بر اینکه دیپلماسی علمی یکی از اولویتهای دولت است، گفت: علم متعلق به یک جامعه خاص نیست؛ زبان مشترک جهانی است و ما آمادهایم دستاوردهای علمی خود را به اشتراک بگذاریم و از پیشرفتهای دیگران نیز بهرهمند شویم.
معاون اول رییس جمهور با بیان اینکه امروز دیپلماسی علمی و فناورانه از اولویتهای جدی ماست، اظهار کرد: در مذاکرات با دولتها همواره بر این نکته تأکید میکنیم که علم مرز نمیشناسد و میتواند بستری برای همکاریهای سازنده میان ملتها باشد.
توسعه همکاریهای علمی با اتحادیههای منطقهای و اسلامی
وی افزود: ایران در اتحادیهها و سازمانهای منطقهای و بینالمللی حضور فعال دارد و راهبرد ما توسعه همکاریهای علمی با این مجموعههاست. از جمله اتحادیه اقتصادی اوراسیا، اکو، سازمان همکاری اسلامی و سایر مجامع منطقهای که ظرفیتهای گستردهای برای همکاری علمی و فناورانه دارند.
عارف تصریح کرد: ما در برخی حوزهها صاحب دانش و فناوری هستیم و در برخی حوزهها نیز میتوانیم از تجارب دیگر کشورها بهره ببریم. همکاری علمی یک مسیر دوطرفه و مبتنی بر منافع مشترک است.
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به تحولات جهانی گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری روشن است که آینده کشورها نه بر پایه منابع طبیعی، بلکه بر پایه سرمایه انسانی و اقتصاد دانشبنیان شکل میگیرد. حرکت به سوی تجاریسازی پژوهشها، تقویت پیوند صنعت و دانشگاه و تبدیل ایده به محصول، ضرورتی انکارناپذیر برای پیشرفت پایدار است.
وی ادامه داد: حمایت هدفمند از فناوریهای نوظهور، از هوش مصنوعی و زیستفناوری گرفته تا فناوریهای پیشرفته صنعتی، میتواند جایگاه ایران را در عرصه علمی منطقه و جهان ارتقا دهد. علم زمانی ارزشمندتر میشود که در خدمت بهبود کیفیت زندگی مردم، حل مسائل محیطزیستی، افزایش رفاه عمومی و ارتقای بهرهوری قرار گیرد.
پیام دولت به نسل جوان؛ مسیر علم، مسیر امید است
عارف با تأکید بر نقش نسل جوان گفت: امروز به جوانان کشور این پیام را میدهیم که مسیر علم، مسیر امید است. کشور به اندیشههای خلاق و نوآور شما نیاز دارد و ما مصمم هستیم زمینه شکوفایی این ظرفیت عظیم را بیش از پیش فراهم کنیم.
وی افزود: ملت ایران که قرنها پیش الگوی علم و تمدن را به جهان معرفی کرده، امروز نیز میتواند در عصر هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته پیشتاز باشد.
نقد دلسوزانه نخبگان، فرصت اصلاح است
معاون اول رئیسجمهور با اشاره به انتظار دولت از جامعه علمی تصریح کرد: انتظار ما از اساتید و نخبگان، کمک به روشنتر شدن مسیر تعالی کشور، ارائه راهحلهای مبتنی بر شواهد و نقد صریح، دلسوزانه و مسئولانه است. چنین نقدی تهدید نیست، بلکه فرصت اصلاح و قابل تقدیر است.
وی خاطرنشان کرد: ما نیز خود را موظف میدانیم فضای لازم برای شنیده شدن اندیشه نخبگان را فراهم کنیم، زیرا پیشرفت در گرو گفتوگوی صادقانه میان علم و حاکمیت است و تصمیمگیریهای بسته و شتابزده راهگشا نخواهد بود. اعتماد متقابل میان دولت و دانشگاه، زیربنای این تعامل است.
عارف با تأکید بر ارزیابی مستمر کیفیت جشنواره گفت: لازم است هر سال مقایسهای کیفی با دورههای گذشته انجام شود تا روشن شود روند پیشرفت چگونه بوده و در صورت نیاز چه اصلاحاتی باید در مسیر تولید علم و فناوری صورت گیرد.
وی افزود: جشنواره خوارزمی صرفاً تجلیل از یک فرد یا یک اثر نیست، بلکه پاسداشت یک مسیر تمدنی و تجلیل از خرد و دانشی است که میتواند آینده کشور را رقم بزند.
معاون اول رئیسجمهور در پایان با قدردانی از اساتید، پژوهشگران و نخبگان کشور گفت: از همه عزیزانی که با صبوری، فروتنی و مسئولیتپذیری پرچم علم را برافراشته نگه داشتهاند، صمیمانه سپاسگزارم و امیدوارم با اتکای به دانش، اخلاق، گفتوگو و امید، آیندهای شایسته برای ایران رقم بخورد.