نورنیوز-گروه اقتصادی: افزایش نااطمینانیهای ژئوپلیتیک، تشدید تحریمها و بیثباتی بازارهای ارزی موجب شده طلا بار دیگر به کانون سیاستهای پولی جهان بازگردد. بر اساس آخرین دادههای منتشرشده از سوی شورای جهانی طلا و صندوق بینالمللی پول در سال ۲۰۲۴، بانکهای مرکزی همچنان به روند انباشت ذخایر طلا ادامه دادهاند. در این میان، ایران با حدود ۳۲۰.۷ تُن طلای رسمی، در جایگاهی میان رتبههای ۲۰ تا ۲۵ جهان قرار میگیرد؛ جایگاهی که اگرچه فاصله معناداری با قدرتهای بزرگ دارد، اما در سطح منطقهای و در چارچوب اقتصاد تحریمی، قابل توجه است.
بر مبنای اطلاعات ارائه شده، ایالات متحده با ۸۱۳۳.۵ تُن در صدر جدول قرار دارد؛ فاصلهای چشمگیر که نشاندهنده نقش تاریخی دلار و پشتوانه طلای این کشور در ساختار مالی بینالمللی است. پس از آن، آلمان با ۳۳۵۱.۵ تُن، صندوق بینالمللی پول با ۲۸۱۴ تُن، ایتالیا با ۲۴۵۱.۸ تُن و فرانسه با ۲۴۳۶.۹ تُن جای گرفتهاند. روسیه با ۲۳۲۹.۶ تُن و چین با ۲۲۳۵.۴ تُن نیز طی سالهای اخیر با هدف کاهش وابستگی به دلار، بهطور مستمر بر ذخایر خود افزودهاند.
در میان اقتصادهای آسیایی، ژاپن با ۸۴۶ تُن و هند با ۷۸۹.۴ تُن قرار دارند؛ کشورهایی که در دهه اخیر با رویکرد متنوعسازی ذخایر ارزی، سهم طلا را افزایش دادهاند. مقایسه این ارقام با ذخیره ۳۲۰.۷ تُنی ایران نشان میدهد که فاصله با قدرتهای اول همچنان زیاد است، اما ایران از بسیاری کشورهای در حال توسعه جلوتر ایستاده و توانسته سطحی از پشتوانه امن برای ترازنامه بانک مرکزی خود ایجاد کند.
اهمیت ذخایر طلا برای ایران صرفاً عددی نیست؛ بلکه کارکردی راهبردی دارد. در شرایط محدودیت دسترسی به نظام مالی بینالمللی، طلا بهعنوان دارایی بدون ریسک اعتباری، قابلیت نقدشوندگی بالا و ابزار پوشش ریسک ارزی، نقشی مکمل در مدیریت ثبات پولی ایفا میکند. تجربه سالهای اخیر نشان داده هرگاه فشارهای بیرونی افزایش یافته، توجه سیاستگذاران به داراییهای سخت همچون طلا نیز پررنگتر شده است.
از منظر سهم طلا در ترکیب ذخایر رسمی، برخی کشورها با وجود حجم کمتر، درصد بالاتری از داراییهای خود را به طلا اختصاص دادهاند. بنابراین رتبه مطلق تنها شاخص ارزیابی نیست؛ بلکه نسبت طلا به کل ذخایر و نیز سیاستهای تنوعبخشی اهمیت مضاعف دارد. در این چارچوب، ایران با حفظ جایگاه میانی در جدول جهانی، میتواند در صورت بهبود شرایط اقتصادی و افزایش درآمدهای ارزی، مسیر تقویت ذخایر استراتژیک را دنبال کند.
در نهایت، طلای رسمی نهتنها نماد ثبات مالی، بلکه شاخصی از قدرت مانور دولتها در برابر شوکهای بیرونی است. جایگاه ایران در دهک دوم جدول جهانی، پیامی دوگانه دارد: از یکسو فاصله با اقتصادهای اول آشکار است و از سوی دیگر، ظرفیت ارتقا در صورت اصلاحات ساختاری و گشایشهای بینالمللی وجود دارد.