نورنیوز-گروه بینالملل: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در آستانه ۱۰ فوریه «روز دیپلمات» در مصاحبه کسنیا کامیسارووا با اشاره به گذار نظام بینالملل به سوی جهان چندقطبی، از تشدید رقابت ژئوپولیتیکی، تداوم تحریمهای غرب، ابتکارات روسیه در بریکس، ضرورت تضمین امنیت ملی و شکلگیری «شراکت بزرگ اوراسیا» سخن گفت و تأکید کرد مسکو اجازه نخواهد داد تهدیدی نظامی در مرزهایش تثبیت شود.
متن کامل مصاحبه
سؤال: دهم فوریه در روسیه «روز دیپلمات» گرامی داشته میشود. این روز برای شما چه اهمیتی دارد و مهمترین دستاوردهای وزارت امور خارجه را چه میدانید؟
لاوروف: قضاوت درباره نتایج کار ما بر عهده رئیسجمهور و مردم روسیه است. مطابق قانون اساسی، رئیسجمهور سیاست خارجی را تعیین میکند و «مفهوم سیاست خارجی» نیز در مارس ۲۰۲۳ تصویب شد که بازتاب تحولات عمیق و بلندمدت جهان است.
وظیفه ما اجرای این چارچوب در روابط دوجانبه و چندجانبه است؛ چه در حوزه تجارت و سرمایهگذاری، چه در همکاریهای علمی و چه در سازمانهای بینالمللی. توجه ویژهای به کشورهای مشترکالمنافع، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سازمان پیمان امنیت جمعی و فضای پساشوروی داریم.
جهان اکنون در حال گذار عینی به نظم چندقطبی است؛ نه دوقطبی دوران شوروی و آمریکا و نه تکقطبی پس از فروپاشی شوروی. ایالات متحده که سالها موتور اقتصاد جهانی و محور نظام مالی بود، بهطور عینی بخشی از نفوذ اقتصادی خود را از دست میدهد.
در مقابل، چین، هند، برزیل و کشورهای آفریقایی در حال تقویت جایگاه خود هستند. آفریقا دیگر نمیخواهد صرفاً صادرکننده مواد خام باشد و به دنبال توسعه صنعتی است.
اما این گذار با رقابت شدید همراه است. غرب تمایلی به واگذاری موقعیتهای سلطهجویانه خود ندارد. تحریمها علیه شرکتهای روسی مانند «لوکاویل» و «روسنفت»، فشار بر شرکای ما و استفاده از دلار بهعنوان ابزار سیاسی نمونههایی از این رویکرد است.
با وجود این، تولید ناخالص داخلی کشورهای بریکس بر اساس برابری قدرت خرید از G7 پیشی گرفته است. این روند عینی است و متوقف نخواهد شد.
هدف اصلی ما روشن است: کشور عزیزمان پاینده بماند. این یعنی تضمین امنیت ملی، جلوگیری از تثبیت تهدید در مرزهای ما و فراهم کردن شرایط خارجی مناسب برای توسعه داخلی و افزایش رفاه مردم.
ما اجازه نخواهیم داد سلاحهای تهدیدآمیز در اوکراین مستقر شود و حقوق روسها و روسزبانان در کریمه، دونباس و نووروسیه تضمین خواهد شد.
سؤال:با پیوستن اندونزی به بریکس، آیا بخش عمدهای از فعالیت شما اکنون بر همکاریهای این چارچوب متمرکز شده است؟
لاوروف: در شرایطی که غرب نفوذ خود را از دست میدهد اما همچنان به سازوکارهای برتون وودز برای حفظ هژمونی متوسل میشود، ایجاد ساختارهای مکمل اجتنابناپذیر است.
ما خواهان انحلال صندوق بینالمللی پول یا بانک جهانی نیستیم، بلکه اصلاح آنها را میخواهیم تا سهم اقتصادهای نوظهور منعکس شود. اما آمریکا دلار را به ابزار فشار تبدیل کرده و تحریمهای دوره بایدن همچنان تمدید شده است.
در حالی که درباره حل بحران اوکراین صحبت میشود، همزمان تحریمهای تازه اعمال و به هند و دیگر شرکای ما فشار وارد میشود تا انرژی روسیه را خریداری نکنند.
در دوره ریاست روسیه بر بریکس در کازان، ابتکاراتی راهاندازی شد از جمله:
پلتفرمهای پرداخت جایگزین
تسویه با ارزهای ملی
سازوکار بیمه تجارت
بورس غلات
پلتفرم سرمایهگذاری جدید
این اقدامات علیه کسی نیست، بلکه برای مصونسازی همکاریها از اقدامات یکجانبه است.
سؤال: «شراکت بزرگ اوراسیا» چه جایگاهی در سیاست خارجی روسیه دارد؟
لاوروف: این ابتکار در سال ۲۰۱۵ مطرح شد. اوراسیا بزرگترین و پرجمعیتترین قاره جهان و محل شکلگیری تمدنهای بزرگ چینی، هندی، عربی، ایرانی و روسی است.
در حالی که آفریقا و آمریکای لاتین دارای چارچوبهای فراگیر قارهای هستند، اوراسیا چنین ساختاری ندارد. سازمانهایی مانند ناتو و اتحادیه اروپا بر منطق یورو-آتلانتیکی شکل گرفتهاند و امروز کارکرد پیشین خود را از دست دادهاند.
هدف ما شکلگیری ساختار امنیتی اوراسیایی است که بر همکاری میان اتحادیه اقتصادی اوراسیا، سازمان همکاری شانگهای، آسهآن و ابتکار «یک کمربند – یک راه» استوار باشد.
پروژههایی مانند کریدور حملونقل شمال–جنوب و توسعه مسیر دریایی شمال در همین چارچوب قرار دارند.
بریکس نیز میتواند به سکویی برای هماهنگی برنامههای توسعهای اوراسیا، آفریقا و آمریکای لاتین تبدیل شود.
سؤال: با آغاز ریاست دورهای هند بر بریکس، چه انتظاری از این دوره دارید؟
لاوروف: اولویتهای هند – ثبات، نوآوری، توسعه پایدار، مبارزه با تروریسم، امنیت غذایی و انرژی و امنیت فناوریهای اطلاعاتی – کاملاً با نیازهای امروز همراستا است.
موضوع امنیت انرژی در شرایطی که آمریکا به دنبال کنترل مسیرهای تأمین جهانی است اهمیت ویژه دارد.
نشست آینده درباره هوش مصنوعی در هند بسیار مهم است، زیرا قواعد بینالمللی این حوزه هنوز شکل نگرفته است. ما با هرگونه ساختار متمرکزی که حاکمیت کشورها را محدود کند مخالفیم، اما از شفافیت حمایت میکنیم.
برنامه ریاست هند متوازن و آیندهنگر است و ما از آن فعالانه پشتیبانی خواهیم کرد.