نورنیوز-گروه سیاسی: دبیر شورای عالی امنیت ملی تاکید کرد که تمرکز مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا تنها بر موضوع هستهای است.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران که به عمان سفر کرده است، در گفتگو با تلویزیون این کشور، آخرین مواضع و دیدگاههای خود را در خصوص تحولات منطقه و مذاکرات با آمریکا بیان کرد.
لاریجانی خاطرنشان کرد مذاکرات فقط بر موضوع هستهای متمرکز است و در سایر موضوعات، مذاکرهای انجام نشده است.
وی ادامه داد در گذشته مسیر مذاکرات پیش میرفت، اما این آمریکا بود که روند گفتوگوها را تغییر داد، ایران بارها اعلام کرده اگر مذاکرات واقعبینانه باشد، نگاهش منفی نیست و آمادگی گفتوگو دارد، طرف آمریکایی نیز به این جمعبندی رسیده که گفتوگوها باید صرفاً حول مسئله هستهای باشد.
متن کامل گفتگو بدین شرح است:
مجری: نقش عمان را در فراهمکردن فضای مناسب برای گفتوگو میان طرفهای ایرانی و آمریکایی چگونه ارزیابی میکنید؟
علی لاریجانی: من نقش سلطنت عمان را نقشی بسیار مثبت میدانم. آنها بهخوبی از مسائل و منافع منطقه آگاه هستند و شناخت دقیقی از شرایط و حساسیتهای منطقه دارند. همچنین از مذاکرات گذشته نیز اطلاع کامل داشتهاند. برخی کشورها منافع منطقه را بهدرستی تشخیص نمیدهند و به همین دلیل ذهنیت روشنی در این زمینه ندارند، اما در سلطنت عمان، این نگاه بهخوبی وجود دارد. به نظر من کاری که عمان انجام میدهد، نقشی سازنده و بسیار مثبت است.
مجری: مذاکرات ایران و آمریکا که در مسقط برگزار میشود، در این مرحله با توجه بینالمللی گستردهای روبرو شده است. چه چیزی این دور از مذاکرات را با دورههای پیشین متفاوت میکند؟
لاریجانی: در گذشته، مسیر مذاکرات تا مرحلهای پیش میرفت، اما این ایالات متحده آمریکا بود که مسیر گفتوگوها را تغییر داد. ما بارها گفتهایم که اگر مذاکرات واقعبینانه باشد، آمادگی داریم وارد آن شویم. در جلسه نخست نیز به این موضوع اشاره کردیم و وزیر امور خارجه ما هم اعلام کرد که نگاه ما منفی نیست، بلکه نگاه مثبتی است. دیگر مسئولان ما نیز همین موضع را اعلام کردهاند.
در این چارچوب، تمرکز گفتوگوها بر موضوع هستهای است و طرف آمریکایی هم به این نتیجه رسیده که مذاکرات باید حول مسئله هستهای باشد. در سایر موضوعات، مذاکرهای نداشتیم. بنابراین چارچوب گفتوگوها، مشخصاً بر موضوع هستهای متمرکز است.
مجری: آیا این مذاکرات نشاندهنده تغییری واقعی در شیوه مدیریت اختلافات میان تهران و واشنگتن است یا صرفاً در چارچوب مدیریت بحران قرار میگیرد؟
لاریجانی: نباید خیلی انتظارات را بالا برد. از سوی طرف آمریکایی هم دعوتهای متعددی مطرح شده است. اگر این مذاکرات موفق باشد، میتوان آن را گسترش داد و به حوزههای دیگر نیز تسری داد. اما در حال حاضر نمیتوانم بهطور قطعی بگویم که این مسیر به گفتوگو درباره سایر اختلافات با ایالات متحده منجر خواهد شد یا نه.
مجری: آیا شما به این جمعبندی رسیدهاید که آمریکا به سمت مدیریت اختلاف بهجای رویارویی حرکت کرده است؟
لاریجانی: ما از ابتدا معتقد بودهایم که جنگ راهحل اختلاف میان دو کشور نیست. اختلافات منطقهای میان ایران و غرب باید از طریق گفتوگو حلوفصل شود. اشتباه طرفهای مقابل این بود که تصور میکردند با زبان زور میتوان مسائل را حل کرد، که این نگاه منفی بود و مشکلات زیادی در روند گفتوگوها ایجاد کرد. ما باور داریم که بسیاری از مشکلات منطقه فقط از طریق گفتوگو میان طرفها قابل حل است.
مجری: آیا مذاکرات جاری میتواند به تعریف تازهای از روابط تهران و واشنگتن منجر شود؟
لاریجانی: صحبت درباره این موضوع هنوز بسیار زود است. تنها یک مرحله از مذاکرات انجام شده و باید دید در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد.
مجری: اراده سیاسی دو طرف برای رسیدن به تفاهمی پایدار را تا چه حد جدی میدانید؟
لاریجانی: اگر مذاکرات در چارچوبی معقول پیش برود، به نظر من موفق خواهد بود. اما اگر خواستههای دیگری مطرح شود که به شکست مذاکرات بینجامد ــ مانند برخی اظهارات آقای ترامپ مبنی بر اینکه ایران نباید به سمت سلاح برود ــ آنوقت مسیر دشوار خواهد شد.
مجری: سقف واقعبینانهای که این مذاکرات میتواند به آن برسد، چیست؟
لاریجانی: به نظر من، مسئله قابل حل است. اگر نگرانی آمریکاییها این باشد که ایران به سمت سلاح هستهای نرود، این موضوع قابل حل است. اما اگر مسائل دیگری غیر از این وارد مذاکرات شود، ممکن است روند گفتوگوها با مشکل مواجه شود.
مجری: آیا میتوان درباره یک چارچوب زمانی تقریبی برای دستیابی به نتایج روشن صحبت کرد؟
لاریجانی: خیر، چارچوب زمانی مشخصی وجود ندارد. ما میخواهیم مسائل بهسرعت حل شود و دنبال وقتکشی نیستیم. به نظر من، این مسئله چندان پیچیده نیست و نیاز به یک بازه زمانی طولانی ندارد.
مجری: از نظر شما، عوامل اصلی تقویتکننده شانس موفقیت مذاکرات چیست؟
لاریجانی: اگر هر دو طرف بر آنچه میگویند صادق باشند و بر همان مواضع تمرکز کنند، حل موضوع امکانپذیر است. در این میان، نقش سلطنت عمان نیز نقشی اساسی و محوری در پیشبرد این مذاکرات دارد.
مجری: آیا بحران بیاعتمادی بزرگترین مانع است یا با پیچیدگیهای جدیدی روبرو هستیم؟
لاریجانی: نمیتوان مسئله بیاعتمادی را نادیده گرفت. باید راهکارهای مشخصی برای کاهش این بیاعتمادی پیدا کرد. در طول تاریخ، بهویژه در صد سال گذشته، میان ایران و آمریکا بیاعتمادی وجود داشته است. نمیتوان برای این مسئله یک نسخه کوتاهمدت نوشت، چون ریشهدار است، اما باید روی چارچوبهایی کار کرد که مسائل اساسی دو کشور را مشخص کند.
مجری: تا چه حد میتوان مسیر مذاکرات را از تحولات میدانی و سیاسی منطقه جدا کرد؟
لاریجانی: اختلافات موجود در منطقه از عوامل تنشزا هستند. اگر این اختلافات حل شود، امکان بازگشت آرامش به منطقه وجود دارد. همانطور که میدانید، زمانی که آمریکا به ایران حمله کرد، تنشهای منطقهای افزایش یافت. حل این مسائل میتواند به ثبات منطقه و توسعه کشورهای آن کمک کند.
مجری: آیا تأثیر تحولات منطقهای و بینالمللی را در رویکرد واشنگتن نسبت به ایران احساس کردهاید؟
لاریجانی: بله، نشانههای مثبتی دیده میشود. برخی مسائل که پیشتر با این شدت مطرح نبود، اکنون از طریق گفتوگو دنبال میشود. امروز برخی کشورها در منطقه به این نتیجه رسیدهاند که مسئله ایران باید از راه مذاکره حل شود.
مجری: آیا سیاست فعلی آمریکا نسبت به ایران را نشانه یک بازنگری واقعی میدانید یا همچنان در چارچوب سنتی قرار دارد؟
لاریجانی: به نظر من، آنها اکنون واقعبینانهتر فکر میکنند. در گذشته، مسائل نظامی و موشکی را به موضوع هستهای گره میزدند، اما اکنون فقط درباره موضوع هستهای صحبت میکنند که رویکردی عقلانی است. مسائل نظامی ارتباطی با موضوع هستهای ندارد و حل این مسئله بسیار مهم است.
من معتقدم نقش رژیم صهیونیستی در ایجاد تنشها و حوادث منطقهای بسیار پررنگ است. سفر سریع نتانیاهو به آمریکا و صحبتهایش درباره تعیین ضربالاجل برای ایران، میتواند مشکلات جدیدی ایجاد کند. آمریکاییها باید توجه داشته باشند که دیدگاههای رژیم صهیونیستی به ضرر منافع خود آمریکا تمام میشود و اگر عقلانی فکر میکنند، نباید اجازه دهند صهیونیستها مسیر مذاکرات را دیکته کنند.
مجری: مهمترین موانع باقیمانده در مسیر ایجاد اعتماد پایدار میان ایران و آمریکا چیست؟
لاریجانی: مسئله اصلی این است که آمریکاییها مدعی هستند ایران به دنبال سلاح هستهای است. ما میتوانیم به آنها بگوییم که چنین قصدی نداریم و آنها هم میتوانند در مقابل، برخی مسائل را حل کنند. ما به دنبال سلاح هستهای نیستیم.
مجری: محاسبات سیاسی داخلی آمریکا تا چه حد بر این روند تأثیرگذار است؟
لاریجانی: در واقع، مسئولان آمریکایی میدانند که مسیر مذاکرات برای آنها نیز مثبت است و میتواند منافع دو طرف را تأمین کند.
مجری: آیا مرحله پیشرو فرصت یک تفاهم استراتژیک است یا صرفاً بازآرایی سیاسی؟
لاریجانی: حل این مسائل تأثیر مستقیمی بر صلح منطقه خواهد داشت و میتواند امنیت را تقویت کند.
مجری: آیا منطقه به سمت آرامش میرود یا عوامل تشدید تنش همچنان پابرجاست؟
لاریجانی: تا زمانی که رژیم صهیونیستی دست به اقدامات تحریکآمیز میزند، نمیتوان گفت منطقه به سمت آرامش میرود. آمریکا باید درک کند که منطقه دارای کشورهای مهم با ریشههای تاریخی عمیق و ملتهای بزرگ است و نمیتوان یک رژیم کوچک را بر دیگران تحمیل کرد. اگر این درک شکل بگیرد، منطقه میتواند به سمت آشتی و آرامش حرکت کند.
مجری: چشمانداز تحولات منطقه در مرحله آینده را چگونه میبینید؟
لاریجانی: تحولات منطقه فقط به مذاکرات ما محدود نمیشود. عوامل متعددی وجود دارد، از جمله اقدامات مخرب برخی دولتها. رژیم اسرائیل سابقه طولانی در ایجاد بیثباتی دارد. با این حال، امروز نوعی بلوغ عقلانی در میان کشورهای منطقه شکل گرفته تا مسائل خود را از طریق گفتوگو حل کنند و اجازه ندهند منطقه وارد درگیریهای جدید شود.
مجری: کشورهای منطقه و جهان چه نقشی میتوانند در کاهش تنشها ایفا کنند؟
لاریجانی:کشورهای منطقه خواهان آرامش هستند، اما باید بدانند که برخی کشورهای غربی تمایلی به پایان تنشها ندارند. اگر کشورهای منطقه این واقعیت را درک کنند، مسیر صلح و ثبات هموارتر خواهد شد.
مجری: در صورت گشایش سیاسی، آیا شاهد بازتعریف اولویتها خواهیم بود؟
لاریجانی: به نظر من، بسیاری از کشورها به درک بهتری رسیدهاند. عامل اصلی تنش در منطقه رژیم صهیونیستی است و مسئولان منطقه نیز میدانند که اسرائیل امروز عامل اصلی بیثباتی است.
مجری: در پایان، با توجه به مسیر مذاکرات و رابطه با آمریکا، چه ویژگیهایی آینده منطقه را شکل خواهد داد؟
لاریجانی: منطقه ما ظرفیتهای بسیار بزرگی دارد؛ منابع غنی، جمعیتهای بزرگ و کشورهایی که مکمل یکدیگرند. عمان ظرفیتهای خاص خود را دارد و سایر کشورها نیز همینطور. اگر همکاری منطقهای بهدرستی شکل بگیرد، میتوانیم شاهد توسعهای بزرگ و پایدار در منطقه باشیم.