نور نیوز-گروه سیاسی: دریابان علی شمخانی مشاور رهبر معظم انقلاب و نماینده رهبری در شورای دفاع در گفتگو با شبکه تلویزیونی المیادین گفت؛ آمادگی در مفهوم نظامی به معنای پذیرش جنگ، نه سوقدادن کشور به سمت جنگ است.
شمخانی با اشاره به مواضع رهبر انقلاب اسلامی تصریح کرد: مقام رهبری بر این حقیقت تأکید کردهاند که آمریکا در پی بلعیدن ایران است، اما این امر با وجود جمهوری اسلامی امکانپذیر نیست. وی در عین حال افزود: آنان هرگز در دستیابی به این هدف موفق نخواهند شد.
در ابتدای مصاحبه شمخانی در پاسخ به بن جدو که پرسید، آیا لباس نظامی شما پیامی سیاسی دارد، تاکید کرد که «پیام عملی دارد. ما آماده ایم» و افزود: ما در واقع در شرایط جنگ زندگی میکنیم، و سایه جنگ را احساس میکنیم. بنابراین، ما برای هر شرایطی که ممکن است پیش بیاید آمادهایم. این آمادگی، از نظر نظامی، به معنای پذیرش جنگ است، نه تهدید یا تلاش برای جنگ. اما ما با شرایط ناعادلانه، جنگ ناعادلانه و تهدیدهای ناعادلانهای که دشمنان ما بر ما تحمیل کردهاند، روبرو هستیم و آنها با تمام توان خود برای این جنگ آماده میشوند.
غسان بن جدو مدیر المیادین از شمخانی درباره علت اصلی جنگ علیه ایران پرسید و او توضیح داد که رهبر انقلاب اشاره کردند که هدف دشمنان، بلعیدن ایران است و اکنون مردم و جمهوری اسلامی مانع تحقق این هدف هستند.
شمخانی درباره اینکه آیا جنگ حتمی است گفت، ما به عنوان نیروهای نظامی باید جنگ را اجتنابناپذیر بدانیم، اما واقعیتهای سیاسی این است که هنوز زمان وجود دارد و باید از این فرصتها به شیوهای درست استفاده شود. مشکلات پیچیدهای وجود دارد که باید حل شوند. یکی از جنبههای مسیر درست، دیپلماسی و گفتگو است. اگر این مسیر در کنار آمادگی برای جنگ تقویت و تحکیم شود می توان شرایط را به گونه ای دیگر رقم زد.
وی گفت؛ آنها پیشنهادهایی برای ما ارسال کردهاند. اگر این پیشنهادها عاری از تهدید، شامل شرایط منطقی و بدون تکبر باشد، امیدی به جلوگیری از فاجعه و حادثهای ناموجه وجود دارد. اینها مراحل اولیه موضوع هستند و من معتقدم که امکان دستیابی به این هدف و جلوگیری از جنگ وجود دارد.
شمخانی درباره امکان مذاکره با آمریکا و غرب گفت، جمهوری اسلامی ایران همواره بارها آمادگی خود را برای مذاکره عملی با ایالات متحده آمریکا، تأیید و نشان داده است. اروپا عملاً ثابت کرده است که نمیتواند کاری انجام دهد. پس از خروج ترامپ از توافق هستهای در سال ۲۰۱۸، اروپا قادر به انجام هیچ اقدامی نبود. همچنین در مذاکرات قبل از جنگ ژوئن گذشته، اروپا ثابت کرد که قادر به انجام هیچ کاری نیست. ترامپ حتی به آنها اجازه دخالت در این امور را نداد. بنابراین، مسئله فقط با ایالات متحده آمریکا و فقط در مورد موضوع هستهای است. در مورد موضوع هستهای، امکان دستیابی به توافق وجود دارد.
در واقع، امکان گفتگو و مذاکره وجود دارد، به شرطی که از فضا و لفاظیهای تهدید و ابزارها و مقدمات تهدید فاصله بگیریم و منصفانه پای میز مذاکره بنشینیم و مذاکرات دوجانبه را بر اساس رسیدن به درک مشترک و دور شدن از شرایط و خواستههای غیرمنطقی و غیرمعقول آغاز کنیم. در آن صورت دستیابی به توافق امکانپذیر است
مدیر المیادین پرسید: در مذاکرات هستهای، ایران چه چیز بیشتری میتواند ارائه دهد - من در مورد امتیازات صحبت نمیکنم، بلکه در مورد مواضع انعطافپذیری صحبت میکنم - تا ایالات متحده را متقاعد کند که توافق امکانپذیر است؟ به عنوان مثال، ما شنیدهایم که ایران ممکن است موافقت کند که ذخایر هستهای غنیشده خود را از ایران، شاید به روسیه، خارج کند. اولاً، آیا این دقیق است؟ و ثانیاً، آیا این یک گام انعطافپذیر برای متقاعد کردن طرف آمریکایی است که ایران واقعاً در ادعای خود مبنی بر اینکه نمیخواهد سلاح هستهای داشته باشد، جدی و صادق است؟ شمخانی پاسخ داد: در مورد سلاح اتمی، غرب ممکن است نفهمد، یا شاید نمیخواهد بفهمد، وقتی میگوییم تولید و نگهداری سلاح حرام است یعنی ساخت سلاح هسته ای هیچ وقت انجام نمیشود. تولید، نگهداری و استفاده از سلاحهای هستهای، وقتی از منظر یک مرجع دینی، یعنی رهبر انقلاب حرام شرعی اعلام شده و وقتی ایشان موضوع را در یک حکم دینی اعلام می کنند یعنی در این مورد هیچ تردیدی وجود ندارد، که این سلاح در حوزه عملی جمهوری اسلامی ایران نیست.
در دور پنجم مذاکرات قبلی، سه «نَـه» از سوی جمهوری اسلامی ایران بیان شد: ما به دنبال سلاح هستهای نیستیم، سلاح هستهای تولید نخواهیم کرد و هرگز سلاح هستهای ذخیره نخواهیم کرد.
شمخانی افزود، پس شما [ی غرب] باید مابه ازای آن را پرداخت کنید. بهای آن بسیار واضح، رفع تهدیدات،لغو تحریم ها و به رسمیت شناختن حقوق هسته ای ایران. وقتی به نگهداری سلاحهای هستهای یا نگهداری مواد هستهای غنیشده تا شصت درصد اشاره میکنید، ما آن را برای اهداف نظامی تولید نکردیم. ما هرگز هیچ قصدی در این زمینه نداشتیم. میدانید که موضوع ذخیره اورانیوم غنیشده تا شصت درصد، سه سال و بیشتر است که ادامه دارد و آنها علیه ما اقدام کردند و قطعنامههای بینالمللی علیه ما صادر کردند تا مکانیسم ماشه را علیه ما فعال کنند. ثانیاً، آنها تحریمها علیه ما را تقویت و تشدید کردند و این باعث تشدید اقدامات منفی و آمادگی برای مقابله ما با تحریم شد. این معادله هنوز پابرجاست. هر کاری که جمهوری اسلامی در این زمینه هستهای انجام میدهد باید با جهتگیری آنها هماهنگ باشد. این یک تحلیل اشتباه است، اما اشکالی ندارد. ما برای آن ما به ازا میخواهیم و این امکانپذیر است. بن جدو در ادامه سوالش را تکرار کرد و گفت، بنابراین این تقریباً تأییدی از جانب شماست، زیرا شما در وهله اول بمب هستهای را ممنوع کردهاید، و این اورانیوم غنیشده تا ۶۰٪ میتواند خارج از ایران باشد؟ و شمخانی تاکید کرد: نه، خارج از ایران خیر. اما شما به خوبی میدانید که ما در این زمینه تخصص داریم. برنامه جمهوری اسلامی ایران صلحآمیز است و اینها قابلیتهای داخلی هستند. غنیسازی شصت درصد را میتوان کاهش داد و به ۲۰ درصد رقیق کرد. اگر آنها نگران هستند، میتوانیم سطح غنیسازی را به ۲۰ درصد کاهش دهیم، اما آنها باید مابه ازای آن را بپردازند.
شمخانی افزود: هیچ دلیلی برای انتقال مواد غنی شده به خارج از ایران وجود ندارد و نگرانیهای آنها قابل رفع است. این در واقع کیک زردی است که به 60 درصد افزایش یافته؛ احتمال بازگشت به 20 درصد وجود دارد. بنابراین، نیازی به این همه دردسر و این مراحل پیچیده برای انتقال این مواد خطرناک به خارج نیست. مدیر المیادین پرسید، اما میتوان راهحلی پیدا کرد. مثلاً هواپیماهای روسی میتواند بیاید و اورانیوم را منتقل کرده و در آنجا انبار کنند؟ شمخانی گفت: ما اصلا در این صدد نیستیم که این ایده را پیگیری کنیم.
شمخانی در پاسخ به سوالی دیگر درباره این که آمریکا در حال تهدید است و ایران میگوید هیچ هراسی ندارد، و ایران میگوید میتواند درباره برنامه هسته ای مذاکره کند گفت، «ما همچنین نمیدانیم چه مقدار اورانیوم غنیشده باقی مانده است، زیرا این ذخایر زیر آوار دفن شده است و به دلیل خطر ذاتی، هنوز هیچ اقدامی برای حذف آن انجام ندادهایم. اساساً، ما نمیتوانیم مقدار اورانیوم غنیشده باقیمانده را تعیین کنیم. بنابراین، ما در حال مذاکره با آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستیم تا راهی برای تخمین ایمن و بدون خطر این مقدار پیدا کنیم. با این حال، جمهوری اسلامی ایران این باور اساسی را دارد: اورانیوم غنیشده ۶۰٪ صرفاً برای مقابله با طرحها و توطئههای دشمنان ما علیه جمهوری اسلامی است و ثانیاً، وسیلهای برای آمادهسازی برای مذاکره و گفتگو است. بنابراین، امکان مذاکره در این زمینه وجود دارد. همانطور که در مورد فتوا توضیح دادم، سادهترین و امنترین راه در داخل کشور،انجام اقدامات سریع و بدون خطر تحت نظارت آژانس است.
المیادین از دیدارها و مذاکره در ترکیه و امکان دیدار مستقیم با طرف آمریکایی پرسید و شمخانی ضمن بیان اینکه «بله. مستقیم یا غیرمستقیم» گفت، ما سلسله دیدارها و مذاکراتی داریم و اگر مذاکره با شروطی که گفتم شروع شود، و دو شرط اصلی، یعنی اجتناب از تهدید و اجتناب از خواستههای غیرمنطقی، طبیعتا امکانش هست.المیادین پرسید، مستقیم یا غیر مستقیم و شمخانی گفت، در مذاکرات غیرمستقیم خواهیم دید که فضا چگونه است و اینکه آیا فضای تفاهم وجود دارد یا خیر. اگر این فضا شکل گرفت بسرعت، وضعیت از غیرمستقیم میتواند به مذاکره مستقیم تغییر کند. بن جدو پرسید: پس مذاکرات غیرمستقیم است. اگر نتیجه مطلوب حاصل شود، مستقیماً به سراغ مذاکرات مستقیم خواهید رفت. امیدوارم مذاکرات مستقیم به نتایج عملی و توافق جدی منجر شود.
این توافق، میتواند مسائل غیر هستهای را پوشش دهد؟ و شمخانی پاسخ داد، مطلقاً نه، فقط مسئله هستهای. و غسان بن جدو دوباره گفت: آقای خامنهای دیروز حرف بسیار مهمی زدند...و شمخانی گفت: یکی از شرایط مذاکرات این است که فقط به مسئله هستهای محدود شود. آنها حتی این را علناً اعلام کردند؛ گفتند موضوع اصلی مورد بحث، مسئله هستهای است.
مدیر المیادین درباره موضع اخیر رهبر انقلاب پرسید و گفت، آقای خامنهای گفتند که اگر این جنگ رخ دهد، منطقهای خواهد شد. شما به عنوان یک نظامی، یک دریاسالار و همچنین به عنوان یک استراتژیست سیاسی و مشاور سیاسی آقای خامنهای جنگ منطقهای از نظر شکل و محتوا به چه معناست؟ آیا گسترش مییابد و کل منطقه را در بر میگیرد؟ آیا به معنای هدف قرار گرفتن همه مناطق است؟ آیا به معنای درگیر شدن متحدان است؟
شمخانی پاسخ داد: دو نکته اساسی در این درگیری میبینید، همانطور که توصیف شد، میخواهم بر این دو نکته تأکید کنم: وضعیت فعلی - گسترش و توسعه جنگ از یک درگیری و نزاع محدود به یک جنگ تمام عیار که منطقه جغرافیایی وسیعی را در بر میگیرد، بزرگتر از جمهوری اسلامی ایران - به دلیل دو عامل اصلی است. عامل اول، استقرار نظامی دشمن است. اگر به استقرار و موقعیتیابی گسترده دشمن در منطقه نگاه کنید، اگر آن را روی نقشه نظامی بررسی کنید، خواهید دید که این استقرار و موقعیتیابی شامل دورترین نقطه در منطقه اطراف جمهوری اسلامی ایران است که از آن تهدیدها علیه ما صورت میگیرد. اما اگر بخواهیم بازدارندگی و واکنش خود را به خاک خودمان محدود کنیم، این از نظر نظامی غیرممکن است. این نکته اول است. ثانیاً، ما در جنگ ژوئن تجربه کردیم که خویشتنداری و مقاومت صرف به نفع ما نیست. این موضوع با سه مسئله اساسی ثابت شده است. اینها همان چیزی است که در نهایت باعث شکست آنها و جلوگیری از دستیابی آنها به تمام اهدافشان خواهد شد.
مدیر المیادین، غسان بن جدو در بخشی دیگر پرسید: تقریباً همه کشورهای خلیج فارس و عربی مخالفت یا عدم تمایل خود را برای وقوع جنگ در منطقه اعلام میکنند. شاید لزوماً نه به نفع ایران، بلکه به نفع منطقه. اما فرض کنید جنگی رخ دهد و پایگاههای نظامی در منطقه وجود داشته باشد. شما چه خواهید کرد؟ بله، شما تا حدودی به من پاسخ دادید، اما آیا به طور واضح به تمام پایگاههای آمریکایی در منطقه حمله خواهید کرد؟ نه تنها در خلیج فارس، بلکه حتی در شمال ایران، مثلاً در آذربایجان.
شمخانی پاسخ داد: بله، بسیاری از کشورها بیانیههایی صادر کردند و ابتدا تمام تلاش خود را برای جلوگیری از تهدید از داخل خاک خود انجام دادند و اعلام کردند که اجازه نخواهیم داد از خاک ما برای حمله به جمهوری اسلامی استفاده شود. البته در جنگ ژوئن سال گذشته، ما این موضوع را دیدیم و اطلاعات و دادههای دقیقی داریم که از برخی از مناطقی که شما به آنها اشاره کردید، عملاً تهدیداتی علیه ما صورت گرفته است. بنابراین، صبر و خویشتنداری ما تکرار نخواهد شد و ما به برخی در منطقه اطلاع دادیم که خویشتنداری نخواهیم کرد و میخواهیم به طور مستند به دیگران نیز اطلاع دهیم. بنابراین، به همین دلیل، تمایل کشورهای منطقه برای جلوگیری از جنگ چیزی است که ما آن را تلاشهای صادقانه میدانیم و همه ما باید در جلوگیری از این حادثه و فاجعه در منطقه مشارکت کنیم تا آمریکا این جنگ را آغاز نکند، غسان بن جدو: جناب دریاسالار، همه همیشه درباره اسرائیل صحبت میکنند، چه در مورد نقش آن در این جنگ و چه در مورد خطری که ممکن است با آن مواجه شود. با این حال، اظهارات چند روز پیش شما مبنی بر اینکه اگر به ما حمله شود، مستقیماً به اسرائیل حمله خواهیم کرد، واقعاً رسانهها، سیاستمداران و پرسنل نظامی را به هیجان آورده است و آنها واقعاً آن را جدی گرفتهاند. بنابراین، جناب عالی، اگر ایران مورد حمله آمریکا قرار گیرد، آیا علیه اسرائیل تلافی خواهد کرد؟شمخانی گفت: ما جدایی اهداف و فلسفهها را در نظر نمیگیریم. دلیلی برای جدایی وجود ندارد. اسرائیل و آمریکا دو موجودیت متفاوت نیستند؛ آنها یکی هستند.