نورنیوز- گروه اجتماعی: دکتر محمد هاشمی همزمان با هفته پیشگیری از سرطان با تاکید بر لزوم تبیین مستمر واقعیتهای حوزه تامین دارو، وضعیت دسترسی، چالشها و برنامههای پیشرو، در پاسخ به سوالی درباره وضعیت دسترسی به داروهای شیمیدرمانی، ایمونوتراپی و داروهای نوین سرطان، گفت: در حال حاضر بخش قابل توجهی از داروهای شیمیدرمانی کلاسیک در کشور تولید داخل است و از نظر تأمین، در اغلب اقلام به ثبات نسبی رسیدهایم.
او افزود: در حوزه داروهای هدفمند و ایمونوتراپی نیز طی سالهای اخیر با انتقال فناوری و سرمایهگذاری شرکتهای دانشبنیان، تولید داخل برخی مولکولهای پرمصرف آغاز شده و سهم بازار آنها رو به افزایش است. با این حال در مورد برخی داروهای نوین، بهویژه محصولات بیولوژیک پیشرفته و داروهای جدیدی که بهتازگی وارد گایدلاینهای جهانی شدهاند، همچنان وابستگی به واردات وجود دارد و تأمین آنها متأثر از شرایط ارزی و محدودیتهای بینالمللی است.
بدهیهای انباشته، گره ارزی و چالش انتقال پول
هاشمی درباره محدودیتهای موجود در تهیه داروهای درمان سرطان نیز به ایسنا گفت: مهمترین چالش، موضوع تامین ارز و انتقال آن است. سازمان غذا و دارو بارها اعلام کرده که نظرات کارشناسی خود را برای تامین بهموقع ارز دارو ارائه داده، اما بخشی از ارز تخصیصیافته در شبکه بانکی یا در شرکتهای واسط باقی مانده و به دلیل محدودیتهای انتقال پول، پرداخت به ذینفع خارجی با تاخیر انجام شده است.
ارزهای بلاتکلیف و فشار بر زنجیره تامین
او افزود: مبالغ قابل تاملی از چندین ماه گذشته تاکنون در یکی از مبادی تأمین ارز بلاتکلیف مانده که این موضوع مستقیما بر واردات دارو و برخی اقلام سلامت محور، اثر گذاشته است. در کنار تحریمها، بدهیهای انباشته به شرکتهای تولیدکننده و واردکننده نیز موجب کاهش نقدینگی و فشار مضاعف بر زنجیره تامین شده است.
۳ راهبرد مهم برای مهار کمبود و گرانی
سخنگوی سازمان غذا و دارو همچنین در پاسخ به سوال ایسنا درباره برنامه این سازمان برای کاهش کمبود و مدیریت افزایش قیمت داروهای سرطان، گفت: در این زمینه راهبرد سازمان چندوجهی است؛ نخست، پیگیری مستمر تامین ارز از بانک مرکزی و تسهیل فرآیندهای انتقال. راهبرد دوم نیز حمایت هدفمند از تولید داخل، بهویژه در حوزه داروهای بیولوژیک و هدفمند سرطان است. راهبرد سوم نیز اصلاح منطقی قیمتها متناسب با هزینههای تولید در شرایط تورمی است، بهگونهای که کیفیت و استمرار تولید آسیب نبیند.
افزایش قیمتِ اجتنابناپذیر؛ بیمهها وارد شوند
او افزود: در عین حال تاکید ما بر این است که افزایش قیمت نباید به افزایش پرداخت از جیب بیماران منجر شود. این موضوع مستلزم ایفای کامل تعهدات سازمان برنامه و بودجه و تقویت پوشش بیمهای داروهای پرهزینه سرطان است. تداوم ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی به معنای ثبات قیمت نیست و با انتقال برخی اقلام به تالارهای قیمتی بالاتر، افزایش قیمت اجتنابناپذیر خواهد بود؛ بنابراین پوشش بیمهای مؤثر، شرط اصلی حمایت از بیماران است.
تولید داخلی ۷۰ درصد داروهای شیمیدرمانی
هاشمی درباره سهم تولید داخل و واردات داروهای درمان سرطان نیز به ایسنا توضیح داد: در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد از اقلام دارویی حوزه شیمیدرمانی از نظر تعداد قلم در داخل کشور تولید میشود. در حوزه داروهای هدفمند و بیولوژیک، سهم تولید داخل رو به افزایش است اما از نظر ارزش ریالی، همچنان بخش قابل توجهی مربوط به داروهای وارداتی و نوآورانه است که قیمت بالاتری دارند. سیاست سازمان، افزایش سهم تولید داخل با حفظ استانداردهای بینالمللی و نظارت سختگیرانه کیفی است.
داروهای تکنسخهای زیر سایه محدودیتهای ارزی و مالی
سخنگوی سازمان غذا و دارو همچنین درباره روند تامین داروهای تکنسخهای به ایسنا گفت: داروهای تکنسخهای که اغلب برای بیماران خاص و برخی مبتلایان به سرطان تجویز میشود، از مسیر کمیتههای تخصصی و با ثبت در سامانههای نظارتی تأمین میشود. تلاش شده فرآیند بررسی و صدور مجوز تسریع شود، اما این داروها نیز بهشدت تحت تاثیر محدودیتهای ارزی و نقلوانتقال مالی قرار دارند. اولویت سازمان، تامین سریع این اقلام برای بیماران فاقد جایگزین درمانی است.
ضرورت تجویز مبتنی بر فهرست رسمی دارویی
او همچنین در توصیه به پزشکان درباره تجویز دارو در شرایط محدودیت منابع، افزود: تاکید سازمان بر تجویز مبتنی بر فهرست رسمی دارویی کشور و راهنماهای بالینی است. انتخاب دارو باید بر اساس شواهد علمی، اثربخشی و دسترسی واقعی صورت گیرد تا از سرگردانی بیماران در بازار و ایجاد تقاضای القایی جلوگیری شود.
اعتماد به داروی ایرانی؛ شرط پایداری بازار
هاشمی در عین حال گفت: اعتماد به داروهای تولید داخل که از مسیرهای نظارتی سختگیرانه عبور کردهاند، نقش مهمی در پایداری بازار دارد. تبیین مستمر کیفیت و استانداردهای داروهای ایرانی توسط انجمنهای علمی و پزشکان میتواند به تقویت این اعتماد کمک کند.
رهگیری داروهای گرانقیمت با «تیتک»
سخنگوی سازمان غذا و دارو همچنین در پاسخ به سوال ایسنا درباره راهکار جلوگیری از خروج داروهای گرانقیمت از چرخه رسمی گفت: در مورد داروهای گرانقیمت سرطان، سامانههای رهگیری و رصد مانند تیتک فعال است و توزیع این اقلام بهصورت سهمیهبندی و مبتنی بر نسخه ثبتشده انجام میشود. سازمان معتقد است بخش مهمی از این انحرافات ناشی از تفاوت قیمت رسمی و بازار غیررسمی است. هرچه نظام تامین، قیمتگذاری منطقی و پوشش بیمهای منسجمتر باشد، انگیزه خروج دارو از شبکه رسمی کاهش مییابد.
مدیریت بحران دارو مستلزم همکاری فرابخشی
او گفت: در مجموع، مدیریت کمبودهای داروهای سرطان نیازمند همکاری فرابخشی است. وزارت اقتصاد، بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و سایر دستگاههای مرتبط باید در کنار نظام سلامت قرار گیرند. سازمان غذا و دارو وظیفه رگولاتوری، نظارت کیفی و سیاستگذاری را بر عهده دارد، اما حل ریشهای چالشها بدون تامین پایدار ارز و نقدینگی ممکن نخواهد بود.
ایسنا