نورنیوز-گروه بین الملل: انگلیس یکی از پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد از روز یکشنبه اول فوریه ۲۰۲۶ برابر با ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ ریاست دوره ای این شورا را همزمان با افزایش تنش میان تهران - واشنگتن و اروپا، به مدت یک ماه برعهده دارد.
پس از انگلیس از اول مارس ۲۰۲۶ (۱۰ اسفند ماه ۱۴۰۴)، ایالات متحده آمریکا ریاست دوره ای شورای امنیت را به مدت یک ماه برعهده خواهد داشت.
شورای امنیت سازمان ملل متحد دارای ۱۵ عضو، پنج عضو دائم و ۱۰ عضو غیردائم است که ریاست آن دوره ای و طول مدت آن، یک ماه است و رئیس هیات نمایندگی هر کشور به عنوان رئیس شورای امنیت سازمان ملل شناخته میشود.
ریاست دورهای شورای امنیت، هرچند بهصورت ماهانه میان اعضا جابهجا میشود، اما در عمل تاثیری بر موازنه واقعی قدرت در این نهاد ندارد.
همزمانی واگذاری ریاست به انگلیس و سپس ایالات متحده، بیش از آنکه نشانه تغییری در عملکرد شورا باشد، یادآور نقش محوری همان بازیگرانی است که طی سالهای اخیر با استفاده مکرر از حق وتو و رویکردهای گزینشی، به شکلگیری بنبستهای مزمن در شورای امنیت دامن زدهاند.
واقعیت آن است که بحرانهای حلنشدهای چون غزه، اوکراین، سودان و دیگر مناقشات فعال، نه حاصل نبود سازوکار حقوقی، بلکه نتیجه اراده سیاسی اعضای دائم، بهویژه قدرتهای غربی است که شورا را به ابزاری برای مدیریت منافع خود بدل کردهاند.
«آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل متحد که آخرین سال دبیرکلی اوست، بارها اعلام کرده که اصلاح ساختار شورای امنیت از جمله افزایش اعضای آن برای حفظ نظم و امنیت جهانی، امری ضروری است که تاکنون به تعویق افتاده است.
وی معتقد است: گسترش عضویت تنها مساله ای مربوط به عدالت نیست؛ بلکه به نتایج نیز مربوط است. این اقدام میتواند بنبستها را بشکند و در جهان چندقطبیِ رو به رشد، ثبات ایجاد کند.
به گفته دبیرکل سازمان ملل متحد «شورای امنیت در اختیار سلطهطلبان و امپراتوریها نیست بلکه مربوط به والدینی است که فرزندان خود را از دست دادهاند؛ پناهجویانی که از خانههایشان رانده شدهاند؛ و سربازانی که اعضای بدن خود را فدا کردهاند. در هر گوشه سالن شورای امنیت، ارواح جانباختگان حضور دارند اما در کنار آنها، مساله دیگر نیز ایستاده که امیدهای افراد زنده است.»
۱۰ عضو غیر دائم شورای امنیت را نیز مجمع عمومی سازمان ملل متحد با توجه به مشارکت اعضای این سازمان در حفظ صلح و امنیت بین الملل و دیگر اهداف سازمان و همچنین بر مبنای توزیع عادلانه جغرافیایی انتخاب می کند.
در واقع، ۱۰ عضو انتخابی شورای امنیت توسط مجمع عمومی برای یک دوره دو ساله که از اول ژانویه آغاز میشود، انتخاب میشوند.
عضوی که خارج میشود بلافاصله قابل تجدید انتخاب نخواهد بود.
هر سال، مجمع عمومی، پنج عضو جدید را انتخاب و جایگزین اعضای قدیمیتری که دوره عضویتشان در ۳۱ دسامبر پایان مییابد، میسازد.