نورنیوز-گروه بین الملل: دیروز گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه چهار شهروند یهودیِ ایرانی در جریان اعتراضها در ایران کشته شدهاند. خیلی زود، تصاویری که قرار بود متعلق به آنها باشد، در شبکههای اجتماعی پخش شد؛ در سراسر جهان، از جمله داخل اسرائیل، این تصاویر را نشان دادند.
و بعد، یک دختر اسرائیلی به نام نویا تزیون جلوی تلویزیون نشسته و میبیند تصویر خودش پخش میشود؛ انگار او یکی از ایرانیهایی است که در اعتراضها کشته شده. خودش را میبیند؛ مثل یک جسد.
سلام، صبحبهخیر نویا.
سلام، حال شما چطور است؟
آن لحظهای که تلویزیون را روشن میکنی و این صحنه را میبینی، یا وقتی ناگهان در شبکههای اجتماعی به چشمت میخورد، چه حسی داشتی؟
من همین حالا که شنیدم شما دارید دربارهاش صحبت میکنید، دوباره قلبم شروع کرد به تند زدن. دیوانهکننده است.
بیایید بخشی از ویدیویی را ببینیم که خودت از آن لحظه و شوکت ضبط کردهای.
خب، واقعاً چه چیزی در سرت گذشت؟ و دوم اینکه کمی درباره حجم تماسها و پیامهایی که گرفتی بگو.
همانطور که در ویدیو میبینید، من انگار میخندم، ولی اصلاً خندهدار نبود.
من واقعاً وحشت کردم. خیلی عجیب بود. لازم نیست توضیح بدهم دیدن تصاویر آدمهایی که میشناسید در تلویزیون چه حسی دارد، و بعد ناگهان خودتان را وسط آنها ببینید. خیلی استرسزا بود.
از خانوادهام و از آدمهای مختلف تماسهای زیادی گرفتم. حتی یکی از بستگانم جرأت نکرد به پدر و مادرم زنگ بزند، چون میترسید و نمیخواست باور کند این خبر واقعی است. در حالی که واقعاً هم واقعی نبود، ولی با این حال… واقعاً عجیب بود.
این اتفاق چطور افتاد؟ چطور به تصویر تو رسیدند؟ آیا اصلاً ارتباطی با کسی در ایران داری؟
همه ما در شبکههای اجتماعی عکس منتشر میکنیم. میلیونها نفر همین کار را میکنند. من کار خاصی نکردهام که بقیه نکنند.
نه، اما مشخصاً این یک عکس است. بگذار واضح بپرسم:
اول، آیا هیچ ارتباطی با کسی، با اعتراضها، یا با خارج از کشور داری؟
دوم، این عکسی است که در اینستاگرام خودت منتشر کرده بودی؟ یک عکس معمولی؟
اول از همه، کاملاً روشن بگویم: هیچ ارتباطی با هیچکس و هیچ چیزی ندارم. اصلاً.
دوم، بله، این عکسی است که خودم در اینستاگرامم منتشر کرده بودم. من مدیر شبکههای اجتماعی هنرمندان هستم و عکاسم. اینستاگرام بخش خیلی بزرگی از کار من است، من همهچیز را مستندسازی میکنم و زیاد عکس میگذارم.
الان مجبور شدم پروفایلم را خصوصی کنم و این مستقیماً به کارم آسیب میزند. آدمهای خیلی معروفتری از من هستند با عکسهای خیلی بیشتر. واقعاً غیرقابلباور است.
برای پایین آوردن این تصاویر کاری کردی؟ به شبکهها یا افراد خاصی مراجعه کردی؟
بله، موضوع خیلی بزرگ شد. من در استوری خودم توضیح دادم و از آنجا ماجرا چرخید، فهمیدند که خبر درست نیست و بالاخره انتشارش را متوقف کردند.
واقعاً برایم مهم است بگویم به هر کسی که با این داستان روبهرو میشود: چه بهعنوان مصرفکننده محتوا و چه بهعنوان روزنامهنگار، باید خیلی دقت کنیم چه محتوایی را میبینیم و میپذیریم. همیشه باید با نگاه انتقادی به آنچه میبینیم نگاه کنیم. این همیشه مهم بوده، اما حالا با شبکههای اجتماعی و هوش مصنوعی، خیلی مهمتر شده است.
نویا، حس میکنی دوباره متولد شدهای؟
نمیدانم اسمش را چه میشود گذاشت، ولی حس خیلی عجیبی است. انگار با من کاری شبیه کاری که راس در «فرندز» کرد انجام دادند.
کدام کار؟
در یکی از قسمتها، راس مرگ خودش را جعل میکند تا ببیند چه کسی به مراسمش میآید.
دقیقاً. برای من واقعاً اتفاق افتاد. حالا میشود دید چه کسی زنگ زد و چه کسی نه.
ما خوشحالیم که زندهای، واقعاً.
من هم همینطور، ممنون.
و مهمتر از همه، پیامی که از این ماجرا بیرون میآید روشن است: در این عصر شبکههای اجتماعی، باید خیلی محتاط بود. بار دیگر میبینیم چقدر فیکنیوز منتشر میشود و چقدر سخت است به اطلاعاتی که از جاهایی مثل ایران میآید اعتماد کرد.