نورنیوز- گروه بین الملل: «سوئلا براورمن» که سالها از چهرههای شاخص جناح راست حزب محافظهکار محسوب میشد، روز دوشنبه در مراسمی حزبی از پیوستن به حزب اصلاح انگلیس خبر داد و گفت: «احساس میکنم به خانه آمدهام». این تحول نه یک تغییر مسیر فردی بلکه بخشی از یک روند دومینویی در اردوگاه راست است که طی روزهای گذشته با پیوستن رابرت جنریک وزیر اسبق مسکن و سپس اندرو ریچارد رزیندل معاون پیشین وزیر امور خارجه کابینه سایه به حزب اصلاح سرعت گرفته و شمار نمایندگان این حزب در مجلس عوام را به هشت نفر رسانده است.
در روایتهایی که از این موج منتشر شده، دو گزاره بیشتر تکرار میشود؛ نخست آنکه حزب محافظهکار پس از شکست ۲۰۲۴ هنوز نتوانسته یک روایت منسجم برای بازگشت ارائه کند و دچار کشمکش درونی بر سر هویت و رهبری است. دوم آنکه حزب «اصلاح انگلیس» میکوشد خود را از «حزب اعتراض» به «حزب قدرت» تبدیل کند و برای این هدف، به سراغ چهرههای خبرساز و شناختهشده رفته است. گزارش مشترک دو اندیشکده «مور این کامن» و «انگلیس در اروپای در حال تغییر» همین تغییر را به زبان داده توضیح میدهد و میگوید پایگاه حزب «اصلاح انگلیس» فقط یک گروه ثابت نیست و از دل نارضایتیهای گستردهتر نسبت به سیاست رسمی تغذیه میکند.
فایننشالتایمز در گزارش امروز خود از پیوستن براورمن نوشت که فاراژ این جابهجایی را بهعنوان پیروزی نمادین معرفی میکند و حتی برای موج بعدی هم ضربالاجل تعیین کرده است. طبق این روایت، رهبر حزب «اصلاح انگلیس» گفته تا انتخابات محلی ۷ مه، آخرین فرصت برای محافظهکارانی است که قصد پیوستن به این حزب را دارند.
از زاویه حزب محافظهکار، ماجرا فقط از دست دادن چند کرسی نیست، بلکه مسئله این است که جابهجاییها عمدتاً از سوی چهرههای جناح راست و امنیتی صورت میگیرد و در نتیجه، به بحث قدیمیِ رقابت برای رهبری راست دوباره جان میدهد. بهویژه پرونده رابرت جنریک که از نامزدهای جدی رهبری محافظهکاران هم بود، نشانهای است از اینکه نزاع صرفاً بر سر چند سیاست مقطعی نیست، بلکه بر سر این است که چه کسی پرچم راست را در انگلیس در دست میگیرد.
اما چرا حزب «اصلاح انگلیس» در جذب نیرو دست بالا پیدا کرده است؟ پاسخ کوتاه، فقط مهاجرت و سیاستهای سختگیرانه مرزی نیست، هرچند همین موضوع در ستونهای اصلی تبلیغات این حزب نقش محوری دارد. آمارها نشان میدهد «اصلاح انگلیس» در میان رأیدهندگان برگزیت و همچنین در میان مشاغل یدی، پایگاه قویتری دارد و در برخی گروهها حتی پیشتاز است. بر اساس همین دادهها، فقط ۳۸ درصد رأیدهندگان حزب حاکم در انتخابات ۲۰۲۴ همچنان پشت همان حزب ایستادهاند و بخشی از بدنه به احزاب دیگر از جمله «اصلاح انگلیس» حرکت کرده است.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که به آن بحران محبوبیت دولت کییر استارمر افزوده شود. موسسه افکارسنجی یوگاو گزارش داده است که ۷۵ درصد مردم انگلیس دیدگاهی منفی نسبت به نخستوزیر دارند و امتیاز خالص محبوبیت او به منفی ۵۷ رسیده که بنا بر همین دادهها، از پایینترین نقاط ثبتشده برای نخستوزیران در نظرسنجیهای یوگاو محسوب میشود. در همان گزارش آمده است که حتی در میان رأیدهندگان حزب حاکم در ۲۰۲۴ نیز نگاه مثبت به استارمر فرسوده شده و میزان قابل توجهی از همان بدنه، او را منفی ارزیابی میکند.
در چنین فضایی، حزب «اصلاح انگلیس» از دو خلأ تغذیه میکند؛ نخست اپوزیسیون سنتیای که هنوز از شکست ۲۰۲۴ بیرون نیامده و با بحران رهبری و جهتگیری دست و پنجه نرم میکند. دوم، دولتی است که وعدههای اصلاحیاش زیر فشار معیشت، مهاجرت، خدمات عمومی و ناامیدی اجتماعی زمینگیر شده است. از این منظر، هواداران «اصلاح انگلیس» معتقدند سیاست انگلیس از کار افتاده و اعتماد به سیاستمداران به پایینترین سطح رسیده است.
با این حال، صعود «اصلاح انگلیس» برای بخشی از جریان اصلی سیاست در انگلیس صرفاً یک جابهجایی حزبی تلقی نمیشود و نگرانیهای جدی هم به همراه دارد. یک محور نگرانی به شبکه ارتباطی و سبک سیاستورزی نایجل فاراژ بازمیگردد، او طی سالهای اخیر کوشیده پیوند خود با جریانهای راست در آمریکا را بهعنوان سرمایه سیاسی برجسته کند و از نزدیکان رئیسجمهوری آمریکا معرفی شود.
محور دیگر، بحث درباره سایه پول و نفوذ بیرونی بر سیاست انگلیس است که پس از گزارشها درباره دیدار فاراژ با ایلان ماسک در اقامتگاه مارالاگو و گمانهزنیها درباره احتمال حمایت مالی از «اصلاح انگلیس» دوباره داغ شد.
هرچند ماسک برخی ارقام مطرحشده را رد کرد، اما طرح این موضوع در رسانهها و محافل سیاسی به یک هشدار تبدیل شد که آیا سیاست داخلی انگلیس میتواند در برابر موج سرمایه و شبکههای اثرگذاری فرامرزی مصون بماند یا نه.
آنچه پیوستن براورمن به حزب «اصلاح انگلیس» را برجستهتر میکند، دیدگاههای دستراستی اوست؛ سیاستمداری که با مواضع سختگیرانه در حوزه مهاجرت و امنیت شناخته میشود و معتقد است باید به دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ بهعنوان فرصتی برای اصلاحات در انگلیس نگاه کرد.
چتمهاوس در تحلیلی پیرامون اوجگیری همزمان جریانهایی مانند «اصلاح انگلیس»، حزب آلترناتیو برای آلمان و اجتماع ملی فرانسه نوشته است این موج بیش از یک نوسان کوتاهمدت است و از خودتخریبی راست سنتی بهعنوان یک عامل ساختاری یاد میکند. در این پیوند، آنچه در لندن رخ میدهد میتواند بخشی از همان قاب بزرگتر اروپایی باشد که در آن، احزاب سنتی زیر فشار چند بحران همزمان، از اقتصاد و مهاجرت تا جنگ و شکافهای اجتماعی، به تدریج زمین از دست میدهند و سیاست به سمت قطبیشدن حرکت میکند.
در حال حاضر، به نظر نمیرسد پیوستن براورمن آخرین حلقه از زنجیره جابهجاییها از حزب محافظهکار به «اصلاح انگلیس» باشد و اگر این مسیر شتاب بگیرد، وزن سیاسی محافظهکاران را هم در مجلس و هم در افکار عمومی فرسودهتر میکند و «اصلاح انگلیس» را بیش از پیش از حاشیه به متن میآورد.
از سوی دیگر، دولت استارمر در وضعیتی قرار گرفته که افت پشتوانه عمومی، هر لغزش اقتصادی یا امنیتی را به فرصت تازهای برای رقبا تبدیل میکند. اگر دولت نتواند نشانههای ملموس بهبود را به افکار عمومی عرضه کند و محافظهکاران نیز از بحران هویت و رهبری عبور نکنند، انتخابات ۲۰۲۹ میتواند صحنه برهم خوردن آرایش سنتی احزاب در انگلیس و بازتعریف قواعد رقابت سیاسی در این کشور باشد.