نورنیوز-گروه بین الملل: در ۲۰ ژانویه، دمشق از برقراری آتشبس جدیدی با نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها خبر داد؛ آن هم پس از آنکه نیروهای دولتی بخشهای وسیعی از خاک این کشور را بازپس گرفتند. به نظر میرسد این توافق زمینه بازگشت کنترل دمشق بر بخش بزرگی از شرق سوریه و ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در ارتش سوریه را فراهم کند.
سایت خبری میدل ایست آی در گزارشی نوشت، هرچند هنوز مشخص نیست این توافق دقیقا چگونه اجرا خواهد شد، اما نشانهای از فروپاشی عملی نیروهای دموکراتیک سوریه و پایان نزدیک به ۱۴ سال خودمختاری کردها در شمالشرق سوریه است. دولت سوریه که اکنون تحت دولت «احمد الجولانی» قرار دارد، بیش از هر زمان دیگری از سال ۲۰۱۲ تاکنون بر قلمرو سوریه مسلط شده است.
این نتیجه در واشنگتن رقم خورد
از زمان تشکیل نیروهای دموکراتیک سوریه با حمایت آمریکا در سال ۲۰۱۵، این نیروها واشنگتن را حامی اصلی خود میدانستند و بهعنوان شریک اصلی کاخ سفید در مبارزه با داعش عمل میکردند. اما آمریکا بیسروصدا موضع خود را تغییر داده است. پس از دیدار الجولانی با «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا در نوامبر، سوریه به ائتلاف تحت رهبری آمریکا علیه داعش پیوست و عملا رابطه واشنگتن با نیروهای دموکراتیک سوریه را بیفایده کرد.
پس از آن تعجبآور نبود که با وخیمتر شدن روابط و اقدام دمشق علیه مواضع نیروهای دموکراتیک سوریه، واشنگتن ظاهرا چراغ سبز نشان دهد.
عقبنشینی واشنگتن
در ۲۰ ژانویه، «تام باراک» سفیر ترامپ در ترکیه و نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه، اعلام کرد: «هدف اولیه نیروهای دموکراتیک سوریه بهعنوان نیروی اصلی ضد داعش در سوریه، تا حد زیادی پایان یافته است.»
نیروهای دموکراتیک سوریه و بسیاری از کردها از این خیانت آشکار واشنگتن خشمگین شدند. «مظلوم عبدی» فرمانده این نیروها بهویژه از باراک به شدت عصبانی بود؛ زیرا او از وعدههای قبلی مبنی بر اجازه اداره مناطق کردنشین توسط کردها و باقی ماندن بخشی از یگانهای نیروهای دموکراتیک سوریه برای حفاظت از آنها پا پس کشیده بود.
اما تغییر موضع دولت ترامپ نباید تعجببرانگیز باشد
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خودش دو بار آمادگیاش را برای رها کردن نیروهای کُرد نشان داد. در دسامبر ۲۰۱۸، پس از اعلام شکست داعش، او گفت بیش از ۲۰۰۰ نیروی آمریکایی مستقر در شرق سوریه را خارج میکند؛ اقدامی که عملا نیروهای دموکراتیک سوریه را به حال خود رها میکرد، اما با مخالفت «جان بولتون»، مشاور امنیت ملی وقت این خروج متوقف شد.
در اکتبر ۲۰۱۹، ترامپ بار دیگر تلاش کرد و دستور خروج حدود ۱۰۰۰ نیروی آمریکایی را در حالی صادر کرد که ترکیه به مواضع نیروهای کُرد در نزدیکی «تلابیض» که دیگر تحت حمایت نیروهای آمریکایی نبودند، حمله کرد.
ترامپ بار دیگر با فشار پنتاگون از تصمیم خود مبنی بر خروج نیروهای آمریکایی عقب نشست؛ زیرا وزارت دفاع نگران بود رها کردن کامل نیروهای کُرد موجب تقویت روسیه و متحدش «بشار اسد»، رئیسجمهور وقت سوریه شود. در آن مقطع، مظلوم عبدی حتی درباره همپیمانی با اسد بهعنوان جایگزینی برای حمایت آمریکا در برابر ترکیه گفتوگو کرده بود.
محدودیتهای کمتر
با این حال، تمایلات ترامپ هرگز تغییر نکرد. او همواره بر خروج نیروهای باقیمانده آمریکا از سوریه اصرار داشت و باراک نیز تاکید میکرد: « آمریکا هیچ علاقهای به حضور نظامی بلندمدت ندارد.»
شرایط امروز نیز با سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ متفاوت است. ترامپ اکنون اقتدار بیشتری در داخل آمریکا تثبیت کرده و نه پنتاگون و نه مشاوران امنیت ملیاش تمایلی ندارند مانند گذشته در برابر او بایستند. اسد کنار رفته و روسیه هرچند همچنان پایگاههایی در سوریه دارد، نفوذ کمتری پیدا کرده است؛ در نتیجه نگرانیها درباره اینکه رها کردن نیروهای دموکراتیک سوریه به سود رقبای آمریکا تمام شود، کاهش یافته است.
در نهایت، پیشنهاد الجولانی برای تبدیل شدن به شریک اصلی واشنگتن در مبارزه با داعش در سوریه، جذابتر از ادامه اتکا به نیروهای کُرد است. اکنون الجولانی یک بازیگر دولتی بهرسمیتشناختهشده است، در حالیکه نیروهای دموکراتیک سوریه یک نیروی غیردولتی است که یکی از متحدان کلیدی آمریکا، یعنی ترکیه آن را سازمانی تروریستی میداند.
ممکن است واشنگتن با واکنش منفیهایی روبهرو شود؛ رها کردن متحدان، وجهه خوبی ندارد. اما ترامپ چندان نگران این ملاحظات نیست.
خیانتی مکرر
فروختن کردهای سوریه اتفاقی جدید و منحصر به فرد نیست و تازهترین حلقه از زنجیرهای طولانی از خیانتهای آمریکا به کُردها به شمار میرود.
در سال ۲۰۱۷، ترامپ هیچ کمکی به متحدان کُرد عراقی نکرد، زمانی که دولت بغداد پس از همهپرسی غیررسمی استقلال، کنترل مناطق نفتخیز «کرکوک» را بازپس گرفت.
در سال ۱۹۹۱، هنگامی که کُردهای عراق (و شیعیان این کشور) پس از تشویق جورج بوش پسر علیه صدام قیام کردند، آمریکا حمایت نظامی وعده داده شده را ارائه نداد و بغداد توانست بسیاری از آن نیروها را سرکوب کند؛ هرچند بعدها منطقه خودمختار کُردها با حمایت غرب شکل گرفت.
حتی در سال ۱۹۷۵، آمریکا بهطور مخفیانه از نیروهای کُرد عراقی همپیمان با شاه مخلوع ایران علیه بغداد حمایت کرد، اما پس از امضای توافق ایران و عراق، آنها را رها کرد؛ اقدامی که راه را برای سرکوب خونین متحدان سابق کُرد واشنگتن هموار ساخت.
وقتی گرد و خاک این شکست اخیر فروبنشیند، مظلوم عبدی و دیگر رهبران نیروهای دموکراتیک سوریه شاید به این فکر کنند که آیا اعتماد به آمریکا یک خطای استراتژیک بوده است یا نه.
با توجه به سابقه خیانت آمریکا به کُردها و همچنین رها کردن متحدان دیگر مانند خروج جو بایدن از افغانستان، برخی ممکن است استدلال کنند که تکیه بر ترامپ سادهلوحانه بوده است.
حتی در سال ۲۰۱۸، «سید حسن نصرالله»، رهبر فقید حزبالله به واقع پیشبینی کرده بود: «تو هرگز نمیدانی آمریکا چه زمانی و تو را به چه کسی خواهد فروخت.»
گزینههای اندک
اما نیروهای دموکراتیک سوریه مانند همه جنبشهای کُرد که بهدنبال خودمختاری یا استقلال هستند، میداند که با دست ضعیفی بازی را آغاز کرده است. چهار کشوری که مناطق عمدتا کردنشین را در بر میگیرند یعنی ترکیه، سوریه، عراق و ایران همگی با استقلال کُردها مخالفند.
همین مساله، ملیگرایان کُرد را به سمت جستوجوی حامیان خارجی مانند آمریکا و گاه رژیم صهیونیستی سوق داده است. اما همانطور که در سوریه دیده شد، این وابستگی آنها را در برابر تغییر اولویتهای قدرتهای خارجی آسیبپذیر میکند و احتمال «فروخته شدن» را افزایش میدهد.
شاید بار دیگر آمریکا یا بازیگری خارجی دوباره به نیروهای کُرد برای پیشبرد منافع گستردهتر خود نیاز پیدا کند؛ اما نگرانی اصلی این است که همان چرخه همیشگی یعنی حمایت و سپس رها شدن و کنار گذاشتن، تکرار خواهد شد.