نورنیوز-گروه بینالملل: رفتارهای اخیر ایالات متحده، بهویژه اختصاص بودجه عظیم ۲.۷ میلیارد دلاری برای تقویت توانمندیهای غنیسازی خود، حکایت از یک راهبرد بنیادین برای حفظ سلطه در عصر افول چندجانبه دارد. این کشور که شاهد کاهش وزن نظامی، اقتصادی و سیاسی خود در عرصه بینالملل است، بقای خود را در اجرای آنچه «آپارتاید علمی» نامیده میشود، جستجو میکند. تأکید بر نوسازی ظرفیتهای هستهای بهصورت یکجانبه، در حالی که همزمان سایر کشورها را به سمت «غنیسازی صفر» سوق میدهد یا برای آن تهدید به مداخله نظامی میکند، بهوضوح نمایانگر رویکرد انحصارطلبانه و خودکامهای است که هدف آن مشخص کردن بازیگران اصلی عصر آینده بر اساس میزان دسترسی به فناوریهای پیشرفته است. این رویه، نه تنها نشاندهنده تسریع در فروپاشی سایر ابعاد قدرت آمریکا است، بلکه عمق عدم پایبندی آن به اصول همکاری بینالمللی را نیز عیان می کند. این سرمایهگذاری عظیم در غنیسازی، در کنار اختصاص بودجه ۹۰۱ میلیارد دلاری نظامی و دستور نوسازی زرادخانه هستهای، یکپارچگی آمریکا را در نقض قوانین بینالمللی، از جمله تجاوز نظامی اخیر به ونزوئلا و خروج از ۶۶ نهاد بینالمللی، تکمیل میکند. این اقدامات، بهطور همزمان، هم انحصارطلبی علمی را دنبال میکند و هم زمینهساز رقابتهای تسلیحاتی جدید در سطح جهانی است.
تهدید صلح جهانی و تشدید رقابتهای هستهای
اقدام واشنگتن صرفاً یک تصمیم داخلی نیست؛ بلکه یک اقدام تنشزای بینالمللی است که بهطور مستقیم صلح و امنیت جهانی را هدف قرار میدهد. سابقه استفاده آمریکا از بمب اتم علیه مردم و اصرار کنونی بر توسعه زرادخانه هستهای، در تناقض آشکار با ادعای رهبری نظام بینالملل قرار دارد. بودجه هنگفت نظامی آمریکا، بهطور غیرمستقیم، کشورهای اروپایی عضو ناتو را نیز وادار به اختصاص صدها میلیارد یورو به نظامیگری کرده و این چرخه رقابت تسلیحاتی را تشدید مینماید. این وضعیت، بهویژه در سایه نقض آشکار قوانین بینالمللی توسط آمریکا، زمینه را برای تشدید درگیریها و از بین رفتن توازن قدرت فراهم میآورد. آمریکا با زیر پا گذاشتن مقررات جهانی و تمرکز بر توسعه قدرت هستهای خود، عملاً در حال ایجاد یک نظام دوگانه است: یک استاندارد برای خود (آزادی در غنیسازی تا سطح بالا) و استانداردی سختگیرانه برای دیگران (محدودیت شدید یا صفر). این رفتار، ماهیت تهدیدآمیز سیاست خارجی کنونی آمریکا علیه ساختار بینالملل را بیش از هر زمان دیگری تقویت کرده است.
آزمون بزرگ غرب: سکوت در برابر دوگانگی رفتاری
افزایش سطح و سرعت غنیسازی توسط آمریکا، یک آزمون حیاتی برای مدعیان پایبندی به منع اشاعه، بهویژه اتحادیه اروپا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، است. این اقدام، دوگانگی رفتاری غرب در قبال برنامه هستهای سایر کشورها، بهویژه ایران، را به شکلی رسواکننده برملا میسازد. در حالی که اروپا با استناد به اصول منع اشاعه بر کشورها اعمال تحریم کرده و آژانس با گزارشهای جانبدارانه به جوسازی پرداخته است، اکنون در برابر رفتارهای تهدیدآمیز و غیرقانونی آمریکا، با سکوتی معنادار مواجه شدهاند. اعتبار جهانی اروپا و شخص مدیر آژانس، در گرو واکنش آنها به این بحرانساز هستهای است. هرگونه توجیه بر مبنای دغدغههایی مانند جنگ اوکراین یا شرایط غرب آسیا، از مسئولیت آنها در قبال حفظ اصول منع اشاعه شانه خالی میکند. تداوم این سکوت و عدم موضعگیری قاطع، نه تنها اعتبار نهادهای جهانی را متزلزل میسازد، بلکه میتواند بسیاری از کشورها را به بازنگری در تعهدات خود ذیل پیمان NPT و خروج از آن ترغیب کند. در این شرایط، ضروری است که حامیان نظم چندجانبهگرایی جهانی، با اتخاذ رویکردی واحد، در برابر جاهطلبیهای انحصارگرایانه آمریکا ایستادگی کرده و سدی در برابر آپارتاید علمی و هستهای ایجاد کنند.