نورنیوز- گروه اجتماعی: وبگاه پرِنتز در گزارشی آورده است: بر اساس آمارهای جهانی، از هر ۴ زن، یک نفر پس از زایمان با چالش اختلالات خلقی یا اضطرابی مانند افسردگی پس از زایمان دستوپنجه نرم میکند. در این شرایط پیچیده، نقش حمایتی همسر، خانواده و دوستان، نهتنها تسکینبخش که گاه نجاتبخش است.
این گزارش بر اساس گفتوگو با متخصصان زنان، روانپزشکان و روانشناسان، راهنمای عملی برای اطرافیان است تا بدانند چگونه میتوان به شکلی عملی و مؤثر از یک مادر که با افسردگی یا اضطراب پس از زایمان دستوپنجه نرم میکند، حمایت کرد؟
گام اول: اختلال را بشناسید و نشانهها را تشخیص دهید
نخستین قدم برای کمک مؤثر، درک این موضوع است که افسردگی پس از زایمان یک ضعف شخصیتی نیست، بلکه یک عارضه پزشکی شایع و درمانشدنی است. این اختلال میتواند به شکلهای متفاوتی بروز کند:
علائم افسردگی (PPD): احساس غم، بیحسی یا تحریکپذیری شدید، گریههای مکرر، احساس گناه و بیکفایتی، بیعلاقگی به نوزاد، تغییرات چشمگیر در خواب و اشتها و در موارد شدید، افکار آسیب به خود؛
علائم اضطراب (PPA): نگرانی و ترس مداوم و فلجکننده درباره سلامت نوزاد، احساس ترس مداوم از وقوع یک اتفاق ناگوار، بیقراری، تحریکپذیری، حملات پانیک و مشکلات خواب.
گام دوم: به جای حرفزدن، اقدام عملی و مشخص انجام دهید
در این شرایط، پیشنهادهای کلی کمکی نمیکند. کمک شما باید عینی، عملی و بدون نیاز به تصمیمگیری اضافه از سوی مادر باشد.
۱. پیشنهادات خود را دقیق بیان کنید: به جای گفتن «اگر کاری داشتی بگو»، بگویید: «فردا صبح برای خرید میروم، فهرست خریدت را برایم بفرست» یا «امشب شام را من میپزم، دوست داری چه غذایی درست کنم؟»؛
۲. در کارها شریک شوید: پیشنهاد دهید در انجام کارهای خانه کنارش باشید: «بیا با هم لباسها را تا کنیم» یا «من مواظب بچه هستم تا تو به کارهای شخصیات برسی».
۳. حافظ خواب بیوقفه او باشید: اختلال خواب عامل تشدیدکننده اصلی است. یکی از شیفتهای تغذیه شبانه نوزاد (حتی اگر با شیر مادر است) را بر عهده بگیرید. شما میتوانید نوزاد را برای شیرخوردن بیدار کنید، بعد از شیردهی، آروغش را بگیرید و او را دوباره بخوابانید تا مادر چند ساعت خواب پیوسته داشته باشد.
گام سوم: ارتباطی حمایتی و بدون قضاوت برقرار کنید
کمک شما باید آگاهانه باشد؛ زیرا هر عکسالعملی (حتی سکوت) تأثیر خود را میگذارد.
۱. از این عبارات و رفتارها بهشدت پرهیز کنید: «خودت را جمع کن»، «تو باید شاد باشی»؛ همچنین از ارائه توصیههایی مثل «باید بیشتر استراحت کنی!» یا «چرا فلان کار را انجام نمیدهی؟» هم خودداری کنید.
۲. به جای صحبتکردن، گوش دهید: با جملاتی مانند «میتوانی با من در میان بگذاری چه حسی داری؟» یا «به نظر واقعاً سخت است، حق داری» فضایی امن برای بیان احساساتش ایجاد کنید.
۳. از عبارات تأییدکننده استفاده کنید: جملههایی مانند: «تو یک مادر خوب هستی که فقط دوران بسیار سختی را سپری میکنی»، «لازم نیست جلوی من تظاهر به قویبودن کنی» یا «ممنون که به من اعتماد کردی و این را گفتی؛ این کار شجاعت زیادی میخواهد» میتواند بار بزرگی از دوش او بردارد.
گام چهارم: مسیر دریافت کمک تخصصی را هموار کنید
پیداکردن انرژی و انگیزه برای جستوجوی روانشناس یا روانپزشک، خود به تنهایی یک چالش بزرگ است. شما میتوانید این مانع را بردارید.
قدم اول را شما بردارید: به جای گفتن «باید به روانشناس مراجعه کنی»، بگویید: «من برای چند روانشناس متخصص در این زمینه تماس گرفتهام، یکی از آنها در هفته آینده وقت خالی دارد. دوست داری برایت نوبت بگیرم؟».
هشدار: این نشانهها را جدی بگیرید
اگر فرد مورد نظر صحبت از میل به مرگ یا آسیب به خود یا نوزاد کرد، یا نشانههایی از جدایی از واقعیت، توهم (شنیدن یا دیدن چیزهایی که وجود ندارند) یا بدبینی شدید (پارانویا) نشان داد، این یک وضعیت اورژانسی به نام روانپریشی پس از زایمان است.
در این صورت بلافاصله با شماره ۱۱۵ تماس بگیرید، به اورژانس مراجعه کنید و واضح به کادر درمان اعلام کنید که فرد در بحران روانی پس از زایمان قرار دارد.
نکته پایانی: مراقب خودتان هم باشید
حمایت از یک فرد مبتلا به اختلالات خلقی و اضطرابی دوره پیرامون زایمان (PMAD) میتواند انرژی زیادی از شما بگیرد. مراقبت از خودتان (استراحت کافی، تغذیه مناسب، صحبت با یک دوست) به معنای خودخواهی نیست، بلکه شرط لازم برای تداوم حمایت مؤثر شماست.
به یاد داشته باشید، بهبودی نیاز به زمان دارد و مسیر آن خطی نیست. حمایت پایدار شما، حتی در قالب یک پیام کوتاه محبتآمیز روزانه، میتواند سنگ بنای محکمی برای بازیابی سلامت او باشد.