نورنیوز- گروه سیاسی: اینکه اعتراضات خودجوش و امری داخلی است یا منشأ خارجی دارد، بحثی فرعی است؛ مهم این است که جامعه از ۷۸ تاکنون به صورت دورهای در معرض اینگونه ناآرامیها قرار داشته. اگر دست خارجی را نیز مؤثر بدانیم، نارضایتی عمیق بسترساز آن بوده است. ضمن اینکه این نارضایتی تنها به صورت اعتراضات خیابانی ظهور و بروز خارجی نیافته، بلکه به اشکال دیگر ازجمله انواع مقاومتهای منفی و مشارکت پایین در ادوار انتخاباتی نیز خود را نشان داده است. اکنون سؤال این است که آیا دولت طی این ۲۶ سال درصدد انجام اقداماتی اصولی برای کاهش نارضایتیها بوده یا با بیعملی موجب افزایش نارضایتیها شده است؟
چه باید کرد؟ مشکلات فزاینده معیشتی که مقامات آن را بهعنوان منشأ اعتراضات قبول دارند، با سازوکارهای اقتصادی و مالی مثل دستکاری در نرخهای ارز و مانند اینها برطرفشدنی نیست. مشکلات اقتصادی و انواع ناترازیها ریشه در سیاست داخلی و سیاست خارجی دارد. مادامی که این سیاستها پابرجاست، بدون شک بر شدت مشکلات افزوده خواهد شد. سوءمدیریت مزمن و فساد گسترده که از علل اصلی این مشکلات است، خود ازجمله ریشه در دایره بسته سیاست در کشور دارد که در انحصار جمعی از محرمان بوده و غیرخودیها به آن راه نداشتهاند. بدون گشودن این دایره بسته، نه فساد و سوءمدیریت زدودنی است و نه نارضایتیهای مربوطه برطرفشدنی. مجلس کنونی که نماینده درصد اندکی از واجدان حق رأی است، خود بخشی از مشکل است و جایگزینی آن که حاصل انتخاباتی آزاد باشد، میتواند چشمانداز مثبتی ایجاد کند و گام مهمی در جهت کاستن از نارضایتیها باشد.
بستهبودن دایره سیاست در کشور تنها موجب انتقال مرجع رسانهای به خارج نشده، بلکه مرجع سیاستورزی را نیز به خارج منتقل کرده است. اعتراضات پیش از این به شکلی تنها سلبی بود، اما اعتراضات این دوره برخی ابعاد ایجابی نیز همراه با نگاه به خارج یافته است. اگر دایره سیاستورزی در داخل بسته نبود، قطعا چنین نمیشد و اگر از امروز این دایره باز شود و سیاسیون داخلی امکان فعالیت بیابند، مرجع سیاستورزی میتواند به داخل بازگردد. هیچ جامعهای، بهویژه جامعهای جنبشی مانند ایران، نمیتواند عاری از سیاستورزی اصیل باشد. با بستن دایره سیاستورزی در داخل، خود به خود نگاهها متوجه خارج شده است. ایجاد تحولی جدی در صداوسیما نیز نهتنها میتواند در جهت بازگشت مرجع رسانه به داخل کمک کند، بلکه به رونق سیاستورزی در داخل نیز مدد خواهد رساند و نقش مهمی در کاهش نارضایتیها خواهد داشت.
سیاست خارجی نیز محتاج توجهی ویژه است. تحریم در دو دهه مانع سرمایهگذاری در زیرساختها و صنایع شده و کشور را به مرحله آسیب ساختاری رسانده است. تحریم همچنین به این خاطر که موجب اخلال در چرخه تأمین کالا و تأمین ارز خارجی و کسر بودجه مزمن میشود، پدیدهای شدیدا تورمزاست و دورزدن تحریمها که مستلزم مخفیکاری است، موجب فساد مضاعف. تحریم قطعا هیچ برکاتی ندارد و لغو آن باید در رأس اهداف سیاست خارجی باشد. لازمه حرکت در این جهت، کنارگذاشتن تمهایی مانند «نبرد دائمی با جهان سلطه» و «مدیریت تخاصم» است که تنها از وزارت خارجه دولت چهاردهم شنیده شده است.
در شرایطی که ترامپ با توجه به روانشناسی ویژهاش، سیاست خارجی آمریکا را شخصیسازی کرده، شورای امنیت ملی آمریکا را عملا تعطیل کرده و حوزه کار وزیر خارجهاش را عملا به آمریکای لاتین تقلیل داده است، همه کشورها متوجه هستند که امور مهمشان را تنها میتوانند از طریق ارتباط مستقیم با شخص ترامپ پیش ببرند. امور ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. مذاکره حتی مستقیم با نمایندگان ترامپ به بنبست صفر و یک و چانهزنی بیهوده در مورد غنیسازی خواهد خورد. تعیین نمایندهای از طرف ایران برای کار با خود ترامپ، کلید حرکت در جهت حل این مشکل است.
دیپلمات پیشین
شرق