نورنیوز- گروه اقتصادی: مهدی حسینی در نخستین رویداد تخصصی «بازار کربن و آثار آن بر توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر» که با همت انجمنهای انرژیهای تجدیدپذیر و با همکاری ساتبا در پژوهشگاه نیرو برگزار شد، با اشاره به ساختار اقتصادی پروژههای تجدیدپذیر گفت: هزینه احداث نیروگاههای خورشیدی با درنظر گرفتن همه مؤلفهها از جمله خطوط، پست و اتصال به شبکه، بهطور متوسط حدود ۴۰۰ دلار به ازای هر کیلووات بوده و در این نوع نیروگاهها اساساً هزینه سوخت وجود ندارد و به همین دلیل ارزانترین برق تولیدی در دنیا محسوب می شوند.
وی افزود: بر همین اساس، در محاسبات اقتصادی و از نگاه بنگاه انرژی، نیروگاههای تجدیدپذیر در طول عمر پروژه حدود ۱۲ برابر ارزانتر از نیروگاههای فسیلی هستند و اگر هزینههای زیستمحیطی و اکسترنالیتیهایی مانند آلودگی هوا نیز لحاظ شود، این نسبت حتی میتواند به ۱۵ برابر برسد؛ موضوعی که توجیهپذیری سیاستهای دولت در توسعه برق سبز را بهخوبی نشان میدهد.
مدیرکل دفتر برنامهریزی ساتبا با اشاره به آخرین آمار ظرفیتهای منصوبه تجدیدپذیر اظهار کرد: ظرفیت اسمی نیروگاههای تجدیدپذیر کشور اکنون از مرز ۳۴۰۰ مگاوات عبور کرده و برخی شرکتهای فعال در این حوزه روزانه تا ۳ مگاوات نیروگاه جدید نصب میکنند. به گفته وی، روند توسعه تجدیدپذیرها در ماههای اخیر شتابی تاریخی به خود گرفته است.
حسینی با مرور روند تاریخی توسعه این صنعت در کشور گفت: آغاز پروژههای بادی در اوایل دهه ۱۳۹۰، توسعه خورشیدی از سالهای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ و جهش قابل توجه ظرفیت در سالهای اخیر نشان میدهد این صنعت در مسیر تحقق اهداف خود قرار گرفته و با رشد ۱۵۷ درصدی از ظرفیت ۱۲۳۰ مگاوات در آذرماه سال گذشته به ۳۱۶۵ مگاوات در آذر ماه سالجاری رسیده است.
وی با بیان اینکه هدفگذاری ساتبا رسیدن به ۵ هزار مگاوات ظرفیت تجمیعی تا پایان سال جاری است، تصریح کرد: در صورت تداوم تزریق منابع مالی، حتی دستیابی به اعداد بالاتر و ورود به ظرفیتهای پنجرقمی نیز دور از دسترس نخواهد بود، بهویژه با آغاز اجرای مزرعه های خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی و بالاتر.
مدیرکل دفتر برنامه، بودجه و تنظیم مقررات ساتبا همچنین به مدلهای سرمایهگذاری اشاره کرد و گفت: تاکنون بیش از ۱۱۰ هزار مگاوات مجوز احداث برای متقاضیان صادر شده که نشاندهنده اعتماد بالای سرمایهگذاران به مدلهای طراحیشده در ساتبا است. این پروژهها شامل طرحهای صندوق توسعه ملی و پروژههای بخش خصوصی هستند که با وجود برخی چالشها از جمله تخصیص ارز، روند مناسبی را طی میکنند.
حسینی با اشاره به اهداف برنامه هفتم توسعه خاطرنشان کرد: بر اساس قانون مذکور، کشور باید به ظرفیت ۱۲ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر و تولید ۲۱ میلیارد کیلوواتساعت برق سبز برسد و این حکم از جمله احکام برنامهای است که امکان تحقق کامل آن وجود دارد.
وی در ادامه به نقش بازار برق سبز پرداخت و گفت: بورس سبز به موفقترین مدل فروش برق تجدیدپذیر تبدیل شده و تاکنون نزدیک به ۱۰ هزار میلیارد تومان معامله برق در این بازار انجام شده است؛ این بازار امکان فروش نقدی برق، کاهش ریسک پروژهها و افزایش جذابیت سرمایهگذاری را برای نیروگاهها فراهم کرده است.
مدیرکل دفتر برنامهریزی ساتبا با اشاره به توسعه نیروگاههای پشتبامی افزود: در حوزه سامانههای ۵ و ۱۰ کیلوواتی، بیش از ۱۵ هزار نیروگاه ثبتنام شده و نزدیک به ۳۰۰۰ نیروگاه از طریق پلتفرمهای اینترنتی در حال ثبت نام و اجراست؛ هدفگذاری شورای اقتصاد نیز احداث ۱۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی پشتبامی در سراسر کشور است.
وی در پایان با اشاره به اثرات کلان این توسعه تصریح کرد: با ظرفیت فعلی نیروگاههای تجدیدپذیر، حدود ۳۰ میلیارد مترمکعب صرفهجویی سوخت در طول عمر پروژهها محقق میشود و افزایش چندبرابری این ظرفیت میتواند نقش مؤثری در کاهش ناترازی انرژی کشور ایفا کند.
گلناز پورعابدین - رئیس گروه انرژی سازمان حفاظت محیطزیست هم با اشاره به روند روبهافزایش انتشار گازهای گلخانهای در جهان، از بازارهای کربن بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای اقتصادی ـ محیطزیستی برای تأمین مالی اقدامات کاهشی یاد کرد.
وی با بیان اینکه میزان انتشار گازهای گلخانهای از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۲۴ بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است، اظهار کرد: بر اساس پیشبینیهای جهانی، برای حفظ افزایش دمای زمین در محدوده ۱.۵ درجه سانتیگراد، لازم است انتشار جهانی گازهای گلخانهای حدود ۴۳ درصد کاهش پیدا کند.
پورعابدین با اشاره به ارزیابیهای بینالمللی افزود: بررسیها نشان میدهد تعهدات فعلی کشورها (NDCها) در بهترین حالت، افزایش دمای زمین را تا پایان قرن به حدود ۲.۵ تا ۲.۹ درجه سانتیگراد محدود میکند که با اهداف اقلیمی فاصله معناداری دارد.
رئیس گروه انرژی سازمان حفاظت محیطزیست ادامه داد: کشورهای مختلف به این جمعبندی رسیدهاند که دستیابی به هدف کاهش ۴۳ درصدی انتشار، مستلزم اقدامات بلندپروازانهتری همچون دو برابر شدن بهرهوری انرژی و سه برابر شدن ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر است؛ با این حال، بهدلیل چالشهای جدی در حوزه تامین مالی، این مسیر تاکنون به نتایج قابلتوجهی منجر نشده است.
وی با تاکید بر نقش کلیدی تامین مالی در کاهش فشارهای اقلیمی گفت: بازار کربن یکی از ابزارهای مهم تامین مالی به شمار میرود که میتواند کاهش انتشار را از یک تعهد صرفا اجتماعی و محیطزیستی، به یک دارایی اقتصادی قابل قیمتگذاری تبدیل کند.
پورعابدین در ادامه، بازارهای کربن را به دو دسته «بازارهای انطباقی (Compliance)» و «بازارهای داوطلبانه (Voluntary)» تقسیمبندی کرد و توضیح داد: بازارهای کربن انطباقی خود شامل دو زیرشاخه «Cap and Trade» و «Baseline and Credit» هستند.
به گفته وی، از شناختهشدهترین نمونههای بازارهای کربن از نوع Cap and Trade در جهان میتوان به سامانه تجارت انتشار اتحادیه اروپا (EU ETS) و بازار کربن کره جنوبی اشاره کرد.
رئیس گروه انرژی سازمان حفاظت محیطزیست همچنین با اشاره به فرصتهای پیشروی بخش خصوصی تصریح کرد: مشارکت در بازارهای کربن میتواند مزایا و فرصتهای قابلتوجهی برای فعالان اقتصادی، بهویژه توسعهدهندگان انرژیهای تجدیدپذیر ایجاد کند و زمینه حضور موثر تر بخش خصوصی در تحقق اهداف اقلیمی را فراهم سازد.