نورنیوز- گروه اجتماعی: ۱۰ یوزپلنگ جدید در ایران شناسایی شدهاند. به گفته باقر نظامی، مدیر ملی پروژه حفاظت از یوز آسیایی، پیش از این ۱۷ قلاده یوز بهصورت رسمی و شناسنامهدار در زیستگاههای طبیعی کشور شناسایی شده بودند، اما نتایج پایشهای اخیر نشان میدهد که ۱۰ یوز دیگر نیز در مناطق تحت حفاظت و حاشیهای زیست میکنند. با احتساب این آمار جدید، تعداد یوزهای شناساییشده ایران به ۲۷ قلاده رسیده است. مدیر ملی پروژه یوزپلنگ آسیایی، پیش تر به فارس گفته بود که دو هفته پیش یک رکورد خوب در استان خراسان شمالی داشتیم و یک یوز ماده با پنج توله شناسایی شد، در حالی که در طبیعت یک مادر با بیش از چهار توله تا به امروز دیده نشده بود.
این خبر هرچند امیدوارکننده است، اما به اقدامات جدید نیاز دارد. طی دو دهه گذشته، جمعیت یوز آسیایی با تهدیدهای جدی مواجه بود. با وجود تولد حداقل ۱۵۰ توله یوز، جمعیت کلی نه تنها رشد نکرد، بلکه کاهش یافت. کاهش طعمه، خشکسالیهای شدید، حضور دام و شکارچیان، و تخریب زیستگاه، جمعیت این گربهسان سریع و ارزشمند را در معرض خطر جدی قرار داده بود. اما مشاهده تولهها و یوزهای تازه در شمال نایبندان، امید را در دل فعالان محیطزیست زنده کرده است.
منطقه نایبندان، با دشتهای وسیع و پوشش گیاهی کم، تصویری خشن از زندگی وحش ارائه میدهد. فاصله بیش از ۱۵۰ کیلومتر بین این منطقه و زیستگاه شمالی توران، مسیر یوزها را به یکی از دشوارترین راههای زندگی تبدیل کرده است. پوشش گیاهی فقیر، طعمههای اندک و حضور شکارچیان و دام، شرایطی سخت برای جابجایی و زندگی این گربهسانها فراهم کرده است. با این حال، یوزها در این پهنه گسترده هنوز زندگی میکنند؛ نشانهای از مقاومت طبیعت و تلاش حیوانات برای بقا.
نظامی میگوید که در جریان بررسی کریدورها، نبود امنیت، طعمه، پوشش گیاهی مناسب و پایش کافی از مهمترین مشکلات شناساییشده بود. در مرز نایبندان، اگرچه مانند سایر مناطق کشور طعمهها کاهش یافتهاند و خشکسالی شدت گرفته است، اما شرایط داخل مرزهای منطقه هنوز بهتر از بیرون آن است.در این پهنه وسیع، هر قدم یوز میتواند ماجرای خود را داشته باشد. تولههایی که در سالهای اخیر متولد شدهاند، بارقه امیدی برای بازسازی جمعیت هستند، اما زنده ماندن آنها بستگی به شرایط زیستگاه دارد. کاهش پوشش گیاهی و منابع طعمه، همراه با کمبود محیطبانان و فشارهای انسانی، مانع بزرگی بر سر راه بقای این گونه است.
با وجود این چالشها، مناطق حفاظتشده داخلی نایبندان و توران هنوز شرایط نسبتا بهتری دارند. امنیت نسبی، حضور طعمه و مدیریت حفاظتی محدود، امکان ادامه زندگی یوزها را فراهم کرده است. کارشناسان معتقدند که بهبود کیفیت کریدورها و مسیرهای ارتباطی بین زیستگاهها، افزایش پوشش گیاهی و حفاظت مستمر، میتواند جمعیت یوز آسیایی را در ایران تقویت کند.یکی از مسائل مهم، پایش مستمر و جمعآوری دادههای دقیق است. هنوز مشخص نیست که یوزهای تازه شناسایی شده به طور دائم در نایبندان زندگی میکنند یا به طور موقت از توران آمدهاند.
استفاده از دوربینهای ثبت حیاتوحش و پایشهای منسجم، تنها راه پاسخ به این پرسشها و طراحی برنامههای حفاظتی موثر است.کشور ما، با تنوع زیستمحیطی بالا، پناهگاه گونههایی مانند یوز آسیایی است، اما این پناهگاهها شکنندهاند. کاهش طعمهها، خشکسالی و فشار انسانی، تهدیدی همیشگی برای بقای یوزها است.
در این شرایط، کشف ۱۰ یوز تازه، حتی اگر تعداد کمی باشند، نویدبخش توانایی طبیعت برای بازسازی جمعیت و امید به آیندهای بهتر است.این داستان یوزهای تازه، یادآوری است که گونههای در معرض خطر میتوانند بازگردند؛ اگر حفاظت علمی و مدیریت زیستمحیطی به طور مستمر اجرا شود. این موفقیت، هرچند کوچک، نشان میدهد که تلاشهای حفاظتی میتواند نسل یوز آسیایی را زنده نگه دارد و آیندهای امیدوارکننده برای این گربهسان ارزشمند رقم بزند.