نورنیوز- گروه اجتماعی: قهوه یکی از پرمصرفترین مواد روانانگیز یا سایکو اکتیو(psychoactive) در کره زمین است، اما با وجود نوشیدن بیش از دو میلیارد فنجان در روز، تأثیر آن بر سلامت قلب به طرز شگفتآوری پیچیده است و اغلب به اشتباه درک میشود.
ترکیب روانانگیز نوعی ترکیب شیمیایی است که عملکرد مغز را تغییر داده و باعث تغییراتی در ادراک، خلق، خودآگاهی یا رفتار میشود. این مواد را میتوان برای مصارف پزشکی یا تفننی برای بهبود عامدانه عملکرد یا تغییر خودآگاهی یا برای تحقیقات به کار برد.
قهوه به دلیل افزایش تپش قلب، اضطراب و خواب ضعیف مورد سرزنش قرار گرفته است، در عین حال به دلیل کمک به ایجاد تمرکز، خلق و خوی بهتر و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مورد ستایش قرار گرفته است.
در سال ۲۰۲۵، تعداد انگشتشماری از مطالعات جدید به ما کمک کردند تا در مورد ارتباط مصرف قهوه با قلب، بیماریهای مزمن و مرگ و میر، از این سر و صداها عبور کنیم. آزمایشهای تصادفی، ابزارهای تصویربرداری و تجزیه و تحلیل بیوشیمیایی نیز به ما کمک کردند تا درک واضحتری از قدرت قهوه داشته باشیم.
یک مطالعه، فرضیات طولانیمدت در مورد کافئین و ضربانهای نامنظم قلب را به چالش کشید، در حالی که مطالعه دیگری نشان داد که چگونه چیزی به سادگی یک فیلتر کاغذی میتواند تأثیر کلسترول را تغییر داده و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی را کاهش دهد. همچنین یک مطالعه سوم، همبستگی بین محافظت در برابر بیماریهای مزمن و زمان نوشیدن قهوه در روز را نشان داد.
در حالی که با آغاز تعطیلات در بسیاری از کشورها، مصرف کافئین نیز افزایش مییابد، بررسی مجدد این سه مطالعه پیرامون قهوه خالی از لطف نخواهد بود.
اولین یافتههای جهانی در مورد قهوه و ضربان نامنظم قلب
محققان دانشگاه آدلاید(Adelaide) و دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو(UCSF) یک کارآزمایی بالینی تصادفی از ۲۰۰ بزرگسال از استرالیا، ایالات متحده و کانادا مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی(AF) را برای آزمایش تأثیر قهوه بر ضربان نامنظم قلب انجام دادند و طی ۶ ماه، ۱۰۰ نفر از شرکتکنندگان حداقل یک فنجان قهوه یا یک شات اسپرسو در روز مصرف کردند، در حالی که نیمی دیگر از همه انواع کافئین پرهیز کردند.
در پایان آزمایش، افرادی که به مصرف قهوه کافئیندار ادامه دادند، ۴۷ درصد میزان عود فیبریلاسیون دهلیزی را تجربه کردند، در مقایسه با ۶۴ درصد در گروه پرهیزکننده از کافئین که به معنای حدود ۳۹ درصد خطر کمتر عود برای مصرفکنندگان قهوه است. ضمن اینکه هیچ تفاوت معنیداری در عوارض جانبی بین گروهها وجود نداشت.
این اولین شواهد بالینی تصادفی است که نشان میدهد مصرف متعادل قهوه میتواند از بازگشت فیبریلاسیون دهلیزی(AF) جلوگیری کند؛ نتیجهای که با دههها توصیه مرسوم برای اجتناب از کافئین برای افراد دارای ضربان نامنظم قلب در تضاد است.
پروفسور کریستوفر ایکس. وانگ(Christopher X. Wong)، نویسنده اول این مقاله از دانشگاه آدلاید و بیمارستان سلطنتی آدلاید، گفت: نتایج شگفتانگیز بود. ما برخلاف تصور رایج دریافتیم که مصرفکنندگان قهوه در مقایسه با افرادی که از قهوه و کافئین اجتناب میکردند، کاهش قابل توجهی در فیبریلاسیون دهلیزی تجربه کردند.
وی افزود: این موضوع تعجبآور است، زیرا برخلاف فرض رایج پزشکان و بیماران است که قهوه اختلالات ریتم قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی را بدتر میکند. پزشکان همیشه به بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی توصیه کردهاند که مصرف قهوه خود را به حداقل برسانند، اما این آزمایش نشان میدهد که قهوه نه تنها در این مورد بیخطر است، بلکه احتمالاً محافظ نیز است.
این پژوهش در مجله انجمن پزشکی آمریکا(American Medical Association) منتشر شده است.
دَم کردن قهوه، دیترپنها، کلسترول و سلامت قلب
محققان دانشگاه اوپسالا(Uppsala) بررسی کردند که چگونه روشهای دم کردن قهوه میتواند بر سطح ترکیبات طبیعی به نام دیترپنها(diterpenes) تأثیر بگذارد که میتوانند سطح لیپوپروتئین با چگالی کم را که به عنوان LDL یا «کلسترول بد» نیز شناخته میشود، افزایش داده و بر سلامت قلب و عروق تأثیر بگذارند. آنچه آنها یافتند، بسیار قابل توجه بود.
دیوید ایگمن(David Iggman)، نویسنده مسئول این مطالعه و محقق واحد تغذیه و متابولیسم بالینی دانشگاه اوپسالا، گفت: ما با توجه به میزان مصرف قهوه در محلهای کار در سوئد میخواستیم تصویری از محتوای مواد افزایشدهنده کلسترول در قهوه از این نوع دستگاهها به دست آوریم. ما ۱۴ دستگاه قهوهساز را مطالعه کردیم و دیدیم که سطح این مواد در قهوه این دستگاهها بسیار بیشتر از قهوهسازهای معمولی با فیلتر قطرهای است.
از ۱۴ دستگاه، ۱۱ دستگاه دمآور قهوه و ۳ دستگاه مدل مایع بودند. همچنین نمونههایی از دمآوریهای قهوه خانگی برای مقایسه گرفته شد که شامل روشهای دمآوری قطرهای، دمنوش، فرنچ پرس و جوشیده بود. سپس هر نمونه با «کروماتوگرافی مایع-طیفسنجی جرمی پشت سر هم»(LC-MS) تجزیه و تحلیل شد و سطح کفستول(cafestol) و کاهوئول(kahweol) اندازهگیری شد.
محققان در میان یافتههای جذاب خود کشف کردند که قهوه حاصل از دستگاههای دمآوری، غلظت دیترپن بالاتری نسبت به قهوه فیلتر شده با کاغذ، اما کمتر از قهوه جوشیده دارد. برای دستگاههای مدل مایع، یک نمونه با غلظتهای غیرمعمول بالای کفستول و کاهوئول وجود داشت، اما وقتی این مورد حذف شد، روش دمآوری با انواع فیلتر شده با کاغذ برابری میکرد.
ایگمن گفت: از این استنباط میکنیم که فرآیند فیلتر کردن برای وجود این مواد افزایشدهنده کلسترول در قهوه بسیار مهم است. بدیهی است که همه دستگاههای قهوه قادر به فیلتر کردن آنها نیستند، اما مشکل بین انواع مختلف دستگاههای قهوه متفاوت است و غلظتها نیز در طول زمان تغییرات زیادی را نشان دادند.
محققان همچنین تخمین زدند که جایگزینی سه فنجان قهوه دم کردنی با قهوه فیلتر شده کاغذی (پنج روز در هفته) کلسترول LDL را ۰.۵۸ میلی مول در لیتر کاهش میدهد.
ایگمن افزود: برای افرادی که هر روز قهوه زیادی مینوشند، واضح است که قهوه فیلتر شده با کاغذ قطرهچکانی یا سایر قهوههای فیلتر شده ترجیح داده میشود.
این مطالعه در مجله تغذیه، متابولیسم و بیماریهای قلبی-عروقی(Nutrition, Metabolism & Cardiovascular Diseases) منتشر شده است.
کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن با زمانبندی صحیح مصرف قهوه
محققان دانشگاه تولین(Tulane) دادههای بیش از ۴۰ هزار بزرگسال را که میزان مصرف روزانه مواد مغذی خود از جمله میزان و زمان نوشیدن قهوه را پیگیری میکردند، بررسی کردند و الگویی را مشاهده کردند.
جو شی(Ju Qi) از دانشگاه تولین گفت: تحقیقات تاکنون نشان میدهد که نوشیدن قهوه خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش نمیدهد و به نظر میرسد خطر ابتلا به برخی از بیماریهای مزمن مانند دیابت نوع ۲ را نیز کاهش میدهد.
وی افزود: ما با توجه به تأثیراتی که کافئین بر بدن ما دارد، میخواستیم ببینیم که آیا زمان نوشیدن قهوه در طول روز تأثیری بر سلامت قلب دارد یا خیر.
شرکتکنندگان بر اساس زمان مصرف قهوه به گروههایی تقسیم شدند. حدود ۳۶ درصد قهوه خود را صبح مصرف میکردند، در حالی که ۱۶ درصد دیگر مصرف خود را در کل روز پخش کرده بودند و ۴۸ درصد از افراد مورد مطالعه قهوهخور نبودند.
محققان پس از تعدیل متغیرها دریافتند که در مقایسه با افرادی که اصلاً قهوه نمینوشیدند، افرادی که صبحها قهوه مینوشیدند، ۱۶ درصد کمتر احتمال داشت که بر اثر مرگ و میر ناشی از همه علل بمیرند و ۳۱ درصد کمتر از افرادی که قهوه نمینوشیدند یا در طول روز قهوه مینوشیدند، در اثر بیماریهای قلبی-عروقی جان خود را از دست میدادند.
«جو شی» افزود: این اولین مطالعهای است که الگوهای زمانبندی نوشیدن قهوه و پیامدهای سلامتی را آزمایش میکند. یافتههای ما نشان میدهد که فقط نوشیدن یا مقدار قهوه مهم نیست، بلکه زمان نوشیدن قهوه در طول روز نیز مهم است. ما معمولاً در دستورالعملهای غذایی خود در مورد زمانبندی توصیهای ارائه نمیکنیم، اما شاید باید در آینده به این موضوع فکر کنیم.
این مطالعه در مجله قلب اروپا(European Heart) منتشر شد.