نورنیوز-گروه اجتماعی:تحقیقات نشان میدهد هرچند سبزیجات نشاستهای مانند سیبزمینی سفید در تأمین پتاسیم، فیبر و برخی ویتامینها نقش مهمی دارند، اما جایگزینی غلات با سبزیجات نشاستهای میتواند باعث افت دریافت ریزمغذیهای کلیدی شود؛ از جمله آهن، فولات، کلسیم و چندین ویتامین گروه B.
سیبزمینی چه مزیتهایی دارد؟
طبق گزارش ایسنا به نقل از دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، سیبزمینی سفید بهطور طبیعی «غنی از مواد مغذی» است و کربوهیدراتهای پیچیده، پتاسیم، فیبر، پروتئین و ویتامینهای مهمی مانند B6 و C را فراهم میکند. همچنین یک سیبزمینی متوسط میتواند مقدار قابلتوجهی فیبر و پتاسیم تأمین کند؛ موادی که بسیاری از مردم کمتر از نیاز دریافت میکنند. با وجود محبوبیت و «تراکم بالای مواد مغذی»، مصرف کل سبزیجات و سبزیجات نشاستهای همچنان کمتر از سطح توصیهشده گزارش میشود.
غلات چه چیزی میدهند که سیبزمینی کمتر دارد؟
در عین حال، نتایج این بررسیها میگوید غلات—بهویژه غلات کامل—در تأمین برخی مواد مغذی نقش متفاوتی دارند. به بیان دقیقتر، جایگزینی غلات با سبزیجات نشاستهای میتواند دریافت آهن، فولات، کلسیم و چندین ویتامین گروه B را کاهش دهد؛ یعنی همان بخشهایی که در الگوی غذایی سالم اهمیت زیادی دارند.
بازنگری DGAC و بحث «غذاهای کربوهیدراتی اصلی»
در ادامه گزارش آمده است کمیته مشورتی راهنمای رژیم غذایی (DGAC) نقش سبزیجات و «غذاهای کربوهیدراتی اصلی» را بازنگری کرده و این پرسش را مطرح کرده است که آیا غلات و سبزیجات نشاستهای میتوانند جایگزین هم شوند یا نه. الگوی پیشنهادی در نهایت توصیههای مربوط به سبزیجات نشاستهای را کاهش داد تا مصرف حبوبات افزایش یابد؛ اما کاهش مصرف یک زیرگروه پرمصرف و غنی از مواد مغذی میتواند روی کفایت مواد مغذی اثر منفی بگذارد.
روش مطالعه و گروههای هدف
این مطالعه، مقایسه تغذیهای سیبزمینی سفید و سایر سبزیجات نشاستهای را با غلات کامل و تصفیهشده مدلسازی کرده است تا مشخص شود اگر این گروهها جایگزین شوند، الگوی غذایی چگونه تغییر میکند. پژوهشگران بر زنان ۱۹ تا ۳۰ سال و مردان ۵۱ سال به بالا تمرکز کردند تا الگوی رژیم غذایی سالم آمریکایی (HUSS) با ۲۰۰۰ کالری را بازتاب دهند و از روشهای مدلسازی DGAC و دادههای وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA) استفاده شد.
سهم مواد مغذی سیبزمینی در رژیم روزانه
بر اساس نتایج، مصرف روزانه توصیهشده سیبزمینی سفید سهم قابلتوجهی از مواد مغذی را فراهم میکند: ۱۱ درصد پتاسیم روزانه، حدود ۱۰ درصد ویتامین B6 و مس، و دستکم ۵ درصد فیبر، منیزیم، ویتامین C، تیامین و نیاسین؛ در حالی که فقط ۵ درصد کالری روزانه را تأمین میکند. همچنین میزان پتاسیم در سیبزمینی سفید بهطور قابلتوجهی بیشتر از غلات کامل و بیش از سه برابر غلات تصفیهشده گزارش شده است. با این حال، غلات کامل فیبر بسیار بیشتری نسبت به سبزیجات نشاستهای فراهم میکنند.
نتیجه مقایسه مستقیم: «یک فنجان» در برابر «دو اونس»
مقایسه پروفایل مواد مغذی نشان داده است یک فنجان سبزیجات نشاستهای یا سیبزمینی مقدار بیشتری پتاسیم و ویتامین C نسبت به دو اونس غلات تأمین میکند، اما کلسیم، آهن، روی و چندین ویتامین گروه B کمتری دارد.
مدلسازی جایگزینی: چه چیزهایی زیاد و چه چیزهایی کم میشود؟
مدلسازی نشان داده است:
جایگزینی غلات تصفیهشده با سبزیجات نشاستهای میتواند پتاسیم، فیبر، ویتامینهای B6 و C و کولین را افزایش دهد، اما آهن، فولات، سلنیوم، ریبوفلاوین و ویتامین D را کاهش میدهد.
جایگزینی غلات کامل کاهشهای بیشتری در فیبر، کلسیم، آهن، منیزیم، روی و ویتامینهای کلیدی ایجاد میکند.
وقتی هر دو زیرگروه غلات همزمان جایگزین شوند، کولین افزایش مییابد اما بیشتر ریزمغذیها کاهش بیشتری نشان میدهند.
جمعبندی این بخش روشن است: غلات و سبزیجات نشاستهای «بستههای مغذی» متفاوتی دارند و از نظر تغذیهای قابل جایگزینی نیستند.
جمعبندی: چرا هر دو گروه ضروریاند؟
این تحلیل تاکید میکند سیبزمینی سفید میتواند مواد مغذی مهمی را تأمین کند که کمبودشان رایج است، بهویژه پتاسیم. اما همزمان، جایگزینی غلات با سبزیجات نشاستهای ممکن است دریافت ریزمغذیهایی مانند آهن، فولات، ریبوفلاوین و سایر مواد مغذی موجود در غلات غنیشده یا غنیسازیشده را کاهش دهد. نتیجه نهایی مطالعه این است که کاهش توصیهها برای سبزیجات نشاستهای ممکن است کفایت مواد مغذی—خصوصاً پتاسیم—را به خطر اندازد و اینکه غلات و سبزیجات نشاستهای هر دو اجزای ضروری اما غیرقابلجایگزین یک رژیم غذایی سالم هستند.