در حالی که «بنیامین نتانیاهو» اوایل امسال به رؤیای خود برای کشاندن آمریکا به یک تقابل نظامی با ایران رسید، این اقدام برای اسرائیل هزینهای سنگین و بیسابقه داشت. دیدنِ نتانیاهو که به دونالد ترامپ التماس میکند تا او را از باتلاق بیرون بکشد، باعث شده است شمار رو به افزایشی از آمریکاییها آشکارا اذعان کنند که اسرائیل نه یک متحد، بلکه یک بار اضافی است. در ماه سپتامبر، متحدان عرب آمریکا نیز به همان نتیجهای رسیدند که ما ایرانیان همواره بر آن تأکید کردهایم: بیپروایی اسرائیل تهدیدی برای همه است.
این واقعیت راه را برای روابطی کاملاً تازه باز میکند که شاید منطقه ما را دگرگون کند. دولت آمریکا اکنون با یک دوراهی روبهروست؛ یا میتواند همچنان با پول مالیاتدهندگان آمریکایی و اعتبار این کشور، چک سفید برای اسرائیل بنویسد، یا میتواند بخشی از یک تغییر بنیادینِ رو به بهتر شدن باشد. طی دههها، سیاست غرب در قبال منطقه ما عمدتاً با افسانههایی شکل گرفته که از اسرائیل سرچشمه گرفتهاند.
جنگ ژوئن به دلایل مختلف سرنوشتساز بود؛ از جمله از این جهت که نشان داد اشتباه گرفتنِ اسطوره با راهبرد، چه هزینهای برای غرب دارد. اسرائیل و نیروهای نیابتیاش مدعی «پیروزی قاطع» هستند و میگویند ایران تضعیف و بازدارنده شده است. اما عمق راهبردیِ گسترده ما، کشوری که مساحتی هماندازه اروپای غربی دارد و جمعیت آن ۱۰ برابر اسرائیل است، باعث شد بیشتر استانهای ما از تجاوز اسرائیل مصون بمانند. در مقابل، همه اسرائیلیها قدرت نظامی ما را لمس کردند. روایت «شکنندهناپذیری» که هسته مرکزی ماشین اسطورهسازی اسرائیل است، فرو ریخته است.
بحرانِ ساختهوپرداخته درباره برنامه هستهای ایران، نمونه روشنی است از اینکه چگونه داستانی که در تلآویو نوشته میشود و بهدست نیروهای نیابتی اسرائیل ترویج میشود، به تقابلی بیدلیل دامن زده است. دهههاست که ما ایرانیان تأکید کردهایم به دنبال سلاح هستهای نیستیم. این یک ادعای تاکتیکی نیست؛ بلکه دکترین راهبردیِ ماست که بر ملاحظات دینی، اخلاقی و امنیتی استوار است. با این حال، در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، دولت آمریکا به این باور کشانده شد که ایران در آستانه فروپاشی است، توافق هستهای ۲۰۱۵ برای ما حکم «تکیهگاه حیاتی» دارد و خروج از توافق ما را مجبور میکند سریع تسلیم شویم. همان افسانهها واشنگتن را ترغیب کرد چارچوب دیپلماسیِ کارآمد را کنار بگذارد و بهجای آن «فشار حداکثری» را دنبال کند؛ سیاستی که فقط «مقاومت حداکثری» به بار آورد.
شمار رو به افزایشی از آمریکاییها، بهویژه کسانی که میخواهند تمرکز روی بازسازی آمریکا باشد، اکنون علناً چیزی را میپذیرند که تا دیروز تابو بود؛ پذیرش بیچونوچرای روایتهای اسرائیل، منابع آمریکا را تحلیل برده، اعتبار این کشور را تضعیف کرده و آمریکا را درگیر جنگهایی کرده است که به منافعش خدمت نمیکند. طی دو سال گذشته، رژیم مستقر در تلآویو دهها هزار فلسطینی بیگناه را در غزه کشته و به لبنان، سوریه، ایران، یمن و حتی قطر حمله کرده است. تقریباً همه کشورهای دیگر منطقه نیز تهدید شدهاند. هیچ فرد مسئولیتپذیری این تجاوز را «دفاع از خود» نمینامد.
«یک نکته مثبت دیگر هم در رخدادهای اخیر دیده میشود: انگیزه تازه در منطقه ما برای مهار یک تهدید مشترک اسرائیلی. این روند آخرین میخ را بر تابوت «پیمان ابراهیم» کوبیده و در را به روی همکاریهای تازه گشوده است.»
من آگاه شدهام که میان دوستان مشترک ایران و آمریکا، آمادگی بیسابقهای برای تسهیل گفتوگو و تضمین اجرای کامل و قابل راستیآزماییِ هر نتیجه مذاکرهشده شکل گرفته است. این چشمانداز امیدوارکننده است. با وجود حمله اسرائیل به دیپلماسی در میانه مذاکرات هستهای ایران و آمریکا، ایران همچنان آماده توافقی است که بر احترام متقابل و منفعت متقابل بنا شود.
این هدف زمانی محقق میشود که آمریکا بپذیرد مذاکره با دیکته کردنِ شروطِ تسلیم متفاوت است. مردم ما خوب میدانند که رئیسجمهور ترامپ نخستین رئیسجمهور آمریکا نیست که به آنها حمله کرده و تجربههای تلخی از تعامل با آمریکا را دیدهاند. اگر رئیسجمهور ترامپ میخواهد اعتماد آنان را به دست آورد و به وعدههایش به حامیان داخلی خود پایبند بماند، باید کاری کند که هیچیک از پیشینیان او موفق به انجامش نشدند: پایان دادن به بحرانی غیرضروری از راهِ پیگیری صلح از مسیر دیپلماسی. گام نخست این است که ملت ایران را با زبان احترام خطاب قرار دهد؛ بیاما و اگر.
جهان باید بداند که ایرانیان هرگز از حقوق خود دست نمیکشند. حقوقی که همه امضاکنندگان پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای از آن برخوردارند و شامل دسترسی به همه جنبههای فناوری صلحآمیز هستهای است. ما ایرانیان از مذاکرات جدی برای رسیدن به توافقی منصفانه هراسی نداریم. چنین توافقی باید شامل رفع تحریمهای ملموس و قابل راستیآزمایی باشد. تحولات منطقه میتواند اجرای تفاهمها را به شیوهای کاملاً تازه امکانپذیر کند.
برای کسانی که آمادهاند پا به مسیری بگذارند که پیش از این کسی نرفته است، پنجره کوتاهی از فرصت وجود دارد. بخت با شجاعان یار است؛ و شکستن یک چرخه شر، جسارت بسیار بیشتری میخواهد تا صرفاً ادامه دادن آن.
گاردین