نورنیوز-گروه اجتماعی : اگر یک نوجوان در اطرافتان داشته باشید، بهاحتمال زیاد این صحنه برایتان آشناست: صحبت از «روتین پوستی»، نام بردن از سرمها و کرمهایی که تا چند سال پیش حتی برای بزرگسالان هم ناآشنا بود و ویدئوهایی که با موبایل ضبط میشوند تا مراحل آمادهشدن و رسیدگی به پوست را نشان دهند.
پژوهشها نشان میدهد استفادهٔ فزاینده از روتینهای پیچیدهٔ مراقبت از پوست در میان دختران ۷ تا ۱۸ ساله که تا حد زیادی تحت تأثیر محتوای شبکههای اجتماعی است، میتواند پیامدهای نگرانکنندهای برای سلامت پوست داشته باشد.
اگر یک نوجوان در اطرافتان داشته باشید، بهاحتمال زیاد این صحنه برایتان آشناست: صحبت از «روتین پوستی»، نام بردن از سرمها و کرمهایی که تا چند سال پیش حتی برای بزرگسالان هم ناآشنا بود و ویدئوهایی که با موبایل ضبط میشوند تا مراحل آمادهشدن و رسیدگی به پوست را نشان دهند. این ویدئوها معمولاً با عنوانهایی مثل Get Ready With Me در تیکتاک و اینستاگرام منتشر میشوند؛ جایی که نوجوانان، بهویژه دختران، تجربهٔ روزمرهٔ خود از مراقبت پوست را با دیگران به اشتراک میگذارند.
اما آنچه در نگاه اول یک سرگرمی یا نشانهای از «خودمراقبتی» بهنظر میرسد، حالا به موضوعی نگرانکننده در گزارشهای علمی و رسانهای تبدیل شده است؛ موضوعی که پای سلامت پوست، فشار روانی، هزینههای اقتصادی و حتی الگوهای فرهنگی جدید را به میان کشیده است.
ترند «Get Ready With Me»؛ وقتی شبکههای اجتماعی الگوی مراقبت میسازند
در گزارشی که اخیرا CNN منتشر کرده به یک مطالعهٔ جدید اشاره داشته که محتوای ویدئوهای تیکتاک و اینستاگرام را بررسی کرده، نشان میدهد ویدئوهای «Get Ready With Me» نقش محوری در شکلدهی به روتینهای پوستی نوجوانان دارند. محققان در این بررسی به این نتیجه رسیدند که دختران زیر ۱۸ سال در این ویدئوها بهطور میانگین بین ۶ تا بیش از ۱۰ محصول مراقبت از پوست را بهصورت همزمان استفاده میکنند؛ محصولاتی که بسیاری از آنها اصولاً برای پوست نوجوان طراحی نشدهاند.
این مطالعه تأکید میکند که الگوریتم شبکههای اجتماعی با برجستهکردن این نوع محتوا، عملاً یک الگوی «نرمال» از مراقبت پوست میسازد؛ الگویی که تکرار، دیدهشدن و تقلید را تشویق میکند و بهمرور از یک استثنا به یک رفتار رایج تبدیل میشود.
مراقبت یا تخریب؟ پیامدهای پنهان روتینهای پوستی نوجوانان
در همان گزارش، محققان به هشدار متخصصان پوست اشاره میکند که میگویند پوست نوجوانان هنوز در حال رشد و تکامل است و سد دفاعی آن نسبت به پوست بزرگسالان آسیبپذیرتر است. استفادهٔ همزمان از چندین محصول، بهویژه محصولاتی با ترکیبات فعال قوی، لایهبردارها یا محصولات موسوم به ضدپیری، میتواند این سد پوستی را تضعیف کند.
بهگفتهٔ پژوهشگران، این روندها که با برچسب «سلامتی پوست» تبلیغ میشوند، در عمل ممکن است خطر التهاب، حساسیتهای پوستی و مشکلات مزمن را افزایش دهند و جای روتینهای ساده، علمی و حداقلی را بگیرند.
در مطالعهای محققان با تحلیل ۱۰۰ ویدیوی پربازدید مراقبت از پوست در تیکتاک و با استفاده از حسابهایی که برای شبیهسازی کاربران ۱۳ ساله تنظیم شده بود، دریافتند که هر ویدیو بهطور متوسط حاوی ۱۱ مادهٔ فعال بالقوه تحریککننده است.
در میان این ترکیبات، موادی مانند اسیدهای هیدروکسی بیش از همه جلب توجه میکنند؛ موادی که در صورت استفادهٔ همزمان، لایهلایه یا تکرارشونده در چند محصول مختلف، میتوانند خطر تحریک پوست، افزایش حساسیت به نور خورشید و بروز درماتیت تماسی آلرژیک را بهطور قابلتوجهی افزایش دهند.
مولی هیلز، پزشک و نویسندهٔ مسئول این مطالعه از دانشگاه نورثوسترن، توضیح میدهد که بخش مهمی از این خطر به استفادهٔ همزمان از چندین مادهٔ فعال بازمیگردد؛ بهویژه زمانی که یک ترکیب مشخص، ناخواسته در سه، چهار یا حتی پنج محصول مختلفِ یک روتین روزانه تکرار میشود.
به گفتهٔ پژوهشگران، بروز درماتیت تماسی آلرژیک در سنین پایین میتواند پیامدهای بلندمدتی داشته باشد؛ از جمله ایجاد حساسیتهای پوستی مادامالعمر که استفادهٔ آینده از بسیاری از محصولات روزمره مانند صابونها، شامپوها و حتی لوازم آرایشی را با محدودیت مواجه میکند.
همچنین یکی از نگرانکنندهترین یافتههای این مطالعه، غیاب کرم ضدآفتاب در روتینهای روزانه نوجوانان بود. محققان دریافتند که تنها ۲۶ درصد از روتینهای مورد بررسی شامل کرم ضدآفتاب هستند، محصولی که بهطور گسترده بهعنوان مهمترین ابزار مراقبت از پوست برای همهٔ گروههای سنی، بهویژه کودکان و نوجوانان، شناخته میشود. فقدان محافظت کافی در برابر نور خورشید، هرگونه مزیت بالقوهٔ این روتینهای پیچیده را کاهش میدهد و خطر ابتلا به سرطان پوست در درازمدت را افزایش میدهد.
بُعد اقتصادی ماجرا؛ روتینهایی با قیمت گزاف
گزارشهای تکمیلی، از جمله گزارش سایت Baptist Health، به بُعد اقتصادی این ترند پرداختهاند. بر اساس این گزارشها، نوجوانان بهطور میانگین روزانه حدود ۶ محصول مراقبت از پوست استفاده میکنند و در برخی موارد، هزینهٔ این روتینها به بیش از ۵۰۰ دلار در ماه میرسد.
والاستریت ژورنال در تحلیلی انتقادی مینویسد صنعت زیبایی، با کمک شبکههای اجتماعی، مراقبت از پوست را از یک رفتار ساده و بهداشتی به یک «پروژهٔ پرهزینه و چندمرحلهای» تبدیل کرده است؛ پروژهای که نهتنها مصرف مداوم محصولات جدید را عادی میکند، بلکه فشار مالی قابلتوجهی به نوجوانان و خانوادههایشان وارد میسازد.
زیبایی بهمثابه یک وظیفه
گزارش CNN و تحقیقات منتشر شده در والاستریت ژورنال هر دو به پیامدهای روانی این ترند اشاره میکنند. وقتی نوجوانان روزانه با ویدئوهایی مواجه میشوند که «پوست بینقص» را نتیجهٔ یک روتین طولانی و پرهزینه نشان میدهد، مقایسهگری به بخشی از تجربهٔ روزمره آنها تبدیل میشود.
در این فضا، مراقبت از پوست از یک انتخاب شخصی به یک انتظار اجتماعی بدل میشود؛ انتظاری که میتواند اضطراب، نارضایتی از ظاهر و احساس عقبماندن از دیگران را تقویت کند، بهویژه برای نوجوانانی که توان مالی یا دسترسی مشابه ندارند.
فراتر از سلامت جسمانی، محققان تاکید میکنند که بسیاری از ویدئوها، بهصورت غیرمستقیم، پوست روشنتر را بهعنوان معیار زیبایی تبلیغ میکنند و با تصاویر و زبان خاص، استانداردهای غیرواقعی و محدود زیبایی را القا میکنند.
دکتر لاگو نویسنده ارشد مطالعه ۱۰۰ ویدیوی پربازدید مراقبت از پوست در تیکتاک میگوید: «ما شاهد استفاده از زبان و تصاویر رمزگذاری شده بودیم که به وضوح بر روشنتر بودن پوست تاکید میکرد و همزمان ارتباط آن با مصرفگرایی مشهود بود.»
دکتر هیلز نیز اضافه میکند: «مشکل این است که به دختران نشان داده میشود وقت و توجه زیادی به پوست خود اختصاص دهند. استانداردهای بسیار بالایی برای آنها تعیین شده است. در جامعهٔ ما، دنبال کردن سلامتی به نوعی فضیلت تبدیل شده، اما این ایدهآل با معیارهای زیبایی، لاغری و روشنبودن پوست پیچیده شده است.»
عادیسازی یک رفتار پرخطر
یکی از مهمترین هشدارهای مطرحشده در گزارش CNN، فرایند «عادیسازی» است. تکرار این ویدئوها باعث میشود استفاده از تعداد زیادی محصول، نهتنها غیرعادی بهنظر نرسد، بلکه نشانهٔ آگاهی، مراقبت از خود و حتی بلوغ تلقی شود.
در چنین شرایطی، توصیههای علمی و پزشکی به حاشیه میروند و تجربههای شخصی اینفلوئنسرها که لزوماً پشتوانهٔ علمی ندارند جایگزین راهنمایی متخصصان میشود. نتیجه، الگویی است که هم سلامت پوست نوجوان را تهدید میکند و هم نگاه او به بدن و زیبایی را از سنین پایین شکل میدهد.
ایسنا