نورنیوز-گروه حوادث: در گزارش کمیته بررسی حادثه آزمایشگاه دانشکده مهندسی متالورژی و مواد دانشگاه تهران که روز سهشنبه منتشر شد، خطاب به دانشجویان، کارمندان و اساتید این دانشگاه آمده است: در پی وقوع حادثه تأسفبار انفجار سیلندر گاز تحت فشار در آزمایشگاه دگرگونیهای فازی دانشکده مهندسی متالورژی و مواد دانشگاه تهران، که منجر به درگذشت یکی از دانشجویان گرامی و مصدومیت دو نفر دیگر شد، دانشگاه تهران ضمن ابراز همدردی با خانواده داغدار، موضوع را بهعنوان حادثهای با ابعاد فنی، مدیریتی و زیرساختی مورد بررسی جامع قرار داد. با توجه به پیچیدگیهای سانحه، موارد زیر اقدام شد:
اقدامات فوری پس از وقوع سانحه
تشکیل کمیته تخصصی برای بررسی علل وقوع سانحه
اقدامات پیشگیرانه و اصلاحی در سطح کل دانشگاه
تعامل با وزارت علوم و دولت برای تخصیص بودجه مناسب برای بهبود آزمایشگاهها و نظام HSE
۱- اقدامات فوری پس از وقوع سانحه
در ساعات اولیه پس از حادثه، اقدامات زیر با همکاری تیمهای HSE، آتشنشانی و مدیریت بحران دانشگاه انجام گرفت:
۱-۱) ایمنسازی کامل محل انفجار؛
۱-۲) بررسی سازه و تجهیزات مجاور از نظر آسیب ثانویه؛
۱-۳) عیادت و پیگیری وضعیت درمانی دانشجویان مصدوم؛
۱-۴) دیدار هیأترئیسه دانشگاه با خانواده محترم دانشجوی فقید و اعلام حمایتهای لازم.
در اینجا لازم است که از کمک تمامی واحدهای زیربط، همچون مرکز روابطعمومی، مرکز مشاوره، ادارهکل امور رفاهی و اداره کل حراست دانشگاه تشکر و قدردانی بعمل آید. همچنین لازم است از دانشگاه علوم پزشکی تهران و مخصوصا همکاران بیمارستان شریعتی، که کمک بیدریغ خود را در جهت مداوای مجروحین حادثه مبذول داشتند، تشکر نماییم. تشکر از رسانههای محترم عمومی و خبرگزاریها نیز که در انعکاس شایسته اخبار و اطلاعات با دانشگاه همکاری کردند، ضروری است.
۲ - تشکیل کمیته تخصصی برای بررسی علل وقوع حادثه و روش بررسی
این کمیته با استفاده از روشهای تحلیل ریشهای خطا (Root Cause Analysis) نسبت به جمعآوری دادهها و شواهد اقدام کردند. اقدامات صورت گرفته توسط کمیته تخصصی علل حادثه:
تشکیل تیم فنی و متخصص از اساتید درون و بیرون دانشگاه؛
مشاوره با متخصصین از شرکتهای تخصصی و سازمان استاندارد؛
مصاحبه با شاهدین و افراد درگیر در حادثه؛
جمع آوری مدارک و مستندات حادثه؛
درخواست و جمع آوری گزارشهای آتش نشانی، پزشکی قانونی، بیمه، حراست، سازنده دستگاه تحت استفاده در آزمایشگاه؛
ارسال قطعات سیلندر منفجر شده به آزمایشگاه تخصصی مرکز پژوهش متالورژی رازی جهت بررسی تخصصی.
با توجه به پیچیدگی حادثه و وجود عوامل مختلف، علل اصلی رخداد حادثه در حال بررسی است و امکان اعلام نظر قطعی وجود ندارد. به محض دریافت و تجمیع اطلاعات از منابع مختلف نتیجه بررسی به اطلاع عموم خواهد رسید.
۳ - اقدامات پیشگیرانه و اصلاحی دانشگاه تهران
با توجه به اینکه حادثه مذکور بدلیل استفاده از کپسول تحت فشار بوده است، در راستای کنترل ریسک و پیشگیری از تکرار حوادث مشابه، دانشگاه تهران اقدامات زیر را اجرا نموده است:
۳-۱) توقف موقت فعالیت آزمایشگاههای دارای تجهیزات تحت فشار تا زمان بررسی کامل HSE؛
۳-۲) شروع فعالیت مجدد آزمایشگاهها و کارگاههای پرخطر بر اساس چک لیست اجازه فعالیت آزمایشگاهها؛
۳-۳) جمع آوری اطلاعات تمامی سیلندرهای تحت فشار و تعیین مواردی که نیازمند بررسی جهت تایید برای ادامه استفاده در آزمایشگاهها. تا کنون بیش از ۲۰۰ سیلندر جهت بررسی و تعیین سلامت برای استفاده مجدد از دانشگاه خارج شدهاند.
۳-۴) بازدید از شرکت پرکننده سیلندر برای بررسی صحت انجام تستها و مطابقت با استانداردهای ملی؛
۳-۵) تدوین و ابلاغ دستورالعمل جدید ایمنی سیلندرهای گاز شامل مراحل تحویل، استفاده، نگهداری و خروج؛
۳-۶) توقف فعالیت یا پلمب آزمایشگاههایی که الزامات ایمنی را رعایت نکردهاند تا زمان تأیید نهایی کمیته HSE دانشگاه.
۴- تعامل با وزارت علوم و دولت برای تخصیص بودجه مناسب برای بهبود آزمایشگاهها و نظام HSE
به منظور پیشگیری از بروز حوادث مشابه در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی، پیشنهاد میشود:
۴-۱) ایجاد سامانه ملی پایش و رهگیری سیلندرهای گاز و تجهیزات تحت فشار دانشگاهی با همکاری وزارت عتف، سازمان ملی استاندارد و سازمان آتشنشانی؛
۴-۲) تدوین استاندارد ملی ایمنی آزمایشگاههای تحقیقاتی و آموزشی با الزامات کنترل HSE و مدیریت مواد خطرناک؛
۴-۳) تخصیص بودجه ملی برای نوسازی زیرساختهای ایمنی دانشگاهها (تهویه، حسگرها، تجهیزات اعلام خطر، و سیلندرهای استاندارد جدید)؛
۴-۴) الزام آموزش و گواهی صلاحیت HSE برای کارکنان و دانشجویان فعال در محیطهای آزمایشگاهی؛
۴-۵) حمایت مالی در استقرار نظام مدیریت HSE-MS و ممیزی دورهای آن در دانشگاه تهران.
به گزارش ایرنا، حوالی ساعت ۱۴:۳۰ دقیقه پنجشنبه ۱۰ مهرماه ۱۴۰۴، در یکی از آزمایشگاههای دانشکدگان فنی دانشگاه تهران، تعویض کپسول گاز هیدروژن منجر به بروز حادثه و آتشسوزی شد.
در این سانحه یکی از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه فوت و دو دانشجوی دیگر دچار مصدومیت شدند که حال عمومی آنها خوب است و پس از مداوای اولیه در محل، برای مراقبتهای بعدی بلافاصله به بیمارستان منتقل شدند.
علت انفجار در آزمایشگاه دانشگاه تهران مشخص شد
رئیس کمیته فنی دانشگاه تهران نتیجه اولیه علت حادثه انفجار آزمایشگاه دانشکده فنی دانشگاه تهران را اعلام کرد.
منوچهر مرادی سبزوار، معاون پژوهشی دانشگاه تهران که بهعنوان رئیس کمیته بررسی حادثه انفجار آزمایشگاه دانشکده فنی دانشگاه تهران تعیین شده بود درباره گزارش کمیته فنی دانشگاه تهران گفت: اولین کار ما در کمیته علاوه بر بررسی علت وقوع انفجار، مراقبت و ایجاد تمهیداتی برای عدم بروز اتفاقی از ایندست در سایر آزمایشگاهها بود. سوال جدی این بود آیا این اتفاق الگویی دارد و دلیل آن چه چیزی بوده است؟ برخی اوقات درباره اتفاقاتی از اینقبیل میتوان حدس زد و شاید حتی یکسال طول بکشد تا دلیل اصلی ماجرا مشخص شود و خیلی اوقات هم تشخیص علت برخی مسائل به این راحتی نیست.
وی گفت: تا امروز برداشتی که از علت ماجرا شده این بود که عمر زیاد کپسول و آمادهنبودن آن برای استفاده چنین انفجاری را رقم زد.
معاون دانشگاه تهران در توضیح بیشتر در اینخصوص اظهار داشت: کپسول مورد استفاده، قدیمی بوده و طبق استاندارد برای استفاده باید تست میشد. کپسولهایی که عمر زیادی دارند قبل از استفاده حتماً باید تست شوند و بعد از تست تا 5 سال قابلیت استفاده دارند. کپسول آزمایشگاه دانشکده فنی، عمر زیادی داشته و طبق مستندات موجود، تست شده ولی این انفجار نشان داد، بدنه آن اصلاً آماده نبوده زیرا فشاری که به کپسول بعد از تزریق گاز وارد میشود، به دلیل نبودن ظرفیت در کپسول به انفجار منجر میشود.
وی درباره احتمال استاندارد نبودن فرایند تست کپسول از طرف شرکتی که با دانشگاه در این زمینه همکاری میکند نیز گفت: تشخیص این موضوع کار ما نیست. اینکه آن شرکت در زمان تست متوجه اشکالی شده یا نشده یا اینکه در بازهای که از زمان تست تا تحویل به دانشگاه اتفاقی در کپسول رخ داده برای ما مشخص نیست ولی آنچه معلوم است اینکه عمر کپسول گذشته، شاید این موضوع نیز احتمال داشته باشد ولی نمیتوانیم کسی را محکوم کنیم. این مشخص است که کپسول آماده نگهداری و استفاده را نداشته و باید از رده خارج میشد.
وی گفت: چون شرکتها بیرون از دانشگاه، کپسولها را تست میکنند ما دیگر امکان نداریم که درون کپسولها را ببینیم و بررسی کنیم. دلیل احتمال ما برای اینکه بدنه کپسول آمادگی لازم برای فشار گاز را نداشته این است که طبق روال موجود، وقتی کپسولی منفجر میشود فقط دهانه آن باز شده و منفجر میشود ولی در این حادثه، بدنهی کپسول تکهتکه شده و این مسئله نشاندهنده این است که بدنه کپسول آمادگی تحمل این فشار را نداشته است.
مرادی با بیان اینکه این نتیجه اولیه بررسیهای کمیته است، افزود: تحقیقات ما در این زمینه ادامه دارد. اینکه آیا انفجار علت بیرونی داشته یا نه هنوز مشخص نیست؛ چون هنوز بخشی از تحقیق ما به نتیجه نرسیده است. بعد از این حادثه و انفجار همهچیز در صحنه جابهجا شده بود ولی بهنظر متخصصین، این موضوع قطعی است که کپسول نمیتوانسته فشار وارد شده را تحمل کند و بعد از تزریق گاز این اتفاق رخ داده است.
معاون دانشگاه تهران گفت: در حال حاضر حداقل شواهدی مبنی بر اینکه تقصیری بر گردن دانشجو یا استاد راهنما یا دانشگاه است وجود ندارد، زیرا کپسول طبق استاندارد و از مرکز معتبری تهیه شده و برگه تست دارد ولی طبق بررسیها بهدلیل عمر زیاد، در برابر فشار وارد شده منفجر شده است.
انفجار یک سیلندر گاز هیدروژن صبح روز پنجشنبه 10 مهرماه در یکی از آزمایشگاههای دانشکدگان فنی دانشگاه تهران، باعث درگذشت یک دانشجو و مصدومیت دو نفر دیگر شد. همچنین، بخشهایی از ساختمان آزمایشگاه تخریب شد و به تجهیزات و تأسیسات آن آسیب جدی وارد آمد.
پس از این حادثه دانشگاه تهران با ایجاد دو کمیته قول بررسی تخصصی این ماجرا و بررسی وضعیت سایر آزمایشگاههای دانشگاه را داد.